Λύσεις — Κεφάλαιο 12: Ν. Ματσανιώτης, «Κλωνοποίηση» (σελ. 80) – ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 12: Ν. Ματσανιώτης, «Κλωνοποίηση» (σελ. 80)

Λύσεις των 4 ερωτήσεων του βιβλίου (σελ. 80): Α.1-Α.2 (σχέδιο του κειμένου, κίνδυνοι και ευεργετικά αποτελέσματα), Β.1 (ιατρικοί-βιολογικοί όροι και ετυμολογία), Β.2 (συλλαβισμός). Οι ερωτήσεις Γ (παραγωγή λόγου) δεν περιλαμβάνονται.

Τα ζητήματα που προαναγγέλλει ο πρόλογος

Ερώτηση: Στην εισαγωγή (πρόλογο) του κειμένου του ο συγγραφέας προαναγγέλλει ποια θέματα-ζητήματα θα αναλύσει στο κείμενό του. Ποια είναι αυτά;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 76): «Το κρίσιμο και επίμαχο θέμα είναι βεβαίως η κλωνοποίηση του ανθρώπου. Θα αρχίσω με την παράθεση ισχυρισμών που εύκολα καταρρίπτονται. Θα αναφέρω στη συνέχεια εφαρμογές που ασφαλώς δεν είναι δυνατόν να γίνουν αποδεκτές ποτέ και πρέπει εγκαίρως να θεσπιστούν μέτρα που να τις αποκλείουν. Θα τελειώσω με εφαρμογές της κλωνοποίησης ευεργετικές για τον άνθρωπο».
• Το κείμενο ακολουθεί το σχέδιο: ισχυρισμοί που καταρρίπτονται (σελ. 76-77), πλαγιότιτλος «Οι κίνδυνοι» (σελ. 78), πλαγιότιτλος «Ευεργετικά αποτελέσματα» (σελ. 78-79).

Σύνοψη: Γενικό θέμα είναι η κλωνοποίηση του ανθρώπου. Ο συγγραφέας προαναγγέλλει τρία ζητήματα: (α) τους ισχυρισμούς κατά της κλωνοποίησης που εύκολα καταρρίπτονται· (β) τις εφαρμογές που δεν μπορούν να γίνουν ποτέ αποδεκτές και για τις οποίες πρέπει εγκαίρως να θεσπιστούν μέτρα που να τις αποκλείουν· (γ) τις εφαρμογές της κλωνοποίησης που είναι ευεργετικές για τον άνθρωπο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ζητούνται και τα τρία σκέλη του σχεδίου, με τη σειρά του κειμένου.

Κίνδυνοι και ευεργετικά αποτελέσματα της κλωνοποίησης

Ερώτηση: Ποιους κινδύνους διαβλέπει από την επιχείρηση κλωνοποίησης του ανθρώπου αλλά και ποια ευεργετικά αποτελέσματα;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 78): «ο κίνδυνος γεννήσεως θνησιγενών νεογνών με μικρές ή μεγάλες ανωμαλίες, νεογνών που θα υποφέρουν ή ενδεχομένως θα είναι επιρρεπή σε νοσήματα και θα πεθάνουν πρόωρα είναι υπαρκτός».
• Αυτούσιο (σελ. 78): «δεν αποκλείεται η παραγωγή κλωνοποιημένων ανθρώπινων νεογνών, τα οποία θα χρησιμεύσουν ως αποθήκες ανταλλακτικών, ως πηγή οργάνων για μεταμόσχευση».
• Αυτούσιο (σελ. 78): «Ενδέχεται να δημιουργηθεί π.χ. ανθρώπινο δέρμα και να σωθεί η ζωή ανθρώπων με εκτεταμένα εγκαύματα [...]. Να δημιουργηθούν νευρώνες που μπορούν να μεταμοσχευθούν στον εγκέφαλο πασχόντων από ν. Alzheimer ή Parkinson. Να δημιουργηθούν αρχέγονα πολυδύναμα αιμοποιητικά κύτταρα σωστικά καρκινοπαθών».
• Σελ. 78-79: «πλήθος άλλων εφαρμογών που θα επιτρέπουν τη θεραπεία πολλών ασθενειών και θα περιορίζουν τον ανθρώπινο πόνο».

Σύνοψη: Κίνδυνοι: (α) η γέννηση θνησιγενών νεογνών ή νεογνών με μικρές ή μεγάλες ανωμαλίες, που θα υποφέρουν, θα είναι επιρρεπή σε νοσήματα και θα πεθάνουν πρόωρα· (β) η παραγωγή κλωνοποιημένων νεογνών ως «αποθήκες ανταλλακτικών», πηγή οργάνων για μεταμόσχευση (όπως δεν έχει αποκλειστεί η σημερινή πειρατεία οργάνων). Επιπλέον, δεν φαίνεται να υπάρχουν αμιγώς ιατρικοί λόγοι για τη δημιουργία ανθρώπου με κλωνοποίηση. Ευεργετικά αποτελέσματα (από την κλωνοποίηση κυτταρικών σειρών στο εργαστήριο): ανθρώπινο δέρμα για όσους έχουν εκτεταμένα εγκαύματα, νευρώνες για μεταμόσχευση σε πάσχοντες από Alzheimer ή Parkinson, αρχέγονα πολυδύναμα αιμοποιητικά κύτταρα για καρκινοπαθείς που υποβάλλονται σε χημειοθεραπευτικές μεγαθεραπείες, και γενικά θεραπεία πολλών ασθενειών και περιορισμός του ανθρώπινου πόνου.

Ιατρικοί και βιολογικοί όροι και η ετυμολογία τους

Ερώτηση: Στο κείμενο χρησιμοποιούνται όροι από την ιατρική και τη βιολογία. Να εντοπίσεις πέντε τέτοιους όρους και να αναζητήσεις στο λεξικό την ετυμολογία τους.

Απάντηση:

• Όροι του κειμένου (σελ. 76-79): κλωνοποίηση, γονιμοποίηση, νεογνά, θνησιγενών, μεταμόσχευση, νευρώνες, αιμοποιητικά κύτταρα, χημειοθεραπευτικές, φωτοσύνθεση, γονίδια.
• κλωνοποίηση < κλώνος (αρχ. κλών «κλαδί, βλαστός») + -ποιώ (ποιώ «κάνω»): η δημιουργία γενετικά ίδιου αντιγράφου.
• νεογνό < νέος + -γνός (γίγνομαι, «γεννιέμαι»): το νεογέννητο.
• θνησιγενής < θνήσκω («πεθαίνω») + -γενής (γένος/γίγνομαι): αυτός που γεννιέται νεκρός.
• μεταμόσχευση < μετά + μοσχεύω (μόσχευμα, «βλαστάρι για φύτεμα»): η μεταφορά ιστού ή οργάνου από έναν οργανισμό σε άλλον.
• αιμοποιητικός < αίμα + ποιώ: αυτός που παράγει αίμα.
• χημειοθεραπευτικός < χημεία + θεραπεύω: που αφορά τη θεραπεία με χημικές ουσίες (φάρμακα).
• φωτοσύνθεση < φως (φωτ-) + σύνθεση: η σύνθεση οργανικών ουσιών από τα φυτά με τη βοήθεια του φωτός.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πέντε όροι με την ετυμολογία τους (ενδεικτικά): κλωνοποίηση (κλών «βλαστάρι» + ποιώ), νεογνό (νέος + γίγνομαι), θνησιγενής (θνήσκω + γένος), μεταμόσχευση (μετά + μοσχεύω), αιμοποιητικός (αίμα + ποιώ)· επίσης χημειοθεραπευτικός (χημεία + θεραπεύω) και φωτοσύνθεση (φως + σύνθεση).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αποδεκτοί οποιοιδήποτε πέντε όροι υπάρχουν πράγματι στο κείμενο· η ετυμολογία ελέγχεται με λεξικό.

Συλλαβισμός λέξεων

Ερώτηση: Να προσέξεις με τη βοήθεια του καθηγητή πώς γίνεται ο συλλαβισμός των λέξεων. Μετά την προσεκτική παρατήρηση, να κάνεις συλλαβισμό στις λέξεις που ακολουθούν: – απάνθρωπες μέθοδοι – εκσυγχρονισμός των εργαστηρίων – επερχόμενοι κίνδυνοι – εφαρμογές της κλωνοποίησης – αιμοποιητικά κύτταρα

Απάντηση:

• Κανόνας 1 (σελ. 80): ένα σύμφωνο ανάμεσα σε δύο φωνήεντα πάει με το δεύτερο φωνήεν.
• Κανόνας 2 (σελ. 80-81): δύο σύμφωνα πάνε με το δεύτερο φωνήεν όταν αρχίζει από αυτά ελληνική λέξη — «στ» (στήλη): ερ-γα-στη-ρί-ων· «σμ» (σμήνος): -νι-σμός. Αλλιώς χωρίζονται — «ρ-γ»: ερ-γα· «ρ-χ»: ε-περ-χό-με-νοι· «ν-δ»: κίν-δυ-νοι· «ρ-μ»: ε-φαρ-μο-γές· «κ-σ»: εκ-συγ-· «ττ»: κύτ-τα-ρα, όπως «θάλασ-σα».
• Κανόνας 3 (σελ. 81): τρία σύμφωνα — «νθρ» στο «α-πάν-θρω-πες», όπως «άν-θρωπος» (καμία ελληνική λέξη δεν αρχίζει από «νθ»)· «γχρ» στο «συγ-χρο-», γιατί δεν αρχίζει λέξη από «γχ».
• Κανόνας 6 (σελ. 81): τα δίψηφα φωνήεντα και οι δίφθογγοι λογαριάζονται ως ένα φωνήεν (οι, αι, ου: «μέ-θο-δοι», «αι-μο-», «κίν-δυ-νοι», «κλω-νο-ποί-η-σης»).

Σύνοψη: α-πάν-θρω-πες μέ-θο-δοι · εκ-συγ-χρο-νι-σμός των ερ-γα-στη-ρί-ων · ε-περ-χό-με-νοι κίν-δυ-νοι · ε-φαρ-μο-γές της κλω-νο-ποί-η-σης · αι-μο-ποι-η-τι-κά κύτ-τα-ρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Στο «εκσυγχρονισμός» το «σμ» πάει με το επόμενο φωνήεν (σμήνος), άρα «-νι-σμός».
• Το «οι» και το «αι» είναι δίψηφα φωνήεντα και δεν χωρίζονται («ποί-η-σης», «αι-μο-ποι-η-τι-κά»).