Λύσεις — Κεφάλαιο 5 (Ερωτήσεις σελ. 68) – ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 5 (Ερωτήσεις σελ. 68)

Απαντήσεις στις 10 ερωτήσεις του κεφαλαίου 5.

Ερώτηση 1 — Ορισμός — ταξινόμηση

Ερώτηση: Τι ονομάζεται κάκωση και ποιες είναι οι κακώσεις σε σχέση με το αίτιο που τις προκαλεί;

Απάντηση:

• Κάκωση ονομάζουμε το αποτέλεσμα κάθε βίαιης επίδρασης εξωτερικών παραγόντων επάνω σε έναν ζώντα οργανισμό, η οποία μπορεί να προκαλέσει λύση της συνέχειας ή φθορά της σύστασης των ιστών (σελ. 59).

• Ανάλογα με τη φύση του εξωτερικού βλαπτικού παράγοντα οι κακώσεις διακρίνονται σε (σελ. 59-60):

  1. Μηχανικές — οι πιο συχνές: βίαιη κρούση με αντικείμενα (πτώση αντικειμένων, πτώση από ύψος, τροχαίο).
  2. Θερμικές — υψηλή ή χαμηλή θερμοκρασία (εγκαύματα-υπερθερμία, κρυοπαγήματα-υποθερμία).
  3. Ακτινικές και μετακτινικές — ακτινοβολία, θεραπευτική ή μη.
  4. Ραδιενεργές — ραδιενεργός ακτινοβολία.
  5. Χημικές — καυστικές ουσίες (οξέα, βάσεις).
  6. Από πυροβόλα όπλα και εκρήξεις.
  7. Από ηλεκτρικό ρεύμα (ηλεκτροπληξία).
  8. Από φυσικά αίτια (κεραυνοπληξία, ηλίαση).

  Συχνά είναι μικτής προέλευσης· αποτελούν την κύρια αιτία θανάτου στους νέους και την τρίτη στον γενικό πληθυσμό. Διακρίνονται επίσης σε εξωτερικές, εσωτερικές και μικτές.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αποτέλεσμα βίαιης επίδρασης εξωτερικών παραγόντων με λύση συνέχειας ή φθορά ιστών· κατά το αίτιο: μηχανικές, θερμικές, ακτινικές, ραδιενεργές, χημικές, από πυροβόλα-εκρήξεις, ηλεκτρικό ρεύμα, φυσικά αίτια· επίσης εξωτερικές-εσωτερικές-μικτές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Όργανα κακώσεων

Ερώτηση: Ποια είναι τα αντικείμενα που προκαλούν κακώσεις σε σχέση με την κάκωση που δημιουργούν;

Απάντηση:

• Είναι όλα τα αντικείμενα, φυσικά ή τεχνητά, του περιβάλλοντος και ανάλογα με την κάκωση που δημιουργούν διαιρούνται σε (σελ. 60):
• 1. Τέμνοντα όργανα: έχουν κοφτερή επιφάνεια και προκαλούν τραύματα με τομή, ομαλά χείλη και μεγάλη αιμορραγία (μαχαίρια, γυαλιά, ξυράφια).
  2. Θλώντα όργανα: έχουν ανώμαλη ή αμβλεία επιφάνεια (πέτρες, ξύλα, αυτοκίνητο) → θλάσεις, θλαστικά τραύματα.
  3. Νύσσοντα όργανα: μυτερά αντικείμενα που τραυματίζουν σε βάθος τρυπώντας τους ιστούς (βελόνες, καρφιά) → νύσσοντα τραύματα με βάθος μεγαλύτερο από το εύρος, μεγάλες εσωτερικές αιμορραγίες.
  4. Πυροβόλα όπλα: πολλαπλές ειδικές κακώσεις των ιστών.
  5. Νύσσοντα και τέμνοντα όργανα (ξιφολόγχη, ψαλίδι).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τέμνοντα (τομή, ομαλά χείλη, αιμορραγία), θλώντα (θλάσεις-θλαστικά), νύσσοντα (βάθος > εύρος, εσωτερικές αιμορραγίες), πυροβόλα όπλα (πολλαπλές ειδικές κακώσεις), νύσσοντα-τέμνοντα (ξιφολόγχη, ψαλίδι).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Θλάση — θλαστικό τραύμα

Ερώτηση: Τι είναι θλάση και τι θλαστικό τραύμα;

Απάντηση:

• Θλάση είναι η τοπική κάκωση των ιστών που δεν συνοδεύεται από λύση της συνέχειας του δέρματος. Η περιοχή εμφανίζεται οιδηματώδης, με μικρές ή μεγαλύτερες αιμορραγίες κάτω από το δέρμα, ως αποτέλεσμα εξωτερικής δύναμης (θλώντα όργανα). Μπορεί να αφορά το δέρμα, υποδόρια στοιχεία (μύες, τένοντες, περιτονίες, νεύρα, αγγεία) ή εσωτερικά όργανα κοιλότητας, με τοπική εσωτερική αιμορραγία (μώλωπας, εκχύμωση, αιμάτωμα) ή γενικευμένη από ρήξη οργάνου (σελ. 61).
• Θλαστικό τραύμα είναι τύπος τραύματος (δηλαδή με λύση της συνέχειας του δέρματος) που χαρακτηρίζεται από σύνθλιψη των ιστών και ανώμαλα χείλη. Είναι συχνά (αυτοκινητιστικά ατυχήματα, πόλεμος), πολλαπλά και βαριά, και ιδιαίτερα επικίνδυνα για μολύνσεις και επιπλοκές (σελ. 61).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Θλάση: κάκωση ιστών χωρίς λύση συνέχειας του δέρματος (οίδημα, υποδόριες αιμορραγίες). Θλαστικό τραύμα: τραύμα με σύνθλιψη ιστών και ανώμαλα χείλη — πολλαπλά, βαριά, επικίνδυνα για μόλυνση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Τύποι τραύματος

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι τύποι του τραύματος;

Απάντηση:

• Τραύμα είναι η κάκωση με λύση της συνέχειας του δέρματος ή των βλεννογόνων, σε μικρό ή μεγαλύτερο βάθος. Οι τύποι (σελ. 61):
• α) Εκδορές: η απλούστερη μορφή — καταστροφή των επιφανειακών στιβάδων του δέρματος. β) Τραύματα από νύσσοντα όργανα: μικρό μήκος εισόδου, ομαλά χείλη, χωρίς αιμάτωμα — εκτός αν διακοπεί αρτηριακό ή φλεβικό αγγείο. γ) Τραύματα από τέμνοντα όργανα: ομαλά χείλη· συνήθως διατομές τενόντων, αγγείων και νεύρων. δ) Θλαστικά τραύματα: σύνθλιψη ιστών, ανώμαλα χείλη· πολλαπλά, βαριά, επικίνδυνα για μολύνσεις.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εκδορές, τραύματα από νύσσοντα όργανα, τραύματα από τέμνοντα όργανα, θλαστικά τραύματα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Επούλωση — μορφές

Ερώτηση: Τι ονομάζεται επούλωση και ποιες είναι οι μορφές της;

Απάντηση:

• Επούλωση ονομάζουμε το σύνολο των βιολογικών και γενικών διεργασιών του οργανισμού με σκοπό την αποκατάσταση, όσο το δυνατόν τελειότερα, της συνέχειας του δέρματος και των ιστών που έχουν κοπεί, με την ανάπτυξη ουλώδους ιστού. Χωρίς αυτήν δεν θα υπήρχε δυνατότητα χειρουργικής επέμβασης ούτε ζωή· δρα ακόμη και σε τραύματα με εκτεταμένη απώλεια ιστών (σελ. 62).
• Μορφές (σελ. 62-63):
  • Κατά Α΄ σκοπό — η καλύτερη: μικρή απώλεια ιστών, ομαλά χείλη που συμπλησιάζουν αυτόματα ή με ράμματα-συρραφή-συγκολλητικές ταινίες· ελάχιστος συνδετικός ιστός, μικρή ουλή, χωρίς επιπλοκές.
  • Κατά Β΄ σκοπό: μεγάλη απώλεια ιστών ή ξένα σώματα· το τραύμα μένει ανοιχτό, με ανώμαλα χείλη χωρίς ραφή, και επουλώνεται από τον πυθμένα με κοκκιώδη ιστό → μεγάλη, ανώμαλη ουλή, ενίοτε μολύνσεις.
  • Κατά Γ΄ σκοπό (καθυστερημένη σύγκλειση): σε παραμελημένα ή φλεγμαίνοντα τραύματα· μένει ανοιχτό μερικές μέρες για να καταπολεμηθεί η φλεγμονή και μετά συρράπτεται.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σύνολο διεργασιών για αποκατάσταση της συνέχειας των ιστών με ουλώδη ιστό· μορφές: κατά Α΄ σκοπό (ομαλά χείλη, μικρή ουλή), Β΄ σκοπό (ανοιχτό, κοκκιώδης ιστός, μεγάλη ουλή), Γ΄ σκοπό (καθυστερημένη σύγκλειση μετά τη φλεγμονή).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Φάσεις επούλωσης

Ερώτηση: Ποιες είναι οι φάσεις της επούλωσης; Αναπτύξτε τη φάση της ωρίμανσης.

Απάντηση:

• Η επούλωση περνά τρεις φάσεις (σελ. 64):
  1. Φάση της φλεγμονής: αρχίζει αμέσως με την τομή· κύτταρα (μακροκύτταρα, μονοκύτταρα, λεμφοκύτταρα, ινοβλάστες) συσσωρεύονται στα χείλη μαζί με αίμα-πλάσμα-λέμφο, δρουν χημικοί παράγοντες (σεροτονίνη, προσταγλανδίνες, ισταμίνη), απομακρύνονται τα νεκρά στοιχεία, διατείνονται τα μικρά αγγεία· διαρκεί περίπου μία εβδομάδα.
  2. Φάση παραγωγής κολλαγόνου: οι ινοβλάστες παράγουν κολλαγόνο και με τα ινοκύτταρα γεφυρώνουν-συγκολλούν τις δύο επιφάνειες (νέος συνδετικός ιστός)· από την 6η-7η έως τη 15η ημέρα.
  3. Φάση της ωρίμανσης.
• Φάση της ωρίμανσης: χαρακτηρίζεται από την ωρίμανση της ουλής. Οι ινοβλάστες υποχωρούν, συνεπώς η παραγωγή κολλαγόνου μειώνεται και σταματά. Η ουλή από υπερτροφική και κόκκινη τείνει να γίνει επίπεδη, ωχρή και μαλακή. Διαρκεί τρεις με έξι μήνες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Φάση φλεγμονής (~1 εβδομάδα), φάση παραγωγής κολλαγόνου (6η-15η ημέρα), φάση ωρίμανσης (3-6 μήνες: ινοβλάστες υποχωρούν, σταματά το κολλαγόνο, η ουλή από υπερτροφική-κόκκινη γίνεται επίπεδη-ωχρή-μαλακή).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Παράγοντες επούλωσης

Ερώτηση: Από ποιους παράγοντες εξαρτάται η επούλωση του τραύματος;

Απάντηση:

• Η επούλωση μπορεί να είναι γρήγορη ή αργή, κανονική ή ανώμαλη· οι κυριότεροι παράγοντες (σελ. 64-65):
• • Το είδος του τραύματος (μικρή ή μεγάλη τομή, ομαλά ή μη χείλη, απώλεια ή μη ιστών).
  • Η περιοχή του σώματος — σε περιοχές με καλή αιμάτωση επουλώνεται γρηγορότερα (κεφαλή, άνω άκρα).
  • Η ηλικία του τραυματισμένου και η γενική κατάσταση του οργανισμού.
  • Η ακινησία ή μη της περιοχής του τραύματος.
  • Η ιδιοσυστασία του οργανισμού.
  • Η ακτινοβολία, τα κυτταροστατικά και στεροειδή φάρμακα και νόσοι όπως ο σακχαρώδης διαβήτης επιβραδύνουν την επούλωση.
  • Η καθαριότητα και η φροντίδα του τραύματος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Είδος τραύματος, περιοχή σώματος (αιμάτωση), ηλικία-γενική κατάσταση, ακινησία, ιδιοσυστασία, ακτινοβολία-κυτταροστατικά-στεροειδή-διαβήτης (επιβραδύνουν), καθαριότητα-φροντίδα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Επιπλοκές — μολύνσεις

Ερώτηση: Ποιες είναι οι επιπλοκές των τραυμάτων; Πώς αποφεύγονται οι μολύνσεις τους;

Απάντηση:

• Επιπλοκές των τραυμάτων (σελ. 65): οι αιμορραγίες μικρές ή μεγάλες (αιματώματα, μώλωπες, εκχυμώσεις), οι φλεγμονές, η διαπύηση, η διάσπαση του τραύματος, η βλάβη αρθρώσεων, νεύρων κτλ., και οι μολύνσεις, που αποτελούν τον μεγαλύτερο κίνδυνο — προκαλούνται από βακτήρια που αφθονούν στο δέρμα, στα ρούχα, στα ξένα σώματα, στα χέρια άλλων ανθρώπων και σε ό,τι άγγιξε την τραυματική επιφάνεια.
• Αποφυγή των μολύνσεων: ο καλός καθαρισμός του τραύματος, η προσεκτική απομάκρυνση των ξένων σωμάτων, η χρήση αντισηπτικών και αντιβιοτικών, καθώς και η προληπτική μέριμνα (εμβόλια, οροί) — στις περισσότερες περιπτώσεις απομακρύνουν τον κίνδυνο λοίμωξης και ιδιαίτερα ειδικών μορφών όπως η αεριογόνος γάγγραινα και ο τέτανος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επιπλοκές: αιμορραγίες (αιματώματα, μώλωπες, εκχυμώσεις), φλεγμονές, διαπύηση, διάσπαση, βλάβη αρθρώσεων-νεύρων, μολύνσεις. Αποφυγή: καλός καθαρισμός, απομάκρυνση ξένων σωμάτων, αντισηπτικά-αντιβιοτικά, εμβόλια-οροί (τέτανος, γάγγραινα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Διάκριση επεμβάσεων

Ερώτηση: Πώς διακρίνονται οι χειρουργικές επεμβάσεις;

Απάντηση:

• Οι χειρουργικές επεμβάσεις διακρίνονται, ανάλογα με τον κίνδυνο μόλυνσης του τραύματος (σελ. 66):
• • Καθαρές: όταν το τραύμα ή η τομή βρίσκονται σε περιοχές που δεν φλεγμαίνουν και δεν συμμετέχει το αναπνευστικό ή το γαστρεντερικό σύστημα.
  • Δυνητικά μολυσμένες: όταν η επέμβαση γίνεται στο αναπνευστικό ή στο γαστρεντερικό.
  • Μολυσμένες: επεμβάσεις σε μολυσμένο τραύμα, όπου έχουν παραβιαστεί οι κανόνες αντισηψίας (εγχειρήσεις σε φλεγμονές).
  • Ρυπαρές: εγχειρήσεις με πύον ή ανοιχτά όργανα (έντερο).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Καθαρές (χωρίς φλεγμονή, χωρίς αναπνευστικό-γαστρεντερικό), δυνητικά μολυσμένες (αναπνευστικό-γαστρεντερικό), μολυσμένες (μολυσμένο τραύμα, παραβίαση αντισηψίας), ρυπαρές (πύον, ανοιχτά όργανα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Υλικά σύγκλεισης

Ερώτηση: Ποια υλικά χρησιμοποιούμε για τη σύγκλειση του τραύματος;

Απάντηση:

• Στη μετεγχειρητική φροντίδα-σύγκλειση του τραύματος χρησιμοποιούνται (σελ. 66-67):
• • Επιδεσμικό και αντισηπτικό υλικό: προτιμούνται τα υδρόφοβα και όχι τα υδρόφιλα υλικά.
  • Χημικά αντισηπτικά, που επιλέγονται με προσοχή ώστε να μην παρεμποδίζουν την επανεπιθηλιοποίηση (αναγέννηση του επιθηλίου) της τραυματικής επιφάνειας.
  • Ράμματα και συγκολλητικές ταινίες: τα ράμματα φέρνουν τα χείλη σε επαφή, αλλά αν δεθούν σφιχτά ή είναι από βαμβάκι-μετάξι προκαλούν τοπική φλεγμονή· εφαρμόζονται 5 mm από τα χείλη της τομής εκατέρωθεν και σε απόσταση 5 mm το ένα από το άλλο. Σήμερα γίνεται συνδυασμός ραμμάτων και συγκολλητικών ταινιών: μερικές μέρες μετά αφαιρούνται τα ράμματα (χρόνος ανάλογα με την ανατομική θέση και την τάση του δέρματος) και προστίθενται ταινίες. (Στο κεφάλαιο αναφέρονται και μεταλλικά clips.)
• Προϋπόθεση: συρραφή μόνο μετά από καλό τοπικό καθαρισμό-πλύση και χρήση αντιβιοτικών· σε βαριά μολυσμένα τραύματα καθυστερημένη σύγκλειση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Υδρόφοβο επιδεσμικό-αντισηπτικό υλικό, χημικά αντισηπτικά που δεν εμποδίζουν την επανεπιθηλιοποίηση, ράμματα (5 mm από τα χείλη, 5 mm μεταξύ τους) και συγκολλητικές ταινίες σε συνδυασμό (και clips).

Κριτήρια αξιολόγησης: