Λύσεις — Κεφάλαιο 10 (Ερωτήσεις σελ. 114) – ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 10 (Ερωτήσεις σελ. 114)

Απαντήσεις στις 13 ερωτήσεις του κεφαλαίου 10.

Ερώτηση 1 — Ορισμός

Ερώτηση: Τι είναι έγκαυμα;

Απάντηση:

• Το έγκαυμα είναι μια κάκωση, η οποία οφείλεται σε θερμικά, ηλεκτρικά ή χημικά αίτια. Δηλαδή, είναι το αποτέλεσμα της μεταφοράς ενέργειας στον οργανισμό από μια θερμική πηγή, με άμεση επαφή ή με ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία (σελ. 101). Τα περισσότερα εγκαύματα είναι θερμικά· ακολουθούν τα χημικά και τέλος τα ηλεκτρικά.
• Το έγκαυμα αφορά καταρχήν το δέρμα και τους βλεννογόνους, αλλά δεν είναι μόνο τοπική βλάβη — είναι νόσος στην οποία συμμετέχει ολόκληρος ο οργανισμός (απώλεια υγρών, λοίμωξη, shock).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κάκωση από θερμικά, ηλεκτρικά ή χημικά αίτια — μεταφορά ενέργειας από θερμική πηγή με επαφή ή ακτινοβολία· νόσος όλου του οργανισμού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Ταξινόμηση

Ερώτηση: Πώς ταξινομούνται τα εγκαύματα, ως προς την πηγή ενέργειας, που τα προκαλεί;

Απάντηση:

• Ως προς την πηγή ενέργειας (σελ. 101-102):
  • Θερμικά: τοπική επίδραση υψηλής θερμοκρασίας — ξηρής θερμότητας (θερμικές εστίες, φωτιά, πυρακτωμένα αντικείμενα, τριβή) και υγρής θερμότητας (βραστό νερό ή άλλο υγρό, ατμός με πίεση — «ζεμάτισμα»).
  • Χημικά: τοπική επίδραση καυστικών ουσιών — ισχυρά οξέα (θειικό, υδροχλωρικό) ή ισχυρές βάσεις (καυστικό κάλιο, καυστικό νάτριο).
  • Ηλεκτρικά: τοπική επίδραση του ηλεκτρισμού (υψηλής τάσης).
  • Από ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία: οποιαδήποτε ακτινοβολία — π.χ. παρατεταμένη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία ή άλλη ιονίζουσα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Θερμικά (ξηρής θερμότητας: φωτιά, καυτά αντικείμενα, τριβή· υγρής: βραστά υγρά, ατμός), χημικά (ισχυρά οξέα-βάσεις), ηλεκτρικά, από ακτινοβολία (ηλιακή, ιονίζουσα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Ένταση-βάθος

Ερώτηση: Από τι εξαρτάται η ένταση και το βάθος του εγκαύματος;

Απάντηση:

• Η ένταση και το βάθος της βλάβης εξαρτώνται από τον χρόνο που η ενέργεια θα δράσει στο δέρμα: όσο μεγαλύτερος είναι ο χρόνος επίδρασης του θερμικού αιτίου, τόσο μεγαλύτερη είναι η κυτταρική καταστροφή (σελ. 102).
• Ενδεικτικά: απότομη έκθεση σε θερμοκρασία μεγαλύτερη των 51 °C προκαλεί άμεση ιστική καταστροφή, ενώ έκθεση λιγότερο από 1 sec σε θερμοκρασία μεγαλύτερη από 70 °C προκαλεί έγκαυμα ολικού πάχους. Παίζει ρόλο δηλαδή ο συνδυασμός θερμοκρασίας και χρόνου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από τον χρόνο δράσης της ενέργειας στο δέρμα (και τη θερμοκρασία): > 51 °C → άμεση καταστροφή, > 70 °C για < 1 sec → ολικού πάχους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Βαρύτητα

Ερώτηση: Πώς καθορίζεται η βαρύτητα ενός εγκαύματος; (Ποιοι είναι οι παράγοντες προσδιορισμού).

Απάντηση:

• Η σοβαρότητα της κατάστασης ενός εγκαυματία εξαρτάται από τους εξής παράγοντες (σελ. 103):
  1. Βάθος: πόσες στιβάδες του δέρματος αφορά η καταστροφή.
  2. Έκταση: το ποσοστό της επιφάνειας του σώματος με βλάβη.
  3. Εντόπιση: το σημείο του σώματος (μάτια, αυτιά, πρόσωπο, χέρια, πόδια, περίνεο).
  4. Ηλικία του εγκαυματία (< 2 και > 60 ετών).
  5. Συνυπάρχουσες παθήσεις (διαβήτης, καρδιακή ανεπάρκεια, πνευμονοπάθειες, ανοσοκαταστολή, καρκίνος).
  6. Ύπαρξη εισπνευστικού εγκαύματος: βλάβη του αναπνευστικού από εισπνοή αναθυμιάσεων-στάχτης.
  7. Συνύπαρξη άλλων κακώσεων κατά το ατύχημα ή μετά.
• Με βάση αυτούς τα εγκαύματα διακρίνονται σε μικρής, μεσαίας και μεγάλης βαρύτητας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βάθος, έκταση, εντόπιση, ηλικία, συνυπάρχουσες παθήσεις, εισπνευστικό έγκαυμα, συνύπαρξη άλλων κακώσεων → μικρής, μεσαίας, μεγάλης βαρύτητας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Κανόνας των εννέα

Ερώτηση: Περιγράψτε τον «κανόνα των εννέα» του Wallace.

Απάντηση:

• Ο «κανόνας των εννέα» του Wallace είναι ο απλούστερος και σχετικά ακριβής τρόπος υπολογισμού της εγκαυματικής επιφάνειας: οι διάφορες περιοχές του σώματος έχουν διαιρεθεί σε 9% της Ολικής Επιφάνειας Σώματος (ΟΕΣ) ή σε πολλαπλάσια του 9, εκτός από το περίνεο που υπολογίζεται ως 1% (σελ. 103-104).
• Στον ενήλικα (εικόνα σελ. 104): κεφαλή-τράχηλος 9%, κάθε άνω άκρο 9%, πρόσθια επιφάνεια κορμού 2×9 = 18%, οπίσθια 18%, κάθε κάτω άκρο 2×9 = 18%, περίνεο 1% (σύνολο 100%). Είναι απλός και εύχρηστος για γρήγορο υπολογισμό, με ιδιαίτερη προσοχή στα παιδιά, γιατί οι αναλογίες του σώματός τους διαφέρουν (νεογνά: κεφαλή ≈ 20%, κάτω άκρα ≈ 14%· παιδιά: κεφαλή ≈ 14%, κάτω άκρα ≈ 17%).
• Για εγκαύματα μικρής έκτασης χρησιμοποιείται ο κανόνας της παλάμης: η παλάμη του ασθενούς με τα δάχτυλα τεντωμένα και ενωμένα = 1% της ΟΕΣ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι περιοχές του σώματος = 9% της ολικής επιφάνειας ή πολλαπλάσια (κεφαλή 9, άνω άκρα 9 το καθένα, κορμός 18+18, κάτω άκρα 18 το καθένα), περίνεο 1%· προσοχή στα παιδιά (άλλες αναλογίες)· μικρά εγκαύματα με την παλάμη = 1%.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Σημασία της έκτασης

Ερώτηση: Γιατί είναι σημαντική η μέτρηση της έκτασης του εγκαύματος;

Απάντηση:

• Το μεγαλύτερο πρόβλημα του εγκαυματία είναι η απώλεια ύδατος και ηλεκτρολυτών από την περιοχή του εγκαύματος: το κατεστραμμένο δέρμα δεν εμποδίζει την εξάτμιση των υγρών και οι φυσαλίδες αφαιρούν επιπλέον υγρά. Αν δεν αντικατασταθούν με ενδοφλέβια διαλύματα, πολύ γρήγορα εγκαθίστανται συνθήκες shock που απειλούν τη ζωή (σελ. 105).
• Για να υπολογιστεί η ποσότητα των υγρών που θα χορηγηθεί, πρέπει να είναι γνωστή η έκταση του εγκαύματος. Γι' αυτό η εκτίμηση της έκτασης πρέπει να γίνεται με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια: καθορίζει την ποσότητα των υγρών, που χορηγούνται μάλιστα με γρήγορο ρυθμό κατά το πρώτο και δεύτερο 24ωρο μετά το έγκαυμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γιατί η απώλεια υγρών-ηλεκτρολυτών (εξάτμιση, φυσαλίδες) οδηγεί σε shock· η έκταση καθορίζει την ποσότητα των ενδοφλέβιων υγρών, που δίνονται γρήγορα το 1ο-2ο 24ωρο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Κατηγορίες βάθους

Ερώτηση: Πώς διακρίνονται τα εγκαύματα, ανάλογα με το βάθος τους, σε ποιες κατηγορίες;

Απάντηση:

• Το βάθος χαρακτηρίζεται από τα στρώματα του δέρματος που έχουν καταστραφεί. Παλιότερα διακρίνονταν σε 1ου, 2ου και 3ου βαθμού. Σήμερα διακρίνονται σε μερικού πάχους και ολικού πάχους εγκαύματα· τα μερικού πάχους σε επιπολής μερικού πάχους και βαθέως μερικού πάχους (σελ. 105).

• • Επιπολής μερικού πάχους (1ου βαθμού): μόνο επιδερμίδα.
  • Βαθέως μερικού πάχους (2ου βαθμού): επιδερμίδα και χόριο — φυσαλίδες.
  • Ολικού πάχους (3ου βαθμού): επιδερμίδα, χόριο, υποδόριος ιστός και συχνά μύες-οστά — νεκρωτική στιβάδα.

  Διαφορές μερικού-ολικού πάχους (πίνακας σελ. 106): πόνος — έντονος / ανυπαρξία (αναίσθητο)· φυσαλίδες — μεγάλες με παχύ τοίχωμα / καμία· χρώμα — ερυθρό / μαύρο, λευκό ή φαιό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σε επιπολής μερικού πάχους (επιδερμίδα, 1ου βαθμού), βαθέως μερικού πάχους (επιδερμίδα-χόριο, φυσαλίδες, 2ου) και ολικού πάχους (έως υποδόριο-μύες-οστά, νεκρωτική στιβάδα, αναίσθητο, 3ου).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Επιπολής μερικού πάχους

Ερώτηση: Περιγράψτε ένα έγκαυμα επιπολής μερικού πάχους.

Απάντηση:

• Στα εγκαύματα επιπολής μερικού πάχους η βλάβη αφορά μόνο την επιδερμίδα. Το τραύμα είναι ερυθρό, στεγνό και επώδυνο. Η επούλωση είναι γρήγορη και δεν απαιτεί ιδιαίτερη φροντίδα. Παράδειγμα: τα εγκαύματα από παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο (αντιστοιχούν στα παλιά 1ου βαθμού) (σελ. 105).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βλάβη μόνο της επιδερμίδας: ερυθρό, στεγνό, επώδυνο· γρήγορη επούλωση χωρίς ιδιαίτερη φροντίδα (π.χ. ηλιακό έγκαυμα, 1ου βαθμού).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Βαθέως μερικού πάχους

Ερώτηση: Περιγράψτε ένα έγκαυμα βαθέως μερικού πάχους.

Απάντηση:

• Στα εγκαύματα βαθέως μερικού πάχους η βλάβη αφορά την επιδερμίδα και το χόριο. Χαρακτηρίζονται από την εμφάνιση φυσαλίδων (μεγάλες, με παχύ τοίχωμα), είναι ακόμη πιο επώδυνα από τα επιπολής και χρειάζονται ιδιαίτερη φροντίδα για να επουλωθούν (αντιστοιχούν στα 2ου βαθμού) (σελ. 106). Το χρώμα είναι ερυθρό και η αίσθηση πόνου έντονη — σε αντίθεση με τα ολικού πάχους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βλάβη επιδερμίδας και χορίου: φυσαλίδες, έντονος πόνος, ερυθρό χρώμα, χρειάζεται ιδιαίτερη φροντίδα για επούλωση (2ου βαθμού).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Ολικού πάχους

Ερώτηση: Περιγράψτε ένα έγκαυμα ολικού πάχους.

Απάντηση:

• Στα εγκαύματα ολικού πάχους η βλάβη αφορά την επιδερμίδα, το χόριο, τον υποδόριο ιστό και, αρκετές φορές, ιστούς κάτω από το έγκαυμα, όπως μύες και οστά. Καλύπτονται από νεκρωτική στιβάδα (εσχάρα). Η επούλωσή τους γίνεται από τα χείλη του τραύματος — από τα υγιή κύτταρα γύρω από το έγκαυμα — με πολύ αργό ρυθμό, με αποτέλεσμα την ανάπτυξη ουλών που δημιουργούν προβλήματα στην κινητικότητα και την εμφάνιση (σελ. 106).
• Χαρακτηριστικά (πίνακας): ανυπαρξία πόνου (η περιοχή είναι αναίσθητη — καταστράφηκαν οι νευρικές απολήξεις), καμία φυσαλίδα, χρώμα μαύρο, λευκό ή φαιό (3ου βαθμού). Συχνά απαιτούν χειρουργική αντιμετώπιση (καθαρισμό, μοσχεύματα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βλάβη επιδερμίδας-χορίου-υποδορίου (συχνά μυών-οστών), νεκρωτική στιβάδα, αναίσθητο, χωρίς φυσαλίδες, μαύρο-λευκό-φαιό· πολύ αργή επούλωση από τα χείλη → ουλές (3ου βαθμού).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Επιπλοκές-επιπτώσεις

Ερώτηση: Ποιες είναι οι σοβαρότερες επιπλοκές και επιπτώσεις ενός εκτεταμένου εγκαύματος;

Απάντηση:

• Οι σημαντικότερες επιπλοκές, που απειλούν τη ζωή του εγκαυματία (σελ. 109):
  • Απώλεια υγρών: το μεγαλύτερο πρόβλημα — όσο μεγαλύτερη η έκταση, τόσο περισσότερα υγρά χάνονται.
  • Πιθανή λοίμωξη: το κατεστραμμένο δέρμα μολύνεται εύκολα από οποιοδήποτε μικρόβιο και η μόλυνση μπορεί να εξελιχθεί ταχύτατα σε σηψαιμία, αφού ο οργανισμός είναι ήδη βεβαρημένος.
  • Πρόκληση shock: υποογκαιμικό (απώλεια υγρών) ή σηπτικό (σηψαιμία)· συμβάλλει και ο ισχυρός πόνος.
• Επιπτώσεις: αλλοίωση της εμφάνισης και μόνιμες αναπηρίες — οι ρικνώσεις και οι ουλές που αναπτύσσονται κατά την επούλωση δημιουργούν αισθητικά προβλήματα, αλλά και λειτουργικά (περιορισμός κινητικότητας-εύρους κινήσεων, π.χ. των άκρων). Επιπλέον ψυχολογικές, κοινωνικές, οικονομικές επιπτώσεις και μακρόχρονη-δαπανηρή αποκατάσταση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Απώλεια υγρών, λοίμωξη-σηψαιμία, shock (υποογκαιμικό ή σηπτικό, + πόνος)· επιπτώσεις: ρικνώσεις-ουλές → αλλοίωση εμφάνισης, μόνιμες αναπηρίες, περιορισμός κινήσεων· ψυχοκοινωνικές-οικονομικές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 12 — Ηλεκτροπληξία

Ερώτηση: Τι είναι ηλεκτροπληξία;

Απάντηση:

• Ηλεκτροπληξία είναι η κάκωση που προκαλείται από την επίδραση του ηλεκτρισμού υψηλής τάσης στον οργανισμό. Μπορεί να προκαλέσει άμεσα τον θάνατο, εξαιτίας της επίδρασης του ρεύματος στο μυοκάρδιο, στον εγκέφαλο και σε ολόκληρο το νευρικό σύστημα. Επίσης προκαλεί εγκαύματα ή ακόμη και απανθράκωση τμήματος ή ολόκληρου του σώματος (σελ. 110-111).
• Τα εγκαύματα στο σημείο εισόδου του ρεύματος είναι συνήθως ολικού πάχους και περιλαμβάνουν καταστροφή τενόντων, αγγείων, νεύρων και σπανιότερα οστών. Ένα ηλεκτρικό έγκαυμα είναι συνήθως επιπλεγμένο έγκαυμα με κακή πρόγνωση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κάκωση από ηλεκτρισμό υψηλής τάσης: άμεσος θάνατος (μυοκάρδιο, εγκέφαλος, νευρικό), εγκαύματα-απανθράκωση· στο σημείο εισόδου ολικού πάχους με βλάβη τενόντων-αγγείων-νεύρων· κακή πρόγνωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 13 — Κρυοπάγημα

Ερώτηση: Τι είναι κρυοπάγημα;

Απάντηση:

• Κρυοπάγημα είναι η βλάβη που δημιουργείται στους ιστούς μετά από την επίδραση τοπικού ψύχους. Το ψύχος προκαλεί σύσπαση των αγγείων, με αποτέλεσμα χαμηλή ροή αίματος, δηλαδή ισχαιμία· ανάλογα με τη διάρκειά της, η ισχαιμία προκαλεί βλάβες που μπορούν να φτάσουν μέχρι τη νέκρωση (σελ. 111).
• Οι βλάβες εντοπίζονται συνήθως στα άνω και κάτω άκρα, στη μύτη και στα αυτιά, γιατί εκτίθενται περισσότερο χρόνο στο ψύχος. Η επίδραση του ψύχους εξαρτάται και από τη διαβροχή των ρούχων, τον άνεμο, τον ρυθμό καθόδου της θερμοκρασίας κ.ά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βλάβη ιστών από τοπικό ψύχος: σύσπαση αγγείων → ισχαιμία → έως νέκρωση· κυρίως άκρα, μύτη, αυτιά· επηρεάζουν υγρασία ρούχων, άνεμος, ρυθμός πτώσης θερμοκρασίας.

Κριτήρια αξιολόγησης: