Λύσεις — Κεφάλαιο 24 (Ερωτήσεις σελ. 247) – ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 24 (Ερωτήσεις σελ. 247)

Απαντήσεις στις 14 ερωτήσεις του κεφαλαίου 24.

Ερώτηση 1 — Διάκριση κακώσεων

Ερώτηση: Πώς χωρίζουμε τις κακώσεις του θώρακα;

Απάντηση:

• Οι κακώσεις του θώρακα (συχνές σε τροχαία-εργατικά ατυχήματα, με προτεραιότητα τη διατήρηση καλής αναπνοής και την αντιμετώπιση shock και συνοδών βλαβών) διαιρούνται σε δύο μεγάλες κατηγορίες (σελ. 236):
  • Τις ανοιχτές κακώσεις ή τραύματα του θώρακα (λύση συνέχειας του τοιχώματος — νύσσοντα-τέμνοντα όργανα, βλήματα).
  • Τις κλειστές κακώσεις ή θλάσεις του θώρακα — σε αυτές ανήκουν τα κατάγματα των πλευρών και του στέρνου, το πιο συχνό επακόλουθο.
• Οι βλάβες εντοπίζονται στο θωρακικό τοίχωμα και μπορεί να συμμετέχουν θωρακικά όργανα· αναφέρονται και οι ιατρογενείς κακώσεις (ενδοσκοπήσεις, παρακεντήσεις).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σε ανοιχτές (τραύματα) και κλειστές (θλάσεις — κατάγματα πλευρών-στέρνου)· επίσης ιατρογενείς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Κατάγματα πλευρών

Ερώτηση: Πώς διακρίνονται τα κατάγματα των πλευρών;

Απάντηση:

• Τα κατάγματα των πλευρών (από τροχαία, συμπίεση θωρακικού τοιχώματος, εργατικά· συχνότερα σε ενήλικες — τα παιδιά έχουν ελαστικά οστά) εξαρτώνται από τη φορά και το μέγεθος της δύναμης και διακρίνονται (σελ. 236-237):
  • Σε άμεσα ή εσωτερικά (στο σημείο εφαρμογής της δύναμης).
  • Σε έμμεσα ή εξωτερικά (μακριά από το σημείο, με συμπίεση).
  • Σε μονήρη ή πολλαπλά.
  • Σε αυτόματα ή παθολογικά, που εμφανίζονται μετά από έντονο βήχα σε πάσχοντες από οστεοπόρωση, μεταστατικούς όγκους των πλευρών ή χρόνιες πνευμονικές παθήσεις.
• Διάγνωση: ακτινογραφίες πλευρών-στέρνου (προσοχή στα ρωγμώδη). Πρόγνωση καλή αν δεν συνοδεύονται από κακώσεις οργάνων· πώρωση σε 3-4 εβδομάδες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Άμεσα (εσωτερικά) ή έμμεσα (εξωτερικά), μονήρη ή πολλαπλά, αυτόματα-παθολογικά (βήχας σε οστεοπόρωση, μεταστάσεις, πνευμονοπάθειες)· ακτινογραφίες· πώρωση 3-4 εβδομάδες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Επιπλοκές καταγμάτων

Ερώτηση: Επιπλοκές των καταγμάτων του θωρακικού τοιχώματος.

Απάντηση:

• Επιπλοκές των καταγμάτων του θωρακικού τοιχώματος μπορεί να είναι (σελ. 237):

  • Κακώσεις της καρδιάς και του περικαρδίου (κατάγματα 3ης-6ης πλευράς).
  • Κακώσεις μεγάλων αγγείων και νευρικών στοιχείων (δύο πρώτες πλευρές, κλείδα).
  • Κακώσεις της τραχείας, των βρόγχων και των πνευμόνων (πνευμοθώρακας, αιμοθώρακας, υποδόριο εμφύσημα).
  • Κακώσεις του διαφράγματος.
  • Κακώσεις του οισοφάγου και άλλες.

  Άλλες κακώσεις: κατάγματα πλευρικών χόνδρων, εξαρθρήματα πλευρών-χόνδρων, κάταγμα ξιφοειδούς απόφυσης, τραυματική ασφυξία· σε πολλαπλά κατάγματα η παράδοξη κινητικότητα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κακώσεις καρδιάς-περικαρδίου (3η-6η πλευρά), μεγάλων αγγείων-νεύρων (2 πρώτες πλευρές, κλείδα), τραχείας-βρόγχων-πνευμόνων, διαφράγματος, οισοφάγου· επίσης κατάγματα χόνδρων, εξαρθρήματα, ξιφοειδούς, τραυματική ασφυξία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Θεραπεία κακώσεων

Ερώτηση: Ποια είναι η θεραπεία των κακώσεων του θώρακα;

Απάντηση:

• Στις κακώσεις του θώρακα (κατάγματα πλευρών-στέρνου) χορηγούνται παυσίπονα και εφαρμόζεται τοπική αναισθησία για την αντιμετώπιση του πόνου, που είναι το κύριο σύμπτωμα (ο πόνος εμποδίζει την αναπνοή και τον βήχα). Συνιστάται κατάκλιση για λίγες μέρες. Η ακινητοποίηση του θώρακα με συγκολλητικές ταινίες πρέπει να γίνεται μόνο σε πολλαπλά κατάγματα, όταν ο θώρακας εμφανίζει παράδοξη κινητικότητα (σελ. 238).
• Γενικά, μεγάλη σημασία έχει η διατήρηση καλής αναπνοής, που πρέπει να αποκαθίσταται ταχύτατα, μαζί με την αντιμετώπιση του shock και των συνοδών βλαβών (πνευμοθώρακας, αιμοθώρακας, απόφραξη αεραγωγών, αιμοπερικάρδιο, ανοιχτό τραύμα) — π.χ. παροχέτευση με συσκευή Bülau, μετάγγιση (σελ. 236, 239-240).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Παυσίπονα και τοπική αναισθησία για τον πόνο, κατάκλιση λίγες μέρες, ακινητοποίηση με ταινίες μόνο σε πολλαπλά κατάγματα με παράδοξη κινητικότητα· διατήρηση αναπνοής, αντιμετώπιση shock και συνοδών βλαβών (Bülau).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Πνευμοθώρακας — ορισμός

Ερώτηση: Τι είναι πνευμοθώρακας και πώς δημιουργείται;

Απάντηση:

• Πνευμοθώρακας ονομάζεται η συλλογή αέρα ανάμεσα στα δύο πέταλα του υπεζωκότα (υπεζωκοτική κοιλότητα)· όταν συνυπάρχει και αίμα ονομάζεται αιμοπνευμοθώρακας (σελ. 238).

• Δημιουργείται:

  • από ρήξη του πνευμονικού παρεγχύματος,
  • από ρήξη του τραχειοβρογχικού δένδρου,
  • από λύση της συνέχειας του θωρακικού τοιχώματος (ανοιχτό τραύμα),
  • από ιατρικούς χειρισμούς (ιατρογενής — παρακεντήσεις, καθετήρες).

  Ο αέρας στην υπεζωκοτική κοιλότητα καταργεί την αρνητική πίεση και ο πνεύμονας συμπίπτει.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συλλογή αέρα μεταξύ των δύο πετάλων του υπεζωκότα (+ αίμα = αιμοπνευμοθώρακας)· από ρήξη πνευμονικού παρεγχύματος, ρήξη τραχειοβρογχικού δένδρου, λύση συνέχειας θωρακικού τοιχώματος, ιατρικούς χειρισμούς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Είδη πνευμοθώρακα

Ερώτηση: Πόσων ειδών πνευμοθώρακες έχουμε και πώς αντιμετωπίζονται;

Απάντηση:

• Ο πνευμοθώρακας μπορεί να είναι (σελ. 238):

  • Κλειστός, αν η ποσότητα του αέρα παραμένει σταθερή.
  • Ανοικτός, αν ο αέρας εξακολουθεί να εισέρχεται και να εξέρχεται.
  • Βαλβιδικός ή υπό τάση, όταν επιτρέπει την είσοδο αλλά όχι την έξοδο του αέρα.

  Επίσης εσωτερικός ή εξωτερικός, ανάλογα με το πού βρίσκεται το στόμιο. Η κλινική εικόνα (δύσπνοια, πόνος) και η αντιμετώπιση είναι ανάλογες του τύπου· πιο επικίνδυνος ο βαλβιδικός: η τάση του αέρα αυξάνεται, ο πνεύμονας συμπίπτει και πιέζονται η καρδιά και τα αγγεία της — δύσπνοια, πόνος, κυάνωση.

• Αντιμετώπιση: ο βαλβιδικός πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα, ακόμη και με πρόχειρα μέσα (π.χ. με βελόνα), γιατί απειλεί τη ζωή. Θεραπεία: ειδική συσκευή παροχέτευσης της θωρακικής κοιλότητας — συσκευή Bülau (σύστημα σωλήνων και νερού) που επιτρέπει την έξοδο του αέρα αλλά όχι την είσοδό του και ελαττώνει την ενδοθωρακική πίεση· πρέπει να βρίσκεται πάντα στο πάτωμα, χαμηλότερα από τον άρρωστο (σελ. 239).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κλειστός (σταθερός αέρας), ανοικτός (μπαίνει-βγαίνει), βαλβιδικός-υπό τάση (μόνο είσοδος — ο επικινδυνότερος: σύμπτωση πνεύμονα, πίεση καρδιάς, κυάνωση → άμεση εκτόνωση και με βελόνα)· εσωτερικός-εξωτερικός· θεραπεία με συσκευή Bülau (έξοδος αέρα, όχι είσοδος), πάντα χαμηλότερα από τον άρρωστο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Αιμοθώρακας

Ερώτηση: Τι είναι αιμοθώρακας και πώς αντιμετωπίζεται;

Απάντηση:

• Αιμοθώρακας είναι η συλλογή αίματος στην υπεζωκοτική κοιλότητα — από τις πιο συχνές επιπλοκές των θωρακικών κακώσεων. Το αίμα προέρχεται από τρώση των μεσοπλεύριων αγγείων ή των αγγείων των πνευμόνων (σελ. 240).
• Θεραπεία: καλή εκκένωση του ημιθωρακίου με τη συσκευή Bülau (παροχέτευση) και έλεγχος της αιμορραγίας· αν η αρτηριακή πίεση είναι χαμηλή, γίνεται μετάγγιση αίματος (σε συνεχιζόμενη μεγάλη αιμορραγία, θωρακοτομή).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συλλογή αίματος στην υπεζωκοτική κοιλότητα από τρώση μεσοπλεύριων ή πνευμονικών αγγείων· εκκένωση με Bülau, έλεγχος αιμορραγίας, μετάγγιση σε χαμηλή πίεση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Υποδόριο εμφύσημα

Ερώτηση: Τι είναι υποδόριο εμφύσημα και πώς δημιουργείται;

Απάντηση:

• Υποδόριο εμφύσημα είναι η συλλογή αέρα στον υποδόριο ιστό. Είναι συχνή επιπλοκή των κακώσεων του θώρακα και συνυπάρχει με τον πνευμοθώρακα: ο αέρας, μέσα από τη ρήξη του υπεζωκότα, εισέρχεται στον υποδόριο συνδετικό ιστό (σελ. 240).
• Η διόγκωση του υποδόριου ιστού μπορεί να επεκταθεί σε όλο το σώμα, εμφανίζεται όμως κυρίως στον τράχηλο, στο πρόσωπο και στο όσχεο, που έχουν χαλαρό συνδετικό ιστό· στην ψηλάφηση δίνει τον χαρακτηριστικό «ήχο χιονιού» (κριγμό). Θεραπεία: αντιμετωπίζεται ο πνευμοθώρακας που συνυπάρχει· το ίδιο το εμφύσημα είναι αβλαβές — ο αέρας απορροφάται σε λίγες ημέρες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συλλογή αέρα στον υποδόριο ιστό — από ρήξη υπεζωκότα με πνευμοθώρακα, ο αέρας περνά στον υποδόριο συνδετικό ιστό (τράχηλος, πρόσωπο, όσχεο, ήχος χιονιού)· αβλαβές, απορροφάται· θεραπεύεται ο πνευμοθώρακας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Παράδοξη κινητικότητα

Ερώτηση: Τι είναι παράδοξη κινητικότητα;

Απάντηση:

• Η παράδοξη κινητικότητα είναι βαριά επιπλοκή των κακώσεων του θώρακα που συμβαίνει όταν τα κατάγματα των πλευρών είναι πολλά και σε διάφορα σημεία (πολλαπλά, αμφίπλευρα κατάγματα — «ασταθής θώρακας»), με αποτέλεσμα στη φάση της εκπνοής, αντί να εκπτύσσεται ολόκληρος ο θώρακας, στα σημεία αυτά να συμπίπτει (και στην εισπνοή να εισέχει) — δηλαδή το ασταθές τμήμα κινείται αντίθετα από τον υπόλοιπο θώρακα, με σοβαρή διαταραχή της αναπνοής (σελ. 241).
• Είναι η μόνη περίπτωση στην οποία ενδείκνυται η ακινητοποίηση του θώρακα με συγκολλητικές ταινίες (σελ. 238), και συχνά απαιτεί μηχανική υποστήριξη της αναπνοής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βαριά επιπλοκή πολλαπλών καταγμάτων πλευρών σε διάφορα σημεία: το τμήμα του θώρακα κινείται αντίθετα — συμπίπτει στην εκπνοή αντί να εκπτύσσεται (ασταθής θώρακας)· ένδειξη ακινητοποίησης με ταινίες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Εχινόκοκκος πνεύμονα

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τον εχινόκοκκο του πνεύμονα;

Απάντηση:

• Η εχινοκοκκίαση του πνεύμονα οφείλεται στην εγκατάσταση στον πνεύμονα της νυμφικής μορφής της εχινοκόκκου ταινίας. Πολύ συχνή στην Ελλάδα (ύπαιθρος), δεύτερη σε συχνότητα εντόπιση μετά το ήπαρ. Μόλυνση με νερό, ωμά λαχανικά ή απευθείας από το σίελο μολυσμένων σκύλων· πρωτοπαθής εγκατάσταση αιματογενώς ή λεμφογενώς (ίσως και με τον αέρα), δευτεροπαθής από ρήξη εχινοκόκκου κύστης ήπατος ή μετά εγχείρηση· το εξάκανθο έμβρυο αποβάλλει τα άγκιστρα και γίνεται κύστη με ινώδη κάψα (σελ. 241).
• Κλινική εικόνα: ασυμπτωματική για χρόνια· συνήθως τον 2ο χρόνο: βήχας, αιμόπτυση, πλευροδυνία (+ αναφυλακτικό εξάνθημα, πυρετός, ανορεξία, κακουχία, δύσπνοια). Διάγνωση: ακτινολογικός έλεγχος, τομογραφία, αξονική, βρογχοσκόπηση. Θεραπεία: χειρουργική αφαίρεση της κύστης· σήμερα και αντιεχινοκοκκικά φάρμακα συντηρητικά. Επιπλοκές: ρήξη (προς τους βρόγχους, σπάνια στον υπεζωκότα — έντονος βήχας, μικρή-μέτρια αιμόπτυση, αποβολή του περιεχομένου = υδατιδεμεσία) ή διαπύηση· μετά ρήξη με ατελή κένωση δημιουργείται μεταϋδατικό απόστημα (χρόνιο πνευμονικό απόστημα) (σελ. 242).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Νυμφική μορφή εχινοκόκκου στον πνεύμονα (2η εντόπιση μετά το ήπαρ), μόλυνση από νερό-λαχανικά-σίελο σκύλου· κύστη με ινώδη κάψα· βήχας, αιμόπτυση, πλευροδυνία (2ο έτος)· ακτινολογικά-αξονική-βρογχοσκόπηση· χειρουργική αφαίρεση + αντιεχινοκοκκικά· επιπλοκές ρήξη (υδατιδεμεσία, μεταϋδατικό απόστημα) και διαπύηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Καλοήθη νεοπλάσματα πνεύμονα

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τα καλοήθη νεοπλάσματα του πνεύμονα;

Απάντηση:

• Μετά την εισαγωγή της βρογχοσκόπησης, οι καλοήθεις πνευμονικοί όγκοι (άλλοτε «σπάνιοι») υπολογίζονται στο 5-10% του συνόλου των πνευμονικών όγκων. Ανάλογα με την προέλευση: ινώματα, λιπώματα, λειομυώματα, νευρογενείς όγκοι, αμαρτώματα, τερατώματα κ.ά. Κλινικό ενδιαφέρον έχει το βρογχικό αδένωμα (πρώτη θέση στους όγκους του αναπνευστικού), που είναι δυνητικά κακόηθες — όπως και οι βλεννοεπιδερμοειδείς όγκοι και το βλεννώδες κυστικό αδένωμα (σελ. 242-243).
• Συμπτώματα (ανάπτυξη μέσα στον αυλό των βρόγχων): δυσκολία στην αναπνοή, βήχας, απόχρεμψη, εικόνα βρογχίτιδας, συχνές πνευμονικές λοιμώξεις. Διάγνωση: ακτινολογικός έλεγχος και βιοψία (ιστολογική σύσταση). Επιπλοκές: κακοήθης εξαλλαγή, χρόνια στένωση των βρόγχων, οξεία αιμορραγία. Θεραπεία: βρογχοσκοπική ή διαθωρακική αφαίρεση του όγκου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 5-10% των πνευμονικών όγκων: ινώματα, λιπώματα, λειομυώματα, νευρογενείς, αμαρτώματα, τερατώματα· βρογχικό αδένωμα δυνητικά κακόηθες· δύσπνοια, βήχας, απόχρεμψη, λοιμώξεις· ακτινολογικά + βιοψία· επιπλοκές εξαλλαγή-στένωση-αιμορραγία· βρογχοσκοπική ή διαθωρακική αφαίρεση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 12 — Παράγοντες βρογχογενούς

Ερώτηση: Ποιοι παράγοντες ενοχοποιούνται για το βρογχογενές καρκίνωμα του πνεύμονα;

Απάντηση:

• Το βρογχογενές καρκίνωμα είναι η συχνότερη μορφή καρκίνου (1/4 των θανάτων από κακοήθεις όγκους· άνδρες:γυναίκες 8:1 με τάση εξίσωσης λόγω καπνιστριών· 50-70 ετών· αστικές-βιομηχανικές περιοχές). Προδιαθεσικοί παράγοντες (σελ. 243-244):
  • Κάπνισμα: από τις σπουδαιότερες αιτίες· συχνότητα ανάλογη με τον αριθμό τσιγάρων και τη διάρκεια (20-30 χρόνια)· οι καπνιστές κινδυνεύουν 40 φορές περισσότερο· η διακοπή μειώνει σταδιακά τον κίνδυνο· ουσίες: 3,4-βενζοπυρένιο, 1,2-βενζανθρακένιο, αρσενικό, πίσσα, αιθάλη (πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες).
  • Βιομηχανικά προϊόντα: αμίαντος και ενώσεις ασβεστίου (επαγγελματικός καρκίνος), νικέλιο, παράγωγα ραδονίου, ενώσεις σιδήρου-χρωμίου, ουράνιο.
  • Ατμοσφαιρική ρύπανση μεγάλων πόλεων, σε συνδυασμό με το κάπνισμα.
  • Πνευμονικά νοσήματα: χρόνιος ερεθισμός του τραχειοβρογχικού δένδρου (φυματίωση, βρογχεκτασίες).
  • Ακτινοβολία.
  • Γενετικοί παράγοντες.
  • Ανοσολογικοί παράγοντες (διαταραχή κυτταρικής ανοσίας).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κάπνισμα (40× κίνδυνος, ανάλογα με τσιγάρα-διάρκεια· βενζοπυρένιο, πίσσα, αρσενικό), βιομηχανικά (αμίαντος, νικέλιο, ραδόνιο, χρώμιο, ουράνιο), ατμοσφαιρική ρύπανση, χρόνια πνευμονικά νοσήματα, ακτινοβολία, γενετικοί, ανοσολογικοί.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 13 — Κλινική εικόνα βρογχογενούς

Ερώτηση: Ποια είναι η κλινική εικόνα του βρογχογενούς καρκινώματος του πνεύμονα;

Απάντηση:

• Το βρογχογενές καρκίνωμα μπορεί να υποδυθεί οποιαδήποτε πνευμονική ή εξωπνευμονική νόσο. Συνηθέστερα συμπτώματα (σελ. 245):

  • Βήχας επίμονος, ξηρός και ερεθιστικός (ερεθισμός του βρόγχου).
  • Απόχρεμψη.
  • Πλευροδυνία (θωρακικός πόνος).
  • Δύσπνοια.
  • Αιμόφυρτα πτύελα («ζελέ από φραγκοστάφυλα»).
  • Αναπνευστικός συριγμός (στένωση κεντρικού βρόγχου).

  Όταν υπάρχουν τρία από αυτά τα συμπτώματα και συγχρόνως απώλεια βάρους, πρέπει οπωσδήποτε να γίνεται έρευνα για βρογχογενές καρκίνωμα.

• Άλλα συμπτώματα: βράγχος φωνής (διήθηση κάτω λαρυγγικού νεύρου), διάφορες λειτουργικές διαταραχές (ενδοκρινικές, αιματολογικές, κυκλοφορικές — παρανεοπλασματικές), συμπτώματα από τις μεταστάσεις (αιματογενείς: ήπαρ, επινεφρίδια, εγκέφαλος, οστά, πάγκρεας, δέρμα, περιτόναιο, σπλήνας· λεμφογενείς: μεσολόβια, πύλης, τραχειοβρογχικά, παραοισοφαγικά, υπερκλείδια γάγγλια)· επίσης ανορεξία, εύκολη κόπωση, απώλεια βάρους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επίμονος ξηρός ερεθιστικός βήχας, απόχρεμψη, πλευροδυνία, δύσπνοια, αιμόφυρτα πτύελα («ζελέ φραγκοστάφυλου»), συριγμός· 3 συμπτώματα + απώλεια βάρους → έρευνα· βράγχος, λειτουργικές διαταραχές, μεταστατικά συμπτώματα, ανορεξία-κόπωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 14 — Διερεύνηση βρογχογενούς

Ερώτηση: Ποιος είναι ο τρόπος διερεύνησης του βρογχογενούς καρκινώματος;

Απάντηση:

• Εκτός από τα κλινικά συμπτώματα (σε συνδυασμό με ανορεξία, εύκολη κόπωση, απώλεια βάρους), γίνονται οι εξής εξετάσεις (σελ. 245):
  • Ακτινολογικός έλεγχος θώρακα: ακτινογραφίες face και profile (προσθιοπίσθια και πλάγια).
  • Κυτταρολογική εξέταση πτυέλων: πρωινά πτύελα επί 3-4 συνεχείς ημέρες.
  • Βρογχοσκόπηση με λήψη βιοψίας ή εκκρίματος των βρόγχων.
  • Αξονική τομογραφία: διαχωρισμός κακοήθων-καλοήθων και έλεγχος μεταστάσεων.
  • Παρακέντηση θώρακος.
  • Έλεγχος καρκινικών δεικτών (CEA, CA 125, TPA).
• Θεραπεία: χειρουργική αφαίρεση των όγκων και των πυλαίων λεμφαδένων — θεραπεία εκλογής, ανάλογα με το στάδιο, τον ιστολογικό τύπο (επιδερμοειδές, μικροκυτταρικό, αδενοκαρκίνωμα, μεγαλοκυτταρικό) και τη γενική κατάσταση· επικουρικά συντηρητική αγωγή, ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία. Πρόγνωση όχι καλή — όσο πιο έγκαιρη η διάγνωση τόσο καλύτερη· σημασία των προγραμμάτων πρόληψης (κάπνισμα) και προληπτικού ελέγχου (σελ. 246).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ακτινογραφίες face-profile, κυτταρολογική πτυέλων 3-4 ημέρες, βρογχοσκόπηση με βιοψία, αξονική (κακοήθεια-μεταστάσεις), παρακέντηση θώρακα, καρκινικοί δείκτες (CEA, CA 125, TPA)· θεραπεία χειρουργική + πυλαίοι λεμφαδένες, ακτινο-χημειοθεραπεία· πρόληψη-κάπνισμα.

Κριτήρια αξιολόγησης: