Λύσεις — Κεφάλαιο 14 (Ερωτήσεις σελ. 147) – ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 14 (Ερωτήσεις σελ. 147)

Απαντήσεις στις 11 ερωτήσεις του κεφαλαίου 14.

Ερώτηση 1 — Ανατομία στοματικής κοιλότητας

Ερώτηση: Περιγράψτε ανατομικά τη στοματική κοιλότητα.

Απάντηση:

• Η στοματική κοιλότητα έχει βάθος περίπου 14 cm και περιλαμβάνει (σελ. 141): τη σκληρά υπερώα, τα πρόσθια 2/3 της γλώσσας (το κινητό μέρος της), το έδαφος του στόματος, την έσω επιφάνεια των παρειών με τον βλεννογόνο, τα ούλα και τους οδόντες. Μέσα σε αυτήν εκβάλλουν οι εκφορητικοί πόροι των σιελογόνων αδένων (μείζονες: παρωτίδες, υπογνάθιοι, υπογλώσσιοι· ελάσσονες: διεσπαρμένοι μικροί αδένες).
• Αποτελεί την αρχή του πεπτικού σωλήνα: μέσα της η τροφή τεμαχίζεται και δημιουργείται ο βλωμός, που εμποτίζεται με σίελο (περιέχει αμυλάση, πτυαλίνη και άλλα ένζυμα που διασπούν το άμυλο και τους υδατάνθρακες) και με τις καταποτικές κινήσεις της γλώσσας προωθείται προς τον οισοφάγο (σελ. 142). Από την καλή υγεία της εξαρτάται η θρέψη του οργανισμού.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βάθος ~14 cm· σκληρά υπερώα, πρόσθια 2/3 γλώσσας, έδαφος στόματος, έσω επιφάνεια παρειών-βλεννογόνος, ούλα, οδόντες· εκβολή πόρων σιελογόνων· αρχή του πεπτικού (βλωμός, σίελος με αμυλάση-πτυαλίνη).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Σιελογόνοι αδένες

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι σιελογόνοι αδένες και τι γνωρίζετε γι’ αυτούς;

Απάντηση:

• Οι σιελογόνοι αδένες χωρίζονται σε μείζονες και ελάσσονες (σελ. 141-142):
  • Μείζονες: οι παρωτίδες (βάρος 20 g, πόροι εκβάλλουν έναντι του δεύτερου γομφίου της άνω γνάθου), οι υπογνάθιοι (10-15 g, πόροι στο έδαφος του στόματος), οι υπογλώσσιοι (≈ 2 g, πόροι κάτω από τον βλεννογόνο του εδάφους του στόματος).
  • Ελάσσονες (μικροί): όλοι οι διεσπαρμένοι στη στοματική κοιλότητα αδένες (χειλέων κ.λπ.).
• Παράγουν τον σίελο (αμυλάση, πτυαλίνη — διάσπαση αμύλου-υδατανθράκων), που εμποτίζει τον βλωμό. Παθήσεις τους: συγγενείς ανωμαλίες, διαταραχές έκκρισης (σιελόρροια), φλεγμονές, βατράχιο, λιθίαση, καλοήθη (μεικτός όγκος) και κακοήθη νεοπλάσματα· τα κακοήθη της παρωτίδας διηθούν το προσωπικό νεύρο και προκαλούν πάρεση (σελ. 144).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μείζονες: παρωτίδες (20 g, 2ος γομφίος άνω γνάθου), υπογνάθιοι (10-15 g, έδαφος στόματος), υπογλώσσιοι (2 g, κάτω από τον βλεννογόνο)· ελάσσονες οι διεσπαρμένοι· παράγουν σίελο· παθήσεις: φλεγμονές, βατράχιο, λιθίαση, όγκοι (παρωτίδα → προσωπικό νεύρο).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Καρκίνος στόματος

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τον καρκίνο του στόματος;

Απάντηση:

• Τα καρκινώματα των περιοχών του στόματος έχουν διαφορετική συμπεριφορά και αντιμετώπιση. Ο καρκίνος του στόματος καλύπτει το 5% όλων των καρκίνων στις ανεπτυγμένες χώρες και είναι πιο συχνός στους άνδρες. Προδιαθεσικοί παράγοντες: το κάπνισμα, οι χρόνιοι ερεθισμοί από κατεστραμμένα δόντια, οι ανώμαλες οδοντοστοιχίες, η κακή υγιεινή του στόματος, η υπερβολική χρήση οινοπνευματωδών (σελ. 142).
• Εκδηλώνεται με παρουσία όγκου, αιμορραγίας, διήθησης του δέρματος, κατάγματος της κάτω γνάθου — ή ξαφνικά, χωρίς προειδοποιητικά συμπτώματα. Δίνει μεταστάσεις στους λεμφαδένες του τραχήλου. Πρόληψη: έγκαιρη διάγνωση-αντιμετώπιση, κυτταρολογική εξέταση σε κάθε ύποπτη αλλοίωση (θήλωμα, λευκοπλακία). Θεραπεία: χειρουργική αφαίρεση και ακτινοθεραπεία (σελ. 143). Μπορεί να αναπτυχθεί σε παρειά, έδαφος στόματος, ούλα, υπερώα, άνω-κάτω γνάθο, και συχνά θεωρείται λανθασμένα απλή πάθηση των δοντιών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 5% των καρκίνων, άνδρες· προδιαθεσικοί: κάπνισμα, ερεθισμοί από δόντια-οδοντοστοιχίες, κακή υγιεινή, αλκοόλ· όγκος, αιμορραγία, διήθηση δέρματος, κάταγμα γνάθου· μεταστάσεις σε τραχηλικούς λεμφαδένες· κυτταρολογική σε ύποπτες αλλοιώσεις· χειρουργική + ακτινοθεραπεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Καρκίνος γλώσσας

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τον καρκίνο της γλώσσας;

Απάντηση:

• Ο καρκίνος της γλώσσας εμφανίζεται σε υπερήλικες, συχνότερα στους άνδρες. Συνήθης εντόπιση στα πλάγια του πρόσθιου τριτημορίου της γλώσσας. Εμφανίζεται ως εξέλκωση ή όγκος· το 40% των ασθενών έχουν ήδη ψηλαφητούς λεμφαδένες όταν προσέρχονται στον γιατρό. Συμπτώματα: πόνος, δυσφαγία, δυσαρθρία, κακοσμία (σελ. 143).
• Θεραπεία: εξαρτάται από το μέγεθος και την εντόπιση της βλάβης — χειρουργική εξαίρεση του όγκου και ακτινοθεραπεία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Υπερήλικες άνδρες, πλάγια πρόσθιου τριτημορίου, εξέλκωση ή όγκος, 40% με ψηλαφητούς λεμφαδένες· πόνος, δυσφαγία, δυσαρθρία, κακοσμία· χειρουργική εξαίρεση + ακτινοθεραπεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Καρκίνος γνάθου

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τον καρκίνο της γνάθου;

Απάντηση:

• Το βιβλίο αναφέρει τον καρκίνο της γνάθου συνοπτικά, στο πλαίσιο των καρκίνων της στοματικής κοιλότητας: καρκίνος μπορεί να δημιουργηθεί και στην άνω και στην κάτω γνάθο (όπως στην παρειά, στο έδαφος του στόματος, στα ούλα, στην υπερώα). Πολλές φορές η βλάβη δεν διαγιγνώσκεται έγκαιρα, γιατί θεωρείται ότι ξεκινά από τα δόντια, ως μια απλή πάθησή τους (σελ. 143).
• Κατ' αναλογία με τους λοιπούς καρκίνους του στόματος: κοινοί προδιαθεσικοί παράγοντες (κάπνισμα, χρόνιοι ερεθισμοί, κακή υγιεινή, αλκοόλ), εκδήλωση με όγκο, αιμορραγία, διήθηση και κάταγμα της κάτω γνάθου (αναφέρεται ως εκδήλωση του καρκίνου του στόματος), μεταστάσεις στους τραχηλικούς λεμφαδένες, θεραπεία χειρουργική αφαίρεση και ακτινοθεραπεία — με ανάγκη έγκαιρης διάγνωσης (κυτταρολογική-βιοψία κάθε ύποπτης αλλοίωσης).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Καρκίνος στην άνω ή κάτω γνάθο — συχνά διαφεύγει ως «πάθηση δοντιών»· ίδιοι προδιαθεσικοί παράγοντες, εκδήλωση με όγκο-αιμορραγία-κάταγμα κάτω γνάθου, μεταστάσεις τραχηλικών λεμφαδένων, χειρουργική + ακτινοθεραπεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Το βιβλίο δεν έχει ξεχωριστή ενότητα για τον καρκίνο της γνάθου — η απάντηση συνθέτει τις αναφορές των σελ. 142-143 (καρκίνος στόματος) και δηλώνεται ως σύνθεση.

Ερώτηση 6 — Βατράχιο

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για το βατράχιο;

Απάντηση:

• Το βατράχιο είναι κύστη που σχηματίζεται κάτω από τον βλεννογόνο του εδάφους του στόματος. Προβάλλει στη στοματική κοιλότητα και απωθεί τη γλώσσα προς τα πλάγια. Σχηματίζεται από την απόφραξη του πόρου ενός μικρού σιελογόνου αδένα του εδάφους του στόματος· το περιεχόμενό της είναι βλεννώδες ή ορώδες (σελ. 144).
• Εξαιρείται εύκολα χειρουργικά. Ονομάζεται βατράχιο επειδή μοιάζει με την κοιλιά του βατράχου. Ανήκει στις καλοήθεις παθήσεις των σιελογόνων αδένων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κύστη κάτω από τον βλεννογόνο του εδάφους του στόματος από απόφραξη πόρου μικρού σιελογόνου αδένα· απωθεί τη γλώσσα πλάγια, βλεννώδες-ορώδες περιεχόμενο· εύκολη χειρουργική εξαίρεση· μοιάζει με κοιλιά βατράχου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Καλοήθεις παθήσεις σιελογόνων

Ερώτηση: Αναφέρατε τις καλοήθεις παθήσεις των σιελογόνων αδένων.

Απάντηση:

• Οι καλοήθεις παθήσεις των σιελογόνων αδένων (σελ. 144-145):
  • Συγγενείς ανωμαλίες: έλλειψη αδένων, ατρησία πόρων, έκτοπη θέση μείζονος σιελογόνου αδένα.
  • Διαταραχές έκκρισης του σιέλου: έλλειψη ή υπερπαραγωγή (σιελόρροια).
  • Φλεγμονές: οξείες, χρόνιες και ειδικές.
  • Βατράχιο: κύστη κάτω από τον βλεννογόνο του εδάφους του στόματος από απόφραξη πόρου.
  • Λιθίαση των σιελογόνων αδένων: λίθος στον εκφορητικό πόρο ή μέσα στον αδένα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συγγενείς ανωμαλίες (έλλειψη αδένων, ατρησία πόρων, έκτοπη θέση), διαταραχές έκκρισης (σιελόρροια), φλεγμονές (οξείες-χρόνιες-ειδικές), βατράχιο, λιθίαση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Νεοπλάσματα σιελογόνων

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τα νεοπλάσματα των σιελογόνων αδένων;

Απάντηση:

• Τα νεοπλάσματα των σιελογόνων αδένων διακρίνονται σε (σελ. 145):
  • Καλοήθη: κυσταδένωμα, λίπωμα και μεικτός όγκος. Ο μεικτός όγκος που αναπτύσσεται στην παρωτίδα είναι βραδείας εξέλιξης αλλά δυνητικά κακοήθης· θεραπεία χειρουργική αφαίρεση μαζί με την κάψα του.
  • Κακοήθη: το αδενοκαρκίνωμα (εξαλλαγή του μεικτού όγκου), τα σαρκώματα κ.ά. Ο συνεχής πόνος αποτελεί συνήθως ένδειξη εξαλλαγής· τα κακοήθη της παρωτίδας διηθούν το προσωπικό νεύρο προκαλώντας πάρεση (διαφοροδιαγνωστικό σημείο).
• Γενικά οι όγκοι των σιελογόνων προκαλούν συμπτώματα και γίνονται εύκολα αντιληπτοί· θεραπεία χειρουργική αφαίρεση και ακτινοθεραπεία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Καλοήθη: κυσταδένωμα, λίπωμα, μεικτός όγκος (παρωτίδα, δυνητικά κακοήθης → αφαίρεση με κάψα)· κακοήθη: αδενοκαρκίνωμα (εξαλλαγή μεικτού), σαρκώματα — συνεχής πόνος = εξαλλαγή, πάρεση προσωπικού· χειρουργική + ακτινοθεραπεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Λιθίαση σιελογόνων

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τη λιθίαση των σιελογόνων αδένων;

Απάντηση:

• Όταν σχηματιστεί λίθος μέσα στον εκφορητικό πόρο ή μέσα στον αδένα, ο αδένας γίνεται επώδυνος μετά από λήψη τροφής, ιδίως όταν η τροφή έχει ξινή γεύση (διέγερση έκκρισης με αποφραγμένο πόρο → διόγκωση) (σελ. 145).
• Διάγνωση: επιβεβαιώνεται με ακτινογραφία (ο λίθος περιέχει άλατα ασβεστίου), σιελογραφία και αμφίχειρη εξέταση για την εντόπιση του λίθου. Θεραπεία: χειρουργική αφαίρεση του λίθου· αν η λιθίαση επαναληφθεί, αφαίρεση του αδένα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λίθος στον πόρο ή τον αδένα → επώδυνος αδένας μετά το φαγητό (ξινό)· διάγνωση με ακτινογραφία (άλατα Ca), σιελογραφία, αμφίχειρη εξέταση· αφαίρεση λίθου, σε υποτροπή αφαίρεση αδένα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Λαγώχειλο — λυκόστομα

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για το λαγώχειλο και το λυκόστομα;

Απάντηση:

• Είναι συγγενείς ανωμαλίες των χειλέων (χειλεοϋπερωιοσχιστίες) — διαμαρτίες της διάπλασης που οφείλονται σε πλημμελή ένωση των μέσων ρινικών και άνω γναθικών αποφύσεων, από άγνωστα αίτια (σελ. 145-146).
  • Λαγώχειλο: σχισμή του χείλους, συνήθως ετερόπλευρη, μπορεί και αμφοτερόπλευρη· λέγεται έτσι γιατί μοιάζει με το χείλος του λαγού.
  • Λυκόστομα: ατελής σύγκλειση των τμημάτων της υπερώας· διακρίνεται σε λυκόστομα της μαλθακής υπερώας (μερική σχισμή) και της σκληράς υπερώας (πλήρης σχισμή).
• Αναγνωρίζονται εύκολα. Άμεσο πρόβλημα: αδυναμία διατροφής του νεογνού με τα συνήθη μέσα → ειδικό μπιμπερό· προκαλούν δυσκολία θρέψης και δυσμορφία. Αντιμετωπίζονται χειρουργικά το συντομότερο: το λαγώχειλο στην ηλικία των 2 μηνών, το λυκόστομα στα 2 έτη περίπου· δύσκολη επέμβαση από ομάδα (πλαστικός χειρουργός, παιδοχειρουργός, γναθοχειρουργός).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συγγενείς σχισμές από πλημμελή ένωση ρινικών-γναθικών αποφύσεων: λαγώχειλο (χείλος, ετερό-/αμφοτερόπλευρο), λυκόστομα (υπερώα — μαλθακή μερική / σκληρά πλήρης)· αδυναμία σίτισης (ειδικό μπιμπερό), δυσμορφία· χειρουργική διόρθωση στους 2 μήνες / 2 έτη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Κακοήθη νεοπλάσματα χειλέων

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τα κακοήθη νεοπλάσματα των χειλέων;

Απάντηση:

• Ο καρκίνος του χείλους είναι ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα (επιθηλιακού τύπου), όπως ο καρκίνος του δέρματος. Εμφανίζεται σε άτομα που εκτίθενται για μεγάλα διαστήματα στον ήλιο (αγρότες, ψαράδες), με μεγαλύτερη επίπτωση στους άνδρες στην 6η-7η δεκαετία της ζωής (σελ. 146).
• Εμφανίζεται ως μικρή εξέλκωση που συνεχώς μεγαλώνει· είναι βραδείας εξέλιξης και δίνει μεταστάσεις στους επιχώριους λεμφαδένες. Θεραπεία: οι μικρές βλάβες χειρουργικά με πολύ καλά αποτελέσματα, οι μεγαλύτερες και με ακτινοβολία. Πρόγνωση: εξαρτάται από το μέγεθος, την εντόπιση και τις πιθανές μεταστάσεις. (Τα καλοήθη — κύστεις, αιμαγγειώματα, λεμφαγγειώματα — αντιμετωπίζονται χειρουργικά ή με Laser.)

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα σε εκτεθειμένους στον ήλιο (αγρότες, ψαράδες), άνδρες 60-70 ετών· μικρή εξέλκωση που μεγαλώνει, βραδεία εξέλιξη, μεταστάσεις σε επιχώριους λεμφαδένες· μικρές βλάβες χειρουργικά, μεγάλες + ακτινοβολία· πρόγνωση από μέγεθος-εντόπιση-μεταστάσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης: