Λύσεις — Κεφάλαιο 7 (Ερωτήσεις σελ. 84) – ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 7 (Ερωτήσεις σελ. 84)

Απαντήσεις στις 8 ερωτήσεις του κεφαλαίου 7.

Ερώτηση 1 — Προϋποθέσεις κυττάρων

Ερώτηση: Ποιες προϋποθέσεις είναι απαραίτητες για τη φυσιολογική λειτουργία των κυττάρων;

Απάντηση:

• Για να λειτουργήσουν φυσιολογικά τα κύτταρα του σώματος είναι απαραίτητες τρεις προϋποθέσεις (σελ. 79-80):
  1. Επαρκής οξυγόνωση: όλα τα κύτταρα χρειάζονται οξυγόνο για να ζήσουν.
  2. Θρεπτικές ουσίες: τροφή για την ενέργεια των λειτουργιών τους.
  3. Απομάκρυνση των άχρηστων ουσιών που παράγουν κατά τη λειτουργία τους.
• Σπουδαιότατο ρόλο σε αυτές τις προϋποθέσεις παίζει το κυκλοφορικό σύστημα (καρδιά, αγγεία): με την κυκλοφορία του αίματος μεταφέρονται στα κύτταρα οξυγόνο και θρεπτικές ουσίες και αποβάλλονται οι άχρηστες· σοβαρή διαταραχή του οδηγεί σε shock.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επαρκής οξυγόνωση, θρεπτικές ουσίες και απομάκρυνση των άχρηστων ουσιών — τις εξασφαλίζει το κυκλοφορικό σύστημα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Ορισμός shock

Ερώτηση: Τι είναι shock;

Απάντηση:

• Shock (καταπληξία) είναι η ανεπαρκής κυτταρική λειτουργία, ως αποτέλεσμα της ελαττωμένης ροής αίματος σε ολόκληρο το σώμα. Η ελαττωμένη ροή αίματος σημαίνει περιορισμένη παροχή οξυγόνου και, συνεπώς, βλάβη των κυττάρων (σελ. 79).
• Πρόκειται για πολύπλοκο σύνδρομο στο οποίο μεταπίπτει ο οργανισμός όταν το κυκλοφορικό σύστημα υποστεί σοβαρή διαταραχή. Όταν βλάπτονται τα κύτταρα, βλάπτονται και οι ιστοί και τα όργανα — γι' αυτό το shock είναι βαριά και επικίνδυνη κατάσταση που αφορά όλα τα συστήματα του ανθρώπου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ανεπαρκής κυτταρική λειτουργία λόγω ελαττωμένης ροής αίματος σε όλο το σώμα → λιγότερο οξυγόνο → βλάβη κυττάρων, ιστών, οργάνων· βαριά κατάσταση όλων των συστημάτων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Κατηγορίες

Ερώτηση: Σε ποιες κατηγορίες διακρίνεται η καταπληξία, ανάλογα με τα αίτιά της;

Απάντηση:

• Για να εμφανιστεί shock πρέπει να διαταραχθεί κάπου το κύκλωμα: φλεβικό σύστημα → φλεβική επαναφορά αίματος → καρδιά (ως αντλία) → αρτηριακή μεταφορά → τριχοειδή σε όλο το σώμα. Κάθε παράγοντας που α) μειώνει την ικανότητα της καρδιάς ως αντλίας ή β) μειώνει τη φλεβική επάνοδο του αίματος στην καρδιά μπορεί να προκαλέσει καταπληξία (σελ. 80).

• Άρα η καταπληξία διακρίνεται, ανάλογα με το αίτιό της, σε δύο μεγάλες ομάδες:

  1. Κεντρική: υπάρχει ανεπάρκεια της καρδιάς ως αντλίας — εδώ ανήκει το καρδιογενές shock.
  2. Περιφερική: υπάρχει ελαττωμένη φλεβική επαναφορά — εδώ ανήκουν το υποογκαιμικό, το σηπτικό, το νευρογενές shock.

  Η ταξινόμηση που βοηθά στην κλινική πράξη διακρίνει πέντε κατηγορίες: υποογκαιμικό, καρδιογενές, σηπτικό, νευρογενές, αναφυλακτικό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κεντρική (ανεπάρκεια καρδιάς ως αντλίας — καρδιογενές) και περιφερική (ελαττωμένη φλεβική επαναφορά — υποογκαιμικό, σηπτικό, νευρογενές)· κλινικά 5 είδη (+ αναφυλακτικό).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Υποογκαιμικό

Ερώτηση: Ποια είναι τα αίτια του υποογκαιμικού shock;

Απάντηση:

• Όταν μειώνεται ο όγκος του αίματος δημιουργείται υποογκαιμικό ή ολιγαιμικό shock. Τα αίτια (σελ. 81):
  • Αιμορραγία: εξαιτίας τραύματος ή εσωτερικής αιμορραγίας, π.χ. από ρήξη ανευρύσματος.
  • Απώλεια πλάσματος: εξαιτίας εκτεταμένων εγκαυμάτων.
  • Απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών: εξαιτίας βαριάς αφυδάτωσης, π.χ. μετά από συνεχείς εμέτους ή διάρροιες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μείωση του όγκου αίματος από αιμορραγία (τραύμα, ρήξη ανευρύσματος), απώλεια πλάσματος (εκτεταμένα εγκαύματα) ή απώλεια υγρών-ηλεκτρολυτών (βαριά αφυδάτωση από εμέτους-διάρροιες).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Καρδιογενές

Ερώτηση: Πώς δημιουργείται το καρδιογενές shock;

Απάντηση:

• Το καρδιογενές shock δημιουργείται όταν δεν λειτουργεί καλά η καρδιά ως αντλία, οπότε το αίμα δεν κυκλοφορεί επαρκώς και τα κύτταρα δεν οξυγονώνονται — είναι η κεντρική μορφή καταπληξίας (σελ. 80-81).
• Αίτια: μεγάλη ταχυκαρδία, έμφραγμα του μυοκαρδίου, πνευμονική εμβολή κ.ά. Κλινικά: ωχρό-ψυχρό δέρμα, γρήγορος και ασθενής σφυγμός, πτώση της αρτηριακής πίεσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από ανεπάρκεια της καρδιάς ως αντλίας (μεγάλη ταχυκαρδία, έμφραγμα μυοκαρδίου, πνευμονική εμβολή) → ανεπαρκής κυκλοφορία του αίματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Σηπτική καταπληξία

Ερώτηση: Πώς δημιουργείται η σηπτική καταπληξία;

Απάντηση:

• Η σηπτική καταπληξία δημιουργείται όταν μια φλεγμονή επεκταθεί και κυκλοφορήσουν οι μικροοργανισμοί μέσα στο αίμα (σηψαιμία που δεν υποχωρεί). Το πιο συνηθισμένο αίτιο είναι η Escherichia coli (20% των σηπτικών shock), αλλά και άλλα αερόβια ή αναερόβια μικρόβια· η πιο συχνή πύλη εισόδου είναι το ουροποιητικό σύστημα (μετά από ουρολοιμώξεις) (σελ. 81).
• Μηχανισμός: η τοξική επίδραση των μικροβίων βλάπτει τα κύτταρα, τα οποία αδυνατούν να χρησιμοποιήσουν το οξυγόνο που τους προσφέρεται — δηλαδή ο οργανισμός στέλνει οξυγόνο μέσω του αίματος, αλλά τα κύτταρα δεν μπορούν να λειτουργήσουν και να το χρησιμοποιήσουν εξαιτίας της βλάβης τους. Κλινικά: υπερπυρεξία, ταχυκαρδία, δέρμα θερμό-ερυθρό αρχικά, μετά ωχρό-ψυχρό με πτώση πίεσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από επέκταση φλεγμονής και κυκλοφορία μικροοργανισμών στο αίμα (συχνότερα E. coli, πύλη το ουροποιητικό)· οι τοξίνες βλάπτουν τα κύτταρα, που δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν το οξυγόνο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Αναφυλακτικό

Ερώτηση: Τι είναι αναφυλακτικό shock και γιατί είναι επικίνδυνο;

Απάντηση:

• Το αναφυλακτικό shock είναι βαρύτατη μορφή αναφυλακτικής αντίδρασης: εκδήλωση υπερευαισθησίας του οργανισμού σε ουσίες που αναγνωρίζει ως «επικίνδυνες» (φάρμακα, τσιμπήματα, τροφές). Απελευθερώνονται ουσίες όπως η ισταμίνη, που προκαλούν αγγειοδιαστολή: το αίμα λιμνάζει στην περιφέρεια και δεν μπορεί να επανέλθει μέσω των φλεβών στην καρδιά (σελ. 81-82).
• Είναι πολύ επικίνδυνο γιατί η κατάσταση επιβαρύνεται γρήγορα: συγχρόνως δημιουργείται οίδημα στον λάρυγγα και δύσπνοια, και ο θάνατος μπορεί να συμβεί μέσα σε λίγα λεπτά. Κλινικά: απότομη πτώση της αρτηριακής πίεσης, ταχυκαρδία, δύσπνοια, απώλεια συνείδησης, δέρμα ερυθρό-θερμό, συχνά εξάνθημα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βαρύτατη αναφυλακτική αντίδραση υπερευαισθησίας: ισταμίνη → αγγειοδιαστολή, λίμναση αίματος στην περιφέρεια, οίδημα λάρυγγα-δύσπνοια· επικίνδυνο γιατί ο θάνατος μπορεί να επέλθει σε λίγα λεπτά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Κλινική εικόνα ολιγαιμικού

Ερώτηση: Ποια είναι η κλινική εικόνα του ολιγαιμικού shock;

Απάντηση:

• Στο ολιγαιμικό (υποογκαιμικό) — όπως και στο καρδιογενές — shock παρατηρείται (σελ. 82): ωχρότητα και ψυχρότητα του δέρματος, με συνύπαρξη γρήγορου και ασθενούς σφυγμού (ταχυσφυγμία) και πτώση της αρτηριακής πίεσης.
• Πρόκειται για την εικόνα της σοβαρής αιμορραγίας (κεφ. 6): ψυχρά άκρα, ψυχροί ιδρώτες, θόλωση διανοίας, εξάλειψη περιφερικού σφυγμού. Για σύγκριση: στο σηπτικό υπερπυρεξία και θερμό-ερυθρό δέρμα αρχικά· στο νευρογενές θερμό δέρμα με βραδυκαρδία· στο αναφυλακτικό δύσπνοια και εξάνθημα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ωχρό και ψυχρό δέρμα, γρήγορος και ασθενής σφυγμός, πτώση της αρτηριακής πίεσης (και ψυχροί ιδρώτες, θόλωση διανοίας).

Κριτήρια αξιολόγησης: