Λύσεις — Κεφάλαιο 32 (Ερωτήσεις σελ. 314) – ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 32 (Ερωτήσεις σελ. 314)

Απαντήσεις στις 7 ερωτήσεις του κεφαλαίου 32.

Ερώτηση 1 — Καταρράκτης

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τον καταρράκτη;

Απάντηση:

• Καταρράκτης είναι η θόλωση του φακού του οφθαλμού, με αποτέλεσμα τη σταδιακή αλλοίωση και απώλεια της όρασης. Η θόλωση οφείλεται στην απορρόφηση υγρού από τον φακό (οίδημα, αύξηση όγκου των ινών → αλλοίωση της διέλευσης του φωτός). Η διαδικασία είναι αργή, σταδιακή και συνήθως επηρεάζει και τους δύο οφθαλμούς. Αίτια: κυρίως η γήρανση· άλλες ασθένειες όπως ο διαβήτης· τραυματισμός του οφθαλμού· συγγενής στα παιδιά. Εκδηλώνεται με δυσχέρεια στη διάκριση προσώπων-εικόνων και δυσκολία στο διάβασμα. Διάγνωση: η θόλωση της όρασης είναι η κύρια ένδειξη· διαγιγνώσκεται χωρίς πολύπλοκο εξοπλισμό, αλλά χρειάζονται επιπλέον εξετάσεις για να βεβαιωθεί ότι η μείωση της όρασης οφείλεται αποκλειστικά σε αυτόν (σελ. 307).
• Θεραπεία: η χειρουργική επέμβαση είναι η μοναδική αποτελεσματική αντιμετώπιση — αφαιρείται ο φακός. Παλαιότερα ολική αφαίρεση και εστίαση με ειδικά γυαλιά· σήμερα εμφυτεύονται τεχνητοί ενδοφακοί ειδικά μετρημένοι για κάθε οφθαλμό. Η εγχείρηση μπορεί να γίνει οποτεδήποτε από την εμφάνισή του (όχι πια μετά την «ωρίμανση»)· βραχεία νοσηλεία, γενική ή τοπική αναισθησία, διάρκεια περίπου μία ώρα· οφθαλμός καλυμμένος μία ημέρα, κόκκινος-ερεθισμένος τις δύο πρώτες εβδομάδες· η όραση βελτιώνεται σταδιακά (πολλοί βλέπουν καλά αμέσως)· επιπλοκές μόνο στο 5% (σελ. 308).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Θόλωση του φακού (απορρόφηση υγρού) → σταδιακή απώλεια όρασης, συνήθως αμφοτερόπλευρη· αίτια γήρανση, διαβήτης, τραύμα, συγγενής· δυσκολία διάκρισης-διαβάσματος· θεραπεία μόνο χειρουργική — αφαίρεση φακού και εμφύτευση ενδοφακού, οποτεδήποτε, ~1 ώρα, βραχεία νοσηλεία, επιπλοκές 5%.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Γλαύκωμα

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για το γλαύκωμα;

Απάντηση:

• Ο οφθαλμός είναι κλειστός χώρος όπου κυκλοφορεί το υδατοειδές υγρό (παράγεται από το αίμα, απάγεται με το φλεβικό σύστημα)· η ισορροπία παραγωγής-αποχέτευσης διατηρεί την ενδοφθάλμια πίεση στα φυσιολογικά 15-25 mm Hg. Γλαύκωμα είναι το σύνολο των συμπτωμάτων που προκαλούνται από την αύξηση της ενδοφθάλμιας πίεσης πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα: η αύξηση πιέζει την οπτική θηλή (οπτικό νεύρο) και τα μικρά αγγεία → διαταραχές του οπτικού πεδίου → τελικά τύφλωση (σελ. 308-309).
• Είδη: συγγενές· χρόνιο — η πιο συνηθισμένη μορφή και η κυριότερη αιτία τύφλωσης στη χώρα μας, επειδή τα συμπτώματα είναι ήπια· οξύ — εκδηλώνεται απότομα με δυνατό πόνο και μείωση της όρασης, μεγάλη κόρη, θολωμένο κερατοειδή· δευτεροπαθές. Διάγνωση (πρώιμη → έγκαιρη θεραπεία), κυρίως για το χρόνιο: α) τονομέτρηση σε κάθε άτομο 45-50 ετών, β) εξέταση βυθού στην οπτική θηλή με οφθαλμοσκόπιο (ατροφική κοίλανση), γ) λήψη οπτικού πεδίου. Θεραπεία: αρχικά φαρμακευτική (κολλύρια) και, αν δεν αποδώσει, χειρουργική με σκοπό τη διευκόλυνση της αποχέτευσης του υδατοειδούς· επίσης Laser.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αύξηση ενδοφθάλμιας πίεσης (φυσιολογική 15-25 mm Hg) που πιέζει οπτική θηλή-αγγεία → διαταραχές οπτικού πεδίου → τύφλωση· συγγενές, χρόνιο (συνηθέστερο, κύρια αιτία τύφλωσης), οξύ (πόνος, μεγάλη κόρη, θολός κερατοειδής), δευτεροπαθές· τονομέτρηση 45-50, βυθός, οπτικό πεδίο· φάρμακα → χειρουργική αποχέτευσης, Laser.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Αποκόλληση — κλινική εικόνα

Ερώτηση: Ποια είναι η κλινική εικόνα της αποκόλλησης του αμφιβληστροειδή;

Απάντηση:

• Ο αμφιβληστροειδής (σπουδαιότερος χιτώνας, κύριο όργανο όρασης, από εγκεφαλική ουσία) έχει δύο πέταλα — μελάγχρουν επιθήλιο και ιδίως αμφιβληστροειδή — χαλαρά συνδεδεμένα. Αποκόλληση = διάσπαση των δύο πετάλων από συσσώρευση υπαμφιβληστροειδικού υγρού (ιδιοπαθείς από ρωγμή, εξιδρωματικές, από έλξη ουλών, δευτεροπαθείς)· συχνότερη στα 50-60 έτη, σε μυωπικά μάτια και τραυματισμούς· προδιαθεσικοί: εκφυλιστικές, φλεγμονώδεις, ουλώδεις, αγγειακές εξεργασίες (σελ. 309-310).

• Κλινική εικόνα — ανάλογα με την εντόπιση και το στάδιο εξέλιξης:

  • Φωτοψίες (λάμψεις).
  • Μυοψίες με τη μορφή μελανών στιγμάτων ή λευκών νιφάδων χιονιού.
  • Νέφωση, πέπλο ή σκιά με διατήρηση της κεντρικής όρασης.
  • Απώλεια της κεντρικής όρασης (όταν αποκολληθεί η ωχρά).
  • Τύφλωση.

  Διάγνωση: καλή διαφανοσκόπηση (βυθοσκόπηση), ηχογραφία, σπινθηρογράφημα. Θεραπεία: διαθερμίες, φωτοπηξία, κρυοπηξία ή Laser (μπορεί να υποτροπιάσει).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά εντόπιση-στάδιο: φωτοψίες, μυοψίες (μελανά στίγματα, λευκές νιφάδες), νέφωση-πέπλο-σκιά με διατήρηση κεντρικής όρασης, απώλεια κεντρικής όρασης, τύφλωση· 50-60 ετών, μυωπία-τραύμα· διαθερμίες, φωτοπηξία, κρυοπηξία, Laser.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Πτερύγιο

Ερώτηση: Περιγράψτε το πτερύγιο.

Απάντηση:

• Το πτερύγιο είναι παθολογική πτυχή που δημιουργείται από υπερτροφία του επιπεφυκότα, η οποία εκφύεται από την έσω μοίρα των ορίων του σκληροκερατοειδούς. Έχει σχήμα τριγωνικό, με τη βάση στον έσω κανθό και την κορυφή στον κερατοειδή· αποτελείται από συνδετικό ιστό και καλύπτεται από επιθήλιο. Παρατηρείται στα ξηρά και θερμά κλίματα (ήλιος, σκόνη, άνεμος). Είναι καλοήθης υπερπλασία που μπορεί να έχει επιπτώσεις στην όραση όταν επεκταθεί προς το κέντρο του κερατοειδούς (σελ. 311).
• Αναπτύσσεται βραδύτατα και θεραπεύεται χειρουργικά με εξαίρεση ή μετεμφύτευση (μόσχευμα επιπεφυκότα). Έχει την τάση να υποτροπιάζει.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τριγωνική πτυχή από υπερτροφία του επιπεφυκότα (βάση έσω κανθός, κορυφή κερατοειδής), συνδετικός ιστός + επιθήλιο, ξηρά-θερμά κλίματα· καλοήθης, βλάπτει την όραση αν φτάσει στο κέντρο του κερατοειδούς· βραδεία ανάπτυξη, χειρουργική εξαίρεση-μετεμφύτευση, υποτροπιάζει.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Χαλάζιο

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για το χαλάζιο;

Απάντηση:

• Χαλάζιο είναι το μικρό ογκίδιο (οζίδιο) στο άνω ή κάτω βλέφαρο που προκαλείται από την απόφραξη του πόρου των ταρσιαίων αδένων (Meibom) των βλεφάρων και την κατακράτηση των εκκρίσεών τους. Πρόκειται για χρόνια κοκκιωματώδη φλεγμονή, αρκετά συχνή· προηγείται συνήθως τυπική φλεγμονή των ταρσιαίων αδένων ή βλεφαρίτιδα. Δεν δημιουργεί ιδιαίτερα προβλήματα εκτός από αισθητικά (ανώδυνο, σε αντίθεση με το κριθαράκι). Αφαιρείται εύκολα χειρουργικά (σελ. 311).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οζίδιο βλεφάρου από απόφραξη πόρου ταρσιαίων αδένων και κατακράτηση εκκρίσεων — χρόνια κοκκιωματώδης φλεγμονή μετά βλεφαρίτιδα· μόνο αισθητικό πρόβλημα· εύκολη χειρουργική αφαίρεση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Στραβισμός

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τον συνεκτικό και τον παραλυτικό στραβισμό;

Απάντηση:

• Στραβισμός είναι κάθε παρέκκλιση του ενός ή και των δύο οφθαλμών από τη φυσιολογική τους θέση, από διαταραχή της κινητικότητας των οφθαλμοκινητικών μυών· συγγενής ή επίκτητος· συνεκτικός και παραλυτικός. Συνεκτικός στραβισμός: συγκλίνων (εσωφορία) ή αποκλίνων (εξωφορία)· ο έκδηλος είναι συγγενής ή εμφανίζεται στη βρεφική ηλικία, μόνιμος, χωρίς διπλωπία· οι οπτικοί άξονες δεν συναντώνται, αλλά ο στραβίζων οφθαλμός ακολουθεί τις κινήσεις του υγιούς (σταθερή γωνία)· στο ένα μάτι, στα δύο ή εναλλασσόμενος· συγκλίνων στα υπερμετρωπικά παιδιά, αποκλίνων στα μυωπικά· δεν αναπτύσσεται σωστά η διοφθάλμια όραση και στον στραβίζοντα οφθαλμό η όραση ελαττώνεται → αμβλυωπία (σελ. 311-312).
• Παραλυτικός στραβισμός: οφείλεται σε παράλυση ενός ή περισσότερων οφθαλμοκινητικών μυών — ο ανταγωνιστής μυς στρέφει το μάτι προς τη δική του πλευρά. Συμπτώματα: διπλωπία, ίλιγγος, κεφαλαλγία, έμετοι· χαρακτηριστικά ο ασθενής κλείνει το ένα μάτι για να περπατήσει ή γυρίζει όλο το κεφάλι προς την πλευρά του παράλυτου μυός. Αίτια: τραυματισμός μυών-τενόντων, φλεγμονές του κόγχου, αιμορραγία κόγχου, όγκοι ή κατάγματα τοιχωμάτων κόγχου-βάσης κρανίου, βλάβη νεύρων κεντρικά-περιφερικά (η οφθαλμοπληγία βοηθά στη νευρολογική διάγνωση). Διάγνωση: οπτική οξύτητα κάθε ματιού χωριστά, θέση των ματιών, σκιασκοπία. Θεραπεία: συντηρητική με γυαλιά και ασκήσεις (ορθοπτική, κάλυψη) ή, αν δεν αποδώσει, χειρουργική (σελ. 312-313).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συνεκτικός: συγκλίνων (εσωφορία, υπερμετρωπία) ή αποκλίνων (εξωφορία, μυωπία), βρεφικός-μόνιμος, χωρίς διπλωπία, στραβίζων ακολουθεί τον υγιή, αμβλυωπία. Παραλυτικός: παράλυση οφθαλμοκινητικών μυών, διπλωπία-ίλιγγος-κεφαλαλγία-έμετοι, κλείνει μάτι-στρέφει κεφάλι· αίτια τραύμα, φλεγμονή-αιμορραγία-όγκοι-κατάγματα κόγχου, βλάβη νεύρων· σκιασκοπία· γυαλιά-ασκήσεις ή χειρουργική.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Ασκορινοστομία

Ερώτηση: Πώς γίνεται η ασκορινοστομία;

Απάντηση:

• Ο δακρυϊκός ασκός αφαιρείται επειγόντως σε μόλυνσή του (οξεία δακρυοκυστίτιδα), σε απόφραξη των δακρυϊκών οδών (κίνδυνος βαριών κερατοειδίτιδων), σε τραυματισμό του και σε τραύματα βλεφάρων ή βάσης μύτης. Στη χρόνια δακρυοκυστίτιδα γίνεται ασκορινοστομία: σχηματίζεται νέα αποχετευτική οδός, μέσω της οποίας τα δάκρυα αποχετεύονται προς τη μύτη (σελ. 313).
• Τεχνική: αφαιρείται τμήμα των τοιχωμάτων του οστού της ρινικής απόφυσης της άνω γνάθου και του δακρυϊκού οστού, και έτσι ο δακρυϊκός ασκός επικοινωνεί με τον ρινικό βλεννογόνο, όπου αποχετεύονται τα δάκρυα (παρακάμπτεται ο αποφραγμένος ρινοδακρυϊκός πόρος).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στη χρόνια δακρυοκυστίτιδα: αφαίρεση τμήματος οστού της ρινικής απόφυσης της άνω γνάθου και του δακρυϊκού οστού, ώστε ο δακρυϊκός ασκός να επικοινωνεί με τον ρινικό βλεννογόνο — νέα οδός αποχέτευσης δακρύων στη μύτη.

Κριτήρια αξιολόγησης: