Λύσεις — Κεφάλαιο 17 (Ερωτήσεις σελ. 192) – ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 17 (Ερωτήσεις σελ. 192)

Απαντήσεις στις 14 ερωτήσεις του κεφαλαίου 17.

Ερώτηση 1 — Παχύ έντερο — μοίρες, λειτουργίες

Ερώτηση: Ποιες είναι οι μοίρες του παχέος εντέρου και ποιες είναι οι λειτουργίες του;

Απάντηση:

• Το παχύ έντερο έχει μήκος 1,5 m, αρχίζει από την ειλεοτυφλική βαλβίδα και καταλήγει στον πρωκτό. Μοίρες: τυφλό (με τη σκωληκοειδή απόφυση), ανιόν κόλο, εγκάρσιο κόλο, κατιόν κόλο, σιγμοειδές και ορθό ή απευθυσμένο (12 cm). Ο αυλός είναι μεγαλύτερος στο τυφλό και στην κοπροδόχο λήκυθο· τοίχωμα με 4 χιτώνες (βλεννογόνος, υποβλεννογόνιος, μυϊκός με έσω κυκλοτερή και έξω επιμήκη στοιβάδα που σχηματίζει τις τρεις κολικές ταινίες και τις κολικές κυψέλες, ορογόνος)· αιμάτωση από άνω-κάτω μεσεντέριο αρτηρία, ορθό από αιμορροϊδικές (σελ. 177-178).
• Λειτουργίες: στο παχύ έντερο γίνεται η απορρόφηση του ύδατος — το υδαρές περιεχόμενο του ειλεού προωθείται αργά και, από τα δεξιά προς τα αριστερά, γίνεται πιο στερεό (κόπρανα)· υπάρχουν αντιπερισταλτικές παλινδρομικές κινήσεις που επιβραδύνουν τη μετακίνηση· είναι γεμάτο μικροοργανισμούς (χλωρίδα που συμβάλλει στην παραγωγή βιταμινών, π.χ. B12), και αποθηκεύει-αποβάλλει τα κόπρανα. (Το λεπτό έντερο απορροφά τις τροφές από τις λάχνες, συμβάλλει στην πέψη με ορμόνες-χυμό και παράγει βιταμίνες.)

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τυφλό, ανιόν, εγκάρσιο, κατιόν κόλο, σιγμοειδές, ορθό (1,5 m, από ειλεοτυφλική βαλβίδα έως πρωκτό)· λειτουργίες: απορρόφηση ύδατος-στερεοποίηση περιεχομένου, αργή προώθηση με αντιπερισταλτικές κινήσεις, χλωρίδα-βιταμίνες, αποθήκευση-αποβολή κοπράνων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Κακώσεις εντέρου — συμπτώματα

Ερώτηση: Με ποια συμπτώματα εμφανίζονται οι κακώσεις του εντέρου;

Απάντηση:

• Τραύματα-θλάσεις της κοιλίας προκαλούν κακώσεις ενδοπεριτοναϊκών σπλάχνων (αιμορραγία συμπαγών, περιτονίτιδα από κοίλο σπλάχνο). Οι κακώσεις του εντερικού σωλήνα παρουσιάζονται με τρεις τρόπους (σελ. 179): α. Χωρίς τοπικά ή γενικά συμπτώματα αρχικά — η διάγνωση τίθεται ένα 24ωρο μετά, όταν εμφανιστούν γενικά συμπτώματα από τον ερεθισμό του περιτοναίου. β. Με τοπικά και λίγα γενικά συμπτώματα: ο ασθενής αναφέρει εξαρχής πόνο στην κοιλιά, ναυτία, έμετο και μετά από ώρες εμφανίζει εικόνα καταπληξίας· ευρήματα: ελαφρά ευαισθησία στην πίεση, κατάργηση της κοιλιακής αναπνοής, απουσία εντερικών ήχων (χωρίς περισταλτισμό), ευαισθησία στο δουγλάσειο κατά τη δακτυλική εξέταση· από ανοιχτό τραύμα μπορεί να βγουν αέρια-κόπρανα. γ. Με βαριά τοπικά και γενικά ευρήματα σε ρήξεις κοίλων-συμπαγών οργάνων: καταπληξία από την αρχή με έντονα κοιλιακά συμπτώματα.
• Η διάγνωση δεν είναι πάντα εύκολη (σύσπαση κοιλιακών τοιχωμάτων), γι' αυτό σε υποψία ενδείκνυται ερευνητική λαπαροτομία. Η ρήξη του λεπτού είναι συχνή (θεραπεία συρραφή-εκτομή, καθαρισμός, αντιβιοτικά — καλή πρόγνωση), του παχέος σπανιότερη αλλά με ταχεία σηπτική περιτονίτιδα και βαρύτερη πρόγνωση (συρραφή, εκτομή-αναστόμωση, κολοστομία) (σελ. 180).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τρεις τρόποι: χωρίς συμπτώματα αρχικά (διάγνωση μετά 24 ώρες)· πόνος-ναυτία-έμετος και μετά καταπληξία, με ευαισθησία, κατάργηση κοιλιακής αναπνοής, απουσία εντερικών ήχων, ευαισθησία δουγλασείου· βαριά ευρήματα-καταπληξία εξαρχής σε ρήξεις· σε αμφιβολία ερευνητική λαπαροτομία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Διάκριση ειλεού

Ερώτηση: Πώς διακρίνουμε τον αποφρακτικό ειλεό;

Απάντηση:

• Εντερική απόφραξη (ειλεός) είναι η παρεμπόδιση της προώθησης του εντερικού περιεχομένου. Διακρίνεται (σελ. 180-181):

  • Σε αποφρακτικό ή μηχανικό ειλεό, όταν το αίτιο και η δημιουργία της απόφραξης είναι μηχανικό (κώλυμα στον αυλό).
  • Σε παραλυτικό ή δυναμικό ειλεό, όταν υπάρχει εξάλειψη του περισταλτισμού του τοιχώματος και αδυναμία προώθησης.

  Επίσης διακρίνεται σε τέλειο και ατελή, ανάλογα με το αν ο αυλός έχει αποφραχθεί τελείως ή όχι, και σε οξεία ή χρόνια μορφή εγκατάστασης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σε αποφρακτικό-μηχανικό (μηχανικό κώλυμα) και παραλυτικό-δυναμικό (εξάλειψη περισταλτισμού)· τέλειο ή ατελή· οξύ ή χρόνιο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Αίτια μηχανικού ειλεού

Ερώτηση: Ποια είναι τα αίτια που μπορούν να προκαλέσουν αποφρακτικό ειλεό;

Απάντηση:

• Τον μηχανικό αποφρακτικό ειλεό προκαλούν αίτια (σελ. 181):
  • Τοιχωματικά: συγγενή (ατρησία, συγγενής πυλωρική στένωση, στένωση τμήματος λεπτού εντέρου) ή επίκτητα (κακοήθεις όγκοι του εντέρου, νόσος Crohn, φλεγμονές).
  • Ενδοαυλικά: πολύποδες, κραμβοειδείς όγκοι, ξένα σώματα που προχώρησαν στον αυλό (χολόλιθοι), αντικείμενα που κατάπιαν παιδιά ή ψυχοπαθείς, εγκολεασμός, μισχωτοί όγκοι.
  • Εξωτοιχωματικά — η πιο συχνή αιτία: περισφιγμένες κήλες, συστροφές του εντέρου, συμφύσεις από προηγούμενες επεμβάσεις.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τοιχωματικά (ατρησία, στενώσεις, όγκοι, Crohn, φλεγμονές), ενδοαυλικά (πολύποδες, όγκοι, χολόλιθοι-ξένα σώματα, εγκολεασμός), εξωτοιχωματικά — τα συχνότερα (περισφιγμένες κήλες, συστροφές, συμφύσεις).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Κλινική εικόνα ειλεού

Ερώτηση: Περιγράψτε την κλινική εικόνα του αποφρακτικού ειλεού.

Απάντηση:

• Ο αποφρακτικός ειλεός εγκαθίσταται συνήθως με οξεία μορφή και παρουσιάζει (σελ. 181):
  • Πόνο απότομο, έντονο και κωλικοειδή, σε οποιοδήποτε σημείο της κοιλιάς (κωλικοί και βορβορυγμοί).
  • Εμέτους, αρχικά τροφώδεις, μετά χολώδεις και κοπρανώδεις αν η απόφραξη είναι χαμηλά.
  • Ναυτία.
  • Αναστολή αποβολής αερίων και αργότερα κοπράνων.
  • Διάταση (μετεωρισμό) της κοιλιάς από τη διάταση των εντερικών ελίκων με αέρια.
  • Σε ειλεό του παχέος εντέρου, στεφανοειδής διάταση της κοιλιάς και σταδιακή αύξηση του πόνου.
• Διάγνωση: κλινική εικόνα και ακτινογραφία κοιλίας — χαρακτηριστικά υδραερικά επίπεδα στο λεπτό έντερο και έλλειψη αέρα στο παχύ (σελ. 182).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Απότομος έντονος κωλικοειδής πόνος (κωλικοί-βορβορυγμοί), έμετοι τροφώδεις → χολώδεις → κοπρανώδεις, ναυτία, αναστολή αερίων-κοπράνων, μετεωρισμός, στεφανοειδής διάταση στο παχύ· ακτινογραφία με υδραερικά επίπεδα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Αίτια παραλυτικού ειλεού

Ερώτηση: Ποιες αιτίες προκαλούν παραλυτικό ειλεό;

Απάντηση:

• Ο παραλυτικός ειλεός οφείλεται σε αναστολή της κινητικότητας και της φυσιολογικής σύσπασης του εντέρου (διάταση, στάση, αναστολή αερίων-κοπράνων). Συνηθέστερες αιτίες (σελ. 182):

  • Βαριές χειρουργικές επεμβάσεις και κακώσεις της κοιλιάς.
  • Ενδοπεριτοναϊκές φλεγμονές και περιτονίτιδες από διάτρηση-ρήξη κοίλου σπλάχνου.
  • Βαριές ηλεκτρολυτικές διαταραχές.
  • Αιμορραγία έξω-, οπισθο- ή ενδοπεριτοναϊκή.
  • Φλεγμονές του εντέρου.
  • Κωλικός των νεφρών (νεφρολιθίαση).
  • Εμβολή της μεσεντερίου αρτηρίας.

  Μπορεί επίσης να αποτελεί συνέχεια του αποφρακτικού ειλεού. Θεραπεία: χειρουργική μόνο αν οφείλεται σε ενδοκοιλιακή φλεγμονή-αποστήματα· αλλιώς συντηρητική (ρινογαστρικός σωλήνας, ρύθμιση νερού-ηλεκτρολυτών, φαρμακευτική υποστήριξη).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βαριές επεμβάσεις-κακώσεις κοιλίας, ενδοπεριτοναϊκές φλεγμονές-περιτονίτιδες, βαριές ηλεκτρολυτικές διαταραχές, αιμορραγία (έξω-, οπισθο-, ενδοπεριτοναϊκή), φλεγμονές εντέρου, νεφρικός κωλικός, εμβολή μεσεντερίου· συνέχεια αποφρακτικού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Θεραπεία αποφρακτικού ειλεού

Ερώτηση: Πώς γίνεται η θεραπεία του αποφρακτικού ειλεού;

Απάντηση:

• Η θεραπεία του αποφρακτικού ειλεού περιλαμβάνει (σελ. 182):
  • Αναρρόφηση του εντερικού περιεχομένου με ρινογαστρικό καθετήρα Levin (αποσυμπίεση).
  • Παρεντερική χορήγηση ηλεκτρολυτών, πλάσματος ή αίματος (αναπλήρωση απωλειών).
  • Χορήγηση αντιβιοτικών.
  • Κυρίως χειρουργική επέμβαση για την άρση του κωλύματος, με την ενδεδειγμένη για κάθε περίπτωση τεχνική (λύση συμφύσεων, ανάταξη κήλης-συστροφής, εκτομή όγκου), στην κατάλληλη φάση και εφόσον οι συνθήκες επιτρέπουν την οριστική αντιμετώπιση της αιτίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αναρρόφηση με Levin, παρεντερικά ηλεκτρολύτες-πλάσμα-αίμα, αντιβιοτικά, και κυρίως χειρουργική άρση του κωλύματος με την κατάλληλη τεχνική.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Μεκέλειος απόφυση

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τη μεκέλειο απόφυση;

Απάντηση:

• Η μεκέλειος απόφυση είναι ένα αληθές εκκόλπωμα του λεπτού εντέρου (αποτελείται από όλους τους χιτώνες). Είναι η πιο συχνή συγγενής ανωμαλία του γαστρεντερικού σωλήνα και βρίσκεται σε απόσταση ενός μέτρου από την ειλεοκολική βαλβίδα. Συναντάται στο 2% του πληθυσμού (σελ. 183).
• Συνήθως ασυμπτωματική· μπορεί να φλεγμάνει, να αιμορραγήσει ή να αποφράξει. Εφαρμόζεται χειρουργική θεραπεία «εν ψυχρώ» (προγραμματισμένη αφαίρεση) και αναζητείται και αφαιρείται κατά τις επεμβάσεις σκωληκοειδεκτομής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αληθές εκκόλπωμα του λεπτού εντέρου, η συχνότερη συγγενής ανωμαλία του ΓΕΣ, 1 m από την ειλεοκολική βαλβίδα, στο 2% του πληθυσμού· αφαίρεση εν ψυχρώ, αναζητείται στη σκωληκοειδεκτομή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Εκκολπώματα εντέρου

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τα εκκολπώματα του εντέρου;

Απάντηση:

• α. Εκκολπώματα του λεπτού εντέρου: συγγενή (από όλους τους χιτώνες — π.χ. μεκέλειος απόφυση) και επίκτητα (βλεννογόνος + υποβλεννογόνιος). Δεν εμφανίζουν συμπτώματα, τυχαίο ακτινολογικό εύρημα· αν αποφραχθούν ή φλεγμάνουν → χειρουργική θεραπεία, αλλιώς συντηρητική (σελ. 183).
• β. Εκκολπώματα του παχέος εντέρου: συνήθως σε ηλικιωμένους· είναι προσεκβολές (σαν κήλες) του βλεννογόνου και υποβλεννογονίου μέσω του μυϊκού χιτώνα — γι' αυτό ψευδή εκκολπώματα — στα πλάγια του εντέρου. Παράγοντες: εκφύλιση των ιστών (ηλικία, παχυσαρκία), χρόνια δυσκοιλιότητα, διατροφή, κληρονομική προδιάθεση. Συνήθως ασυμπτωματικά (τυχαίο εύρημα σε ακτινολογικό-ενδοσκοπικό έλεγχο). Επιπλοκές: αιμορραγία και φλεγμονή (εκκολπωματίτιδα) με απόφραξη, διάτρηση ή συρίγγια. Θεραπεία συντηρητική· επί ενδείξεως χειρουργική αφαίρεση (σελ. 183-184).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λεπτού: συγγενή (όλοι οι χιτώνες, Meckel) / επίκτητα, ασυμπτωματικά, χειρουργική σε απόφραξη-φλεγμονή. Παχέος: ψευδή (βλεννογόνος μέσω μυϊκού), ηλικιωμένοι, δυσκοιλιότητα-διατροφή-κληρονομικότητα, ασυμπτωματικά· επιπλοκές αιμορραγία, εκκολπωματίτιδα (απόφραξη, διάτρηση, συρίγγια)· συντηρητικά, αφαίρεση επί ενδείξεως.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Νόσος του Crohn

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τη νόσο του Crohn;

Απάντηση:

• Η νόσος του Crohn μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε τμήμα του λεπτού ή του παχέος εντέρου, συνηθέστερα στην τελική μοίρα του ειλεού. Χαρακτηριστικό: πολλαπλές αλλοιώσεις, μεταξύ των οποίων παρεμβάλλεται φυσιολογικό έντερο. Προσβάλλει και τα δύο φύλα εξίσου, σε κάθε ηλικία. Αιτιολογία άγνωστη — ρόλο φαίνεται να παίζουν περιβαλλοντικοί και γενετικοί παράγοντες, ιοί και βακτήρια (σελ. 184).
• Κλινική εικόνα: χρόνια διάρροια με κοιλιακά κωλικοειδή άλγη, πυρετό και απώλεια βάρους· χαρακτηριστική η παρουσία συριγγίων μεταξύ εντέρου και κόλπου, ουροδόχου κύστης, δέρματος κ.λπ. Διάγνωση: ακτινολογικά βράχυνση του εντέρου, άκαμπτο τοίχωμα, στενός αυλός (βαριούχο γεύμα και υποκλυσμός). Θεραπεία: συντηρητική, ίδια με της ελκώδους κολίτιδας· η χειρουργική δεν στοχεύει στην ίαση αλλά στην αποκατάσταση της απόφραξης και στα αποστήματα που δεν ελέγχονται συντηρητικά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οπουδήποτε στο έντερο, κυρίως τελικός ειλεός, πολλαπλές αλλοιώσεις με υγιές έντερο ανάμεσα, άγνωστη αιτιολογία· χρόνια διάρροια, κωλικοειδή άλγη, πυρετός, απώλεια βάρους, συρίγγια· ακτινολογικά βράχυνση-άκαμπτο τοίχωμα-στενός αυλός· συντηρητική θεραπεία, χειρουργική μόνο για απόφραξη-αποστήματα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Ελκώδης κολίτιδα

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για την ελκώδη κολίτιδα;

Απάντηση:

• Η ελκώδης κολίτιδα είναι νόσος άγνωστης αιτιολογίας που προσβάλλει το παχύ έντερο και αρχίζει από το ορθό (σε αντίθεση με τη νόσο Crohn που σπάνια το προσβάλλει). Έχει οξείες και χρόνιες μορφές, με πολλαπλά έλκη στον βλεννογόνο-υποβλεννογόνιο· κάθε ηλικία (σελ. 185).
• Κλινική εικόνα: διαρροϊκές κενώσεις — το κύριο σύμπτωμα, έως 20 την ημέρα, υδαρείς, με βλέννα, πύον και αίμα· κωλικοειδή άλγη, πυρετική κίνηση, απώλεια βάρους, με εξάρσεις και υφέσεις· δεν δημιουργεί συρίγγια (εκτός σπάνιων περιεδρικών). Επιπλοκές (βαριές — μπορεί να χρειαστεί αφαίρεση του εντέρου): διαταραχές ηλεκτρολυτών, αναιμία, αμυλοείδωση, υπολευκωματιναιμία, οστεοπόρωση, αβιταμίνωση, καθυστέρηση ανάπτυξης· από το έντερο αιμορραγία, στένωση-απόφραξη, διάτρηση, σύνδρομο δυσαπορρόφησης, τοξικό μεγάκολο. Διάγνωση: βαριούχος υποκλυσμός-γεύμα, ορθοσιγμοειδοσκόπηση. Θεραπεία: συντηρητική (αποσυμφόρηση εντέρου, αντιβιοτικά, διόρθωση ύδατος-ηλεκτρολυτών, μετάγγιση αίματος-πλάσματος, παρεντερική σίτιση)· σε αποτυχία χειρουργική: ολική κολεκτομή και μόνιμη ειλεοστομία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Άγνωστης αιτιολογίας, παχύ έντερο από το ορθό, πολλαπλά έλκη· έως 20 υδαρείς κενώσεις με βλέννα-πύον-αίμα, άλγη, πυρετός, απώλεια βάρους, χωρίς συρίγγια· επιπλοκές (αναιμία, τοξικό μεγάκολο, διάτρηση κ.ά.)· ορθοσιγμοειδοσκόπηση· συντηρητική, αλλιώς ολική κολεκτομή-ειλεοστομία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 12 — Πολύποδες

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τους πολύποδες του εντέρου;

Απάντηση:

• Οι πολύποδες είναι προπέτεια του εντερικού βλεννογόνου που προβάλλει στον αυλό, σε λεπτό και παχύ έντερο· διακρίνονται σε μισχωτούς και άμισχους. Στο λεπτό έντερο δεν εξαλλάσσονται και χειρουργούνται μόνο σε εντερική απόφραξη. Οι αδενοματώδεις πολύποδες είναι συνήθως μισχωτοί, ασυμπτωματικοί (τυχαίο ακτινολογικό εύρημα)· μερικές φορές προκαλούν αιμορραγίες ή εγκολεασμό (σελ. 186).
• Διάγνωση: κολονοσκόπηση που συνδυάζεται με αφαίρεση του πολύποδα και βιοψία· επίσης βαριούχος υποκλυσμός με εμφύσηση αέρα, ενδοσκοπική υπερηχοτομογραφία, αξονική. Θεραπεία: οι πολύποδες του παχέος εντέρου εξαλλάσσονται σε κακοήθεια σε ποσοστό 20%, γι' αυτό η χειρουργική επέμβαση έχει απόλυτη ένδειξη — εξαίρεση του πολύποδα, μαζί με τμήμα εντέρου αν χρειάζεται, ανάλογα με το μέγεθος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προπέτεια βλεννογόνου στον αυλό, μισχωτοί-άμισχοι· αδενοματώδεις ασυμπτωματικοί (αιμορραγία, εγκολεασμός)· κολονοσκόπηση-αφαίρεση-βιοψία· στο παχύ εξαλλαγή 20% → απόλυτη ένδειξη εξαίρεσης· στο λεπτό μόνο σε απόφραξη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 13 — Καρκίνος εντέρου

Ερώτηση: Ποιες είναι οι μορφές του καρκίνου του εντέρου και ποια είναι η κλινική του εικόνα;

Απάντηση:

• Ο καρκίνος του παχέος εντέρου είναι από τους πιο συχνούς (με πνεύμονα, στομάχι, μαστό). Μακροσκοπικές μορφές (σελ. 186-187):

  • Πολυποειδής ή ανθοκραμβοειδής: μεγάλη μάζα στον αυλό, εξελκωμένη σε κάποιο σημείο.
  • Ελκωτικός: τυπικό έλκος με ρυπαρό πυθμένα (κακοηθέστερος).
  • Δακτυλιοειδής ή στενωτικός: προχωρημένος ελκωτικός.
  • Διάχυτος διηθητικός (σκίρρος).
  • Κολλοειδής: μεγάλη μάζα με ζελατινοειδή εμφάνιση.

  Ιστολογικά αδενοκαρκίνωμα, αργής ανάπτυξης· μεταστάσεις κατά συνέχεια, λεμφογενώς, αιματογενώς, με ενδοπεριτοναϊκή εμφύτευση· συχνότερη εντόπιση σιγμοειδές (26%) και ορθό (25%).

• Κλινική εικόνα (ανάλογα με τη θέση του όγκου): αιμορραγίες από το ορθό, αποβολή ζωηρού ερυθρού αίματος, κοιλιακά άλγη, διαρροϊκά σύνδρομα· μεγάλη απώλεια βάρους, ίκτερος και ηπατομεγαλία υποδηλώνουν προχωρημένο στάδιο. Διάγνωση: δακτυλική εξέταση, ορθοσιγμοειδοσκόπηση, βαριούχος υποκλυσμός (εικόνα δαγκωμένου μήλου), σπινθηρογράφημα, υπέρηχοι, αξονική, CEA για παρακολούθηση· επιπλοκές απόφραξη, διάτρηση, αιμορραγία· θεραπεία χειρουργική ριζική ή παρηγορητική, ± ακτινοθεραπεία-χημειοανοσοθεραπεία (σελ. 188).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μορφές: πολυποειδής-ανθοκραμβοειδής, ελκωτικός (κακοηθέστερος), δακτυλιοειδής-στενωτικός, διάχυτος διηθητικός (σκίρρος), κολλοειδής· κλινικά: αιμορραγίες ορθού-ζωηρό ερυθρό αίμα, κοιλιακά άλγη, διάρροιες· απώλεια βάρους-ίκτερος-ηπατομεγαλία = προχωρημένο· δαγκωμένο μήλο, CEA· ριζική/παρηγορητική εγχείρηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 14 — Οξεία σκωληκοειδίτιδα

Ερώτηση: Πώς προκαλείται η οξεία σκωληκοειδίτιδα; Περιγράψτε την κλινική εικόνα και τη θεραπεία της.

Απάντηση:

• Η σκωληκοειδής απόφυση (7-10 cm, από τη βάση του τυφλού, τυφλή κατάληξη, πλούσια σε λεμφικό ιστό, θέση ποικίλλει) — η φλεγμονή της είναι η συχνότερη αιτία οξείας χειρουργικής κοιλίας και χρειάζεται επείγουσα χειρουργική αντιμετώπιση. Μηχανισμός: απόφραξη του αυλού της από κοπρόλιθο, υπολείμματα φυτικών τροφών ή εντερικά παράσιτα (οξύουροι, ασκαρίδες) → ο τυφλός σάκος διατείνεται → φλεγμονή και γαγγραινώδεις αλλοιώσεις → διάτρηση και τοπική ή διάχυτη περιτονίτιδα (σελ. 188-189).
• Κλινική εικόνα: ανορεξία, πόνος γύρω από τον ομφαλό, σύσπαση της κοιλιάς, ναυτία, έμετος, ελαφρά αύξηση της θερμοκρασίας. Διάγνωση: οξύ άλγος στον δεξιό λαγόνιο βόθρο και πόνος στο σημείο Mac Burney (στα 2/3 της γραμμής ομφαλού – πρόσθιας άνω λαγονίου άκανθας)· σε άτυπη θέση της απόφυσης ο πόνος αλλού (π.χ. στη μέση)· αύξηση λευκών αιμοσφαιρίων και πολυμορφοπυρήνωση.
• Θεραπεία: σκωληκοειδεκτομή, με τομή στο σημείο Mac Burney. Επιπλοκές αν δεν χειρουργηθεί: ρήξη → γενικευμένη περιτονίτιδα ή ενδοκοιλιακά αποστήματα (βαριά σηπτική κατάσταση), ή σκωληκοειδικό πλαστρόν (μάζα από φλεγμαίνουσα απόφυση, εντερικές έλικες και επίπλουν) μετά 2-3 ημέρες → συντηρητικά ή παροχέτευση και χειρουργείο μετά 2-3 μήνες (σελ. 190).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Απόφραξη αυλού (κοπρόλιθος, φυτικά υπολείμματα, παράσιτα) → διάταση → φλεγμονή-γάγγραινα → διάτρηση-περιτονίτιδα· ανορεξία, περιομφαλικός πόνος, σύσπαση, ναυτία-έμετος, χαμηλός πυρετός, πόνος δεξιού λαγονίου-Mac Burney, λευκοκυττάρωση· σκωληκοειδεκτομή (τομή Mac Burney)· επιπλοκές περιτονίτιδα, αποστήματα, πλαστρόν.

Κριτήρια αξιολόγησης: