Λύσεις — Κεφάλαιο 1 (Ερωτήσεις σελ. 30) – ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 1 (Ερωτήσεις σελ. 30)

Απαντήσεις στις 5 ερωτήσεις του κεφαλαίου 1.

Ερώτηση 1 — Τρωικός πόλεμος — αρχαίοι Έλληνες

Ερώτηση: Γιατί νομίζετε ότι αναπτύχθηκε η χειρουργική κατά τον Τρωικό πόλεμο; Ποιες χειρουργικές ιατρικές πράξεις γνώριζαν οι αρχαίοι Έλληνες;

Απάντηση:

• Τα έπη του Ομήρου, που περιγράφουν τον Τρωικό πόλεμο, είναι τα πρώτα γραπτά τεκμήρια της αρχαίας ελληνικής ιατρικής και η έμφαση δίνεται στη χειρουργική, που φαίνεται ότι ήταν ο πρώτος κλάδος της ιατρικής που αναπτύχθηκε. Οι λόγοι: οι πολυάριθμοι τραυματισμοί στα πεδία των μαχών και η ποικιλία των τραυματισμών λόγω των πολλών ειδών όπλων που χρησιμοποιούνταν (βέλη, ακόντια, ξίφη) — η ανάγκη να διασωθούν οι τραυματίες και να διατηρήσουν τις ικανότητές τους οδήγησε σε χειρουργικούς χειρισμούς (σελ. 26).
• Από τα ομηρικά έπη συμπεραίνεται ότι οι αρχαίοι Έλληνες γνώριζαν: να σταματούν μια αιμορραγία, να εκτελούν απλές επεμβάσεις και να αφαιρούν ξένα σώματα (βέλη, τμήματα ακοντίων, ξίφη) — όπως ο Αχιλλέας που περιποιείται το τραύμα του Πάτροκλου. Γενικότερα, στην ιατρική παράδοση των αρχαίων λαών υπάρχουν στοιχεία θεραπείας τραυμάτων, καταγμάτων, συριγγίων και αποκατάστασης παραμορφώσεων (σελ. 25).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λόγω των πολυάριθμων και ποικίλων τραυματισμών στις μάχες (πολλά είδη όπλων)· γνώριζαν αιμόσταση, απλές επεμβάσεις και αφαίρεση ξένων σωμάτων (βέλη, ακόντια, ξίφη).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Ιπποκράτης

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τον Ιπποκράτη;

Απάντηση:

• Ο Ιπποκράτης (περίπου 460-370 π.Χ.) είναι ο μεγάλος Έλληνας γιατρός που έκανε για πρώτη φορά σε παγκόσμιο επίπεδο την ακριβή περιγραφή και καταγραφή των χειρουργικών πράξεων. Στα συγγράμματά του (Ιπποκρατική συλλογή) περιλαμβάνονται οκτώ κατ' εξοχήν χειρουργικά βιβλία: «Περί των εν κεφαλή τρωμάτων», «Κατ' ιητρείον», «Περί ελκών», «Περί αιμορροΐδων», «Περί αγμών», «Περί άρθρων», «Μοχλικός», «Περί συρίγγων» (σελ. 26-27).
• Σε αυτά αναγράφονται πολλά ενδιαφέροντα για τη θεραπεία των καταγμάτων, την περιποίηση των τραυμάτων και την παροχέτευση εμπυημάτων και αποστημάτων, ώστε ορθώς λέγεται ότι ο Ιπποκράτης έβαλε τις βάσεις της χειρουργικής του δυτικού κόσμου· οι γνώσεις των Ελλήνων μεταδόθηκαν αργότερα στους Ρωμαίους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Έλληνας γιατρός (c. 460-370 π.Χ.), πρώτη ακριβής καταγραφή χειρουργικών πράξεων, 8 χειρουργικά βιβλία (κατάγματα, τραύματα, αιμορροΐδες, άρθρα, συρίγγια, παροχέτευση αποστημάτων) — έβαλε τις βάσεις της χειρουργικής του δυτικού κόσμου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Μεγαλύτεροι σταθμοί

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι σταθμοί στην πρόοδο της χειρουργικής επιστήμης;

Απάντηση:

• Οι ουσιαστικές αλλαγές ξεκινούν στα τέλη του 18ου αιώνα και τον 19ο αιώνα αρχίζει η συστηματοποίηση. Δύο ήταν οι μεγαλύτεροι σταθμοί στην πρόοδο της χειρουργικής, στα μέσα του 19ου αιώνα (σελ. 28):
• α) Η ανακάλυψη της τεχνικής της νάρκωσης (1840 μ.Χ.), που έδωσε τη δυνατότητα για ανώδυνες χειρουργικές επεμβάσεις. β) Η εφαρμογή της αποστείρωσης και της αντισηψίας και η ανακάλυψη των μικροβίων (1860-1880 μ.Χ.) από τους Louis Pasteur, Joseph Lister και Robert Koch, οι οποίοι απέδειξαν ότι τα μικρόβια προκαλούν τις μολυσματικές ασθένειες και ότι μπορούν να απομονωθούν, να αναγνωρισθούν και να καταπολεμηθούν.
• Μεγάλη βοήθεια πρόσφεραν επίσης η εξέλιξη της βιολογίας, της φυσιολογίας, της φυσικής και οι γενικότερες τεχνολογικές εξελίξεις (Ανακεφαλαίωση, σελ. 30).

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) Η νάρκωση (1840) → ανώδυνες επεμβάσεις· β) αποστείρωση-αντισηψία και ανακάλυψη των μικροβίων (1860-1880, Pasteur-Lister-Koch)· επιπλέον βιολογία, φυσιολογία, φυσική, τεχνολογία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Αντικείμενο της χειρουργικής

Ερώτηση: Ποιες επεμβάσεις είναι αντικείμενο της χειρουργικής επιστήμης;

Απάντηση:

• Τυπικές παθήσεις που αντιμετωπίζονται αποκλειστικά με χειρουργική επέμβαση είναι: διάφορες κακώσεις, οι κήλες, τα νεοπλάσματα, οι φλεγμονές διαφόρων οργάνων και οι περισσότερες συγγενείς ανωμαλίες (σελ. 28). Πολλές άλλες παθήσεις αντιμετωπίζονται άλλοτε συντηρητικά και άλλοτε χειρουργικά, γι' αυτό ο χειρουργός πρέπει να γνωρίζει άριστα φυσιολογία και παθολογία.
• Επίσης η χειρουργική μπορεί να επεμβαίνει για (σελ. 29):
  • την αποκατάσταση της λειτουργίας ορισμένων οργάνων,
  • την αφαίρεση ενός οργάνου που πάσχει,
  • την αποκατάσταση οργάνων με χρήση προθέσεων,
  • την αντικατάσταση τμημάτων οργάνων,
  • την τροποποίηση της λειτουργίας ενός οργάνου,
  • λόγους αισθητικούς ή λειτουργικούς (πλαστική χειρουργική),
  • την τροποποίηση της λειτουργίας του οργανισμού σε διάφορα συστήματα (π.χ. του πεπτικού για την καταπολέμηση της παχυσαρκίας),
  • μεταμοσχεύσεις οργάνων ή τμημάτων τους (καρδιά, νεφρά).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αποκλειστικά χειρουργικές: κακώσεις, κήλες, νεοπλάσματα, φλεγμονές οργάνων, συγγενείς ανωμαλίες· επίσης αποκατάσταση-αφαίρεση-αντικατάσταση οργάνων, προθέσεις, τροποποίηση λειτουργίας (παχυσαρκία), πλαστική, μεταμοσχεύσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Τεχνολογικές ανακαλύψεις

Ερώτηση: Πώς βοηθούν τους χειρουργούς στο έργο τους οι νέες τεχνολογικές ανακαλύψεις;

Απάντηση:

• Από τις αρχές του 20ού αιώνα ο υλικοτεχνικός εξοπλισμός των επεμβάσεων βελτιώνεται συνεχώς. Οι εφαρμογές των τεχνολογικών ανακαλύψεων υπαγορεύουν νέες τεχνικές, προσθέτουν γνώσεις και επιτρέπουν επεμβάσεις υψηλής ακρίβειας, που απαιτούν συνεργασία ιατρών διαφορετικών ειδικοτήτων (σελ. 29).
• Όλοι αυτοί οι παράγοντες:
  • βοηθούν τους χειρουργούς να εκτελούν με μεγαλύτερη άνεση και ακρίβεια τις επεμβάσεις,
  • μειώνουν τη διάρκεια των χειρουργικών επεμβάσεων,
  • μειώνουν τη διάρκεια νοσηλείας του ασθενούς και
  • μειώνουν τις επιπτώσεις των επεμβάσεων, για την εξασφάλιση της υγείας του ασθενούς — ύψιστο αγαθό της ζωής του ανθρώπου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Νέες τεχνικές και επεμβάσεις υψηλής ακρίβειας· άνεση-ακρίβεια για τον χειρουργό, μικρότερη διάρκεια επέμβασης και νοσηλείας, λιγότερες επιπτώσεις για τον ασθενή.

Κριτήρια αξιολόγησης: