Λύσεις — Κεφάλαιο 29 (Ερωτήσεις σελ. 294) – ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 29 (Ερωτήσεις σελ. 294)

Απαντήσεις στις 10 ερωτήσεις του κεφαλαίου 29.

Ερώτηση 1 — Ορισμός

Ερώτηση: Τι είναι οστεομυελίτιδα;

Απάντηση:

• Οστεομυελίτιδα είναι φλεγμονώδης πάθηση των οστών, η οποία οφείλεται στην εγκατάσταση και ανάπτυξη κάποιου μικροοργανισμού μέσα στο οστό (μυελό και οστίτη ιστό). Το μικρόβιο εγκαθίσταται, πολλαπλασιάζεται και δημιουργεί ένα μικρό απόστημα που μεγαλώνει πιέζοντας τους γύρω ιστούς (σελ. 289-290).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Φλεγμονώδης πάθηση από εγκατάσταση και ανάπτυξη μικροοργανισμού μέσα στο οστό, με σχηματισμό αποστήματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Αίτια

Ερώτηση: Ποια τα αίτια της οστεομυελίτιδας;

Απάντηση:

• Ένα οστό μπορεί να μολυνθεί από μικροοργανισμό με τους εξής τρόπους (σελ. 289):
  • Μετά από τραυματισμό (ανοικτά κατάγματα, τραύματα, χειρουργικές επεμβάσεις).
  • Από μολυσμένους ιστούς και όργανα που βρίσκονται γειτονικά (κατά συνέχεια ιστού — π.χ. αποστήματα, έλκη).
  • Με την κυκλοφορία του αίματος — οξεία αιματογενής οστεομυελίτιδα, που είναι κυρίως πάθηση της παιδικής ηλικίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μόλυνση του οστού μετά από τραυματισμό, από γειτονικούς μολυσμένους ιστούς-όργανα, ή αιματογενώς (οξεία αιματογενής — παιδική ηλικία).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Μικρόβια

Ερώτηση: Ποια μικρόβια είναι συνήθως υπεύθυνα για την οστεομυελίτιδα;

Απάντηση:

• Τα μικρόβια στα οποία οφείλεται συνήθως η οξεία αιματογενής οστεομυελίτιδα είναι ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος και ο στρεπτόκοκκος (σελ. 289). Τα οστά που προσβάλλονται πιο συχνά είναι η κνήμη, το μηριαίο, το βραχιόνιο, η περόνη και η κερκίδα (μεταφύσεις μακρών οστών, όπου το μικρόβιο μεταφέρεται με την κυκλοφορία, εγκαθίσταται και πολλαπλασιάζεται).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρυσίζων σταφυλόκοκκος και στρεπτόκοκκος· συχνότερα οστά: κνήμη, μηριαίο, βραχιόνιο, περόνη, κερκίδα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Κλινική εικόνα

Ερώτηση: Ποια είναι η κλινική εικόνα της οστεομυελίτιδας;

Απάντηση:

• Αρχικά τα συμπτώματα ξεκινούν με πόνο σε κάποιο σημείο κοντά σε άρθρωση (μετάφυση)· ο πόνος γρήγορα γίνεται πιο έντονος και κυρίως όταν κινείται η άρθρωση. Σχεδόν συγχρόνως εμφανίζεται υψηλός πυρετός (με ρίγος, κακουχία)· τοπικά οίδημα, ερυθρότητα, θερμότητα και το παιδί αποφεύγει να χρησιμοποιεί το μέλος (σελ. 290).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πόνος κοντά σε άρθρωση που γρήγορα εντείνεται, ιδίως στην κίνηση, και σχεδόν ταυτόχρονα υψηλός πυρετός.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Θεραπεία

Ερώτηση: Πώς αντιμετωπίζεται θεραπευτικά η οστεομυελίτιδα;

Απάντηση:

• Η οξεία οστεομυελίτιδα είναι επικίνδυνη κατάσταση. Εάν η θεραπεία αρχίσει πριν δημιουργηθεί απόστημα, η χορήγηση των κατάλληλων αντιβιοτικών είναι αρκετή για να υποχωρήσει η νόσος. Εάν έχει δημιουργηθεί απόστημα, χρειάζεται, εκτός από την αντιβίωση, χειρουργική αντιμετώπιση για να παροχετευθεί το απόστημα (σελ. 290).
• Η έγκαιρη αντιμετώπιση έχει σημασία, γιατί η νόσος μπορεί να δημιουργήσει μόνιμες βλάβες (νέκρωση οστού, χρόνια οστεομυελίτιδα, βλάβη επιφύσεων), που προκαλούν δυσκολία στην κινητικότητα του μέλους. Στα ανοικτά κατάγματα χορηγούνται προληπτικά αντιβιοτικά (σελ. 291).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πριν το απόστημα: αντιβιοτικά αρκούν. Με απόστημα: αντιβίωση + χειρουργική παροχέτευση. Έγκαιρα, για αποφυγή μόνιμων βλαβών κινητικότητας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Κάταγμα

Ερώτηση: Τι είναι κάταγμα και πώς εμφανίζεται κλινικά;

Απάντηση:

• Κάταγμα ονομάζεται η λύση της συνέχειας ενός οστού. Το είδος του κατάγματος εξαρτάται από την ένταση της βίας που ασκείται πάνω στο οστό και από τον τρόπο δράσης της (στροφική, γωνιώδης κ.λπ.). Στην περιγραφή του λαμβάνονται υπόψη: θέση (σε ποιο σημείο του οστού), τύπος (κλειστό ή ανοικτό-επιπλεγμένο με λύση δέρματος), γραμμή (εγκάρσιο, λοξό, σπειροειδές, συντριπτικό), σχέση των άκρων (παρεκτόπιση, ενσφήνωση, εφίππευση, στροφή, γωνίωση) (σελ. 290-291).
• Κλινικά το κάταγμα εμφανίζεται με πόνο και απώλεια της λειτουργικότητας του μέλους (επίσης οίδημα, παραμόρφωση, παθολογική κινητικότητα, κριγμός). Στην οστεοπόρωση εμφανίζονται αυτόματα κατάγματα, χωρίς εξωτερική βία (σελ. 292).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λύση της συνέχειας ενός οστού (είδος κατά ένταση-τρόπο βίας· θέση, κλειστό-ανοικτό, γραμμή, σχέση άκρων)· κλινικά πόνος και απώλεια λειτουργικότητας του μέλους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Επιπλοκές καταγμάτων

Ερώτηση: Ποιες είναι οι κυριότερες επιπλοκές των καταγμάτων;

Απάντηση:

• Οι επιπλοκές των καταγμάτων διακρίνονται σε (πίνακας σελ. 291):
  • Γενικές: καταπληξία (shock), θρομβοφλεβίτιδα, πνευμονική εμβολή, λιπώδης εμβολή, τέτανος.
  • Τοπικές: από το δέρμα (κατακλίσεις), τους μυς (ρήξεις), τους τένοντες (ρήξεις), τα νεύρα (νευροτομή), τις αρτηρίες (γάγγραινα), τις αρθρώσεις (δυσκαμψία).
• Τα ανοικτά κατάγματα χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή για να αποφευχθεί η μόλυνση του οστού, που μπορεί να οδηγήσει σε οστεομυελίτιδα — γι' αυτό χορηγούνται συγχρόνως αντιβιοτικά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γενικές: shock, θρομβοφλεβίτιδα, πνευμονική εμβολή, λιπώδης εμβολή, τέτανος. Τοπικές: κατακλίσεις, ρήξεις μυών-τενόντων, νευροτομή, γάγγραινα (αρτηρίες), δυσκαμψία αρθρώσεων· ανοικτά → οστεομυελίτιδα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Θεραπεία καταγμάτων

Ερώτηση: Ποια είναι η θεραπεία των καταγμάτων;

Απάντηση:

• Η θεραπεία των καταγμάτων περιλαμβάνει τρία στάδια (σελ. 291):
  1. Ανάταξη: πρώτα απ' όλα το κάταγμα πρέπει να αναταχθεί — με κλειστή ανάταξη (χρήση γύψου ή νάρθηκα) ή εγχειρητικά (ανοικτή ανάταξη-οστεοσύνθεση).
  2. Διατήρηση της ανάταξης για μεγάλο χρονικό διάστημα, με ακινητοποίηση του μέλους.
  3. Φυσιοθεραπεία στο τελικό στάδιο της αποκατάστασης, ώστε να ανακτηθεί η κινητικότητα και η λειτουργικότητα του μέλους.
• Στα ανοικτά κατάγματα χορηγούνται και αντιβιοτικά για την πρόληψη οστεομυελίτιδας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ανάταξη (κλειστή με γύψο-νάρθηκα ή εγχειρητική), διατήρηση με ακινητοποίηση για μεγάλο διάστημα, φυσιοθεραπεία για κινητικότητα-λειτουργικότητα· αντιβιοτικά στα ανοικτά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Όγκοι οστών

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι πιο συχνοί όγκοι των οστών;

Απάντηση:

• • Καλοήθεις όγκοι: το οστέωμα (από τον οστίτη ιστό) και το χόνδρωμα (από τον χονδρικό ιστό)· δεν διηθούν τους γύρω ιστούς και δεν δίνουν μεταστάσεις, αλλά δημιουργούν πιεστικά φαινόμενα και δυσκολίες στις κινήσεις (σελ. 292).
  • Κακοήθεις όγκοι: το οστεογενές σάρκωμα (οστεοσάρκωμα) και το χονδροσάρκωμα, ανάλογα με τον ιστό προέλευσης· όγκοι υψηλής κακοήθειας με κακή πρόγνωση. Θεραπεία: χειρουργική αφαίρεση του τμήματος του οστού που έχει τον όγκο, με σύγχρονη ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Καλοήθεις: οστέωμα (οστίτης) και χόνδρωμα (χόνδρος) — πιεστικά φαινόμενα. Κακοήθεις: οστεοσάρκωμα και χονδροσάρκωμα — υψηλή κακοήθεια, αφαίρεση οστού + ακτινο-χημειοθεραπεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Οστεοπόρωση

Ερώτηση: Ποιο είναι το χαρακτηριστικό της οστεοπόρωσης;

Απάντηση:

• Η οστεοπόρωση είναι η πιο συχνή νόσος των οστών και χαρακτηρίζεται από μείωση της οστικής μάζας, δηλαδή ελάττωση του οστικού ιστού. Είναι κυρίως νόσος των γυναικών ηλικίας πάνω από 45 ετών (μετεμμηνοπαυσιακή ηλικία) (σελ. 292).
• Κλινικά εκδηλώνεται με οξεία και χρόνια οσφυαλγία και αυτόματα κατάγματα — κατάγματα χωρίς εξωτερική βία, γιατί το οστό έχει διαβρωθεί από τη νόσο (σπόνδυλοι, ισχίο, καρπός). Θεραπεία: οιστρογόνα, ασβέστιο, φθοριούχα σκευάσματα, καλσιτονίνη, βιταμίνη D (σελ. 293).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μείωση της οστικής μάζας (ελάττωση οστικού ιστού) — η συχνότερη νόσος οστών, γυναίκες > 45· οσφυαλγία, αυτόματα κατάγματα· οιστρογόνα, ασβέστιο, φθόριο, καλσιτονίνη, βιταμίνη D.

Κριτήρια αξιολόγησης: