Λύσεις — Κεφάλαιο 5: «Γιατί οι νέοι πεθαίνουν σε τροχαία» (σελ. 37) – ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 5: «Γιατί οι νέοι πεθαίνουν σε τροχαία» (σελ. 37)

Λύσεις των ερωτήσεων Α. Ανάγνωση-κατανόηση (2) και Β. Προσέγγιση της γλώσσας (2) της σελ. 37: οι αιτίες των τροχαίων, οι νέοι υψηλού κινδύνου και οι μύθοι που καταρρίπτονται, το διάγραμμα του κειμένου, οι ξένες λέξεις.

Οι κύριες αιτίες των τροχαίων δυστυχημάτων στους νέους

Ερώτηση: 1. Ποιες είναι, σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι κύριες αιτίες τροχαίων δυστυχημάτων στους νέους;

Απάντηση:

• Πλαγιότιτλος: «Σύμφωνα με έρευνα, το αλκοόλ και οι ξαφνικές μετακινήσεις είναι οι κύριες αιτίες δυστυχημάτων» (σελ. 33).
• «Σκοτώνονται αυτοί που έχουν ως τρόπο ζωής και αυτοσκοπό τη μέθη, όχι τη διασκέδαση. Σκοτώνονται αυτοί που επιδιώκουν να «φτιαχτούν» με οινοπνευματώδη ή άλλες ουσίες» (σελ. 33).
• «περισσότεροι από τους μισούς νεκρούς σε τροχαία προέρχονται από δυστυχήματα που προκαλούν οδηγοί υπό την επήρεια αλκοόλ» (σελ. 33).
• «Παγκόσμια, η κύρια αιτία των τροχαίων ατυχημάτων είναι το ανθρώπινο λάθος σε ποσοστό 90%» (σελ. 33).
• «το υψηλότερο ποσοστό των νέων που είχαν τροχαίο ατύχημα (42%), οδηγούσαν γι’ αυτές τις άλλες δραστηριότητες (έκτακτες κοινωνικές)» (σελ. 34).

Σύνοψη: Κύριες αιτίες, σύμφωνα με το δημοσίευμα, είναι: (α) το αλκοόλ και οι ουσίες, και ειδικά ένας τρόπος ζωής με αυτοσκοπό τη μέθη. Περισσότεροι από τους μισούς νεκρούς προέρχονται από δυστυχήματα με οδηγούς υπό την επήρεια αλκοόλ, και τα ατυχήματα αυτά αυξάνονται παρά τους αυστηρότερους νόμους. (β) Οι ξαφνικές μετακινήσεις, δηλαδή η οδήγηση για έκτακτες κοινωνικές δραστηριότητες (από και προς εκδήλωση, συγκέντρωση, γεγονός), που αφορά το 42% των νέων με ατύχημα. Γενικότερα, πίσω από τα τροχαία βρίσκεται ο ανθρώπινος παράγοντας (90% παγκόσμια), δηλαδή η συμπεριφορά του οδηγού, και όχι κυρίως το περιβάλλον ή το όχημα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Να αναφέρονται ρητά οι δύο κύριες αιτίες: αλκοόλ (τρόπος ζωής με τη μέθη) και ξαφνικές μετακινήσεις.
• Τεκμηρίωση με στοιχεία του άρθρου (μισοί νεκροί από μεθυσμένους οδηγούς, 42%, 90% ανθρώπινο λάθος).

Ποιοι νέοι κινδυνεύουν περισσότερο και ποιες απόψεις καταρρίπτονται

Ερώτηση: 2. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των νέων που έχουν στατιστικά περισσότερες πιθανότητες να τους συμβεί τροχαίο δυστύχημα και ποιες είναι οι απόψεις που καταρρίπτονται σχετικά με το ζήτημα αυτό από την έρευνα;

Απάντηση:

• Ηλικία: «ως ηλικιακή ομάδα με τα συχνότερα ατυχήματα προβάλλει εκείνη των 18 έως 24 ετών» (σελ. 34).
• «Περισσότερες πιθανότητες… έχουν δύο ομάδες νέων: κατ’ αρχήν τα άτομα που σε υψηλό βαθμό ακολουθούν τον τρόπο ζωής που συνδέεται με το αλκοόλ… που καπνίζουν και «φτιάχνονται» με ουσίες, και έπειτα τα άτομα που συχνότερα οδηγούν για άλλες δραστηριότητες πέραν της διασκέδασης και της εργασίας» (σελ. 34).
• Κατάρριψη της εικόνας του Σαββατόβραδου: «δεν σκοτώνονται κυρίως οι νέοι που πάνε να διασκεδάσουν το Σαββατοκύριακο σε ένα μπαρ ή σε μια ντίσκο» (σελ. 32-33)· μόνο το 8% πήγαινε για διασκέδαση (σελ. 34).
• «Το φύλο… δεν παίζει κάποιο σημαντικό ρόλο… Η έρευνα επίσης καταρρίπτει τη διαδεδομένη αντίληψη ότι η επιθετικότητα κατά την οδήγηση προκαλεί ατυχήματα… Ένας άλλος μύθος… αφορά στη συσχέτιση ατυχήματος και νυχτερινής οδήγησης (11 μ.μ. - 5 π.μ.) η οποία καταλαμβάνει την τελευταία θέση» (σελ. 35).

Σύνοψη: Χαρακτηριστικά: περισσότερες πιθανότητες έχουν οι νέοι 18-24 ετών, και ειδικά δύο ομάδες: (α) όσοι ακολουθούν τρόπο ζωής συνδεδεμένο με το αλκοόλ (πολύ ποτό στη διασκέδαση, τα Σαββατοκύριακα αλλά και τις καθημερινές, κάπνισμα, χρήση ουσιών) και (β) όσοι οδηγούν συχνά για άλλες δραστηριότητες πέρα από τη διασκέδαση και την εργασία (από και προς εκδηλώσεις, συγκεντρώσεις, γεγονότα). Απόψεις που καταρρίπτονται: (1) ότι το τροχαίο είναι κυρίως το μεταμεσονύχτιο ατύχημα του Σαββατόβραδου με νεαρό που γυρίζει από τη διασκέδαση (μόνο 8% πήγαινε σε ντίσκο, μπαρ, πάρτι)· (2) ότι οι άντρες νεαροί οδηγοί προκαλούν περισσότερα ατυχήματα (το φύλο δεν παίζει σημαντικό ρόλο)· (3) ότι η επιθετικότητα στην οδήγηση προκαλεί ατυχήματα (δεν επιβεβαιώθηκε)· (4) ότι η νυχτερινή οδήγηση συνδέεται με τα ατυχήματα (έρχεται τελευταία, μετά την ημερήσια, τη βραδινή και την πρωινή).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Και τα δύο σκέλη: χαρακτηριστικά των ομάδων υψηλού κινδύνου και οι μύθοι που καταρρίπτονται.
• Να αναφέρονται και οι τέσσερις αντιλήψεις που ανατρέπει η έρευνα.

Το διάγραμμα του κειμένου

Ερώτηση: 1. Να παρατηρήσεις προσεκτικά την οργάνωση του κειμένου και να γράψεις το διάγραμμά του.

Απάντηση:

• Το κείμενο οργανώνεται με παραγράφους, πλαγιότιτλους (σελ. 32-33), υπότιτλους «Ο τρόπος ζωής» (σελ. 34) και «Οι προσεκτικοί» (σελ. 35) και πίνακα στοιχείων «Το προφίλ των νεαρών οδηγών» (σελ. 36).
• Τίτλος: «Γιατί οι νέοι πεθαίνουν σε τροχαία».
• Α. Εισαγωγή — Το πρόβλημα και ο «μύθος» του τροχαίου (σελ. 32): ετήσια στοιχεία (22.000 ατυχήματα, 32.000 τραυματίες, πάνω από 2.000 νεκροί νέοι, αύξηση 35% και 65%)· η «πλασματική» εικόνα του μεθυσμένου νεαρού του Σαββατόβραδου.
• Β. Κύριο μέρος. 1. Η έρευνα του ΤΕΙ Αθηνών (1997) ανατρέπει την εικόνα: σκοτώνονται όσοι έχουν τρόπο ζωής τη μέθη (σελ. 32-33). 2. Το αλκοόλ ως αιτία: μισοί νεκροί από μεθυσμένους οδηγούς, στοιχεία ΕΚΑΒ (σελ. 33). 3. Ανθρώπινο λάθος (90%) έναντι περιβάλλοντος και οχήματος· η ελληνική πραγματικότητα (σελ. 33). 4. Ο σκοπός και η μεθοδολογία της έρευνας: 241 νέοι 18-24 ετών, Μάρτιος-Απρίλιος 1997 (σελ. 33-34). 5. «Ο τρόπος ζωής»: συχνότητα ατυχημάτων (64%, 25%, 7%, 4%) και οι δύο ομάδες υψηλού κινδύνου (σελ. 34). 6. «Οι προσεκτικοί»: ο τρόπος ζωής «κουλτούρα» και ο ορθόδοξος τρόπος ζωής (σελ. 35). 7. Οι μύθοι που καταρρίπτονται: φύλο, επιθετικότητα, νυχτερινή οδήγηση (σελ. 35).
• Γ. Στοιχεία-τεκμήρια: ο πίνακας «Το προφίλ των νεαρών οδηγών» (σελ. 36).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Διάγραμμα — Τίτλος: «Γιατί οι νέοι πεθαίνουν σε τροχαία». Α. Εισαγωγή: τα μεγέθη του προβλήματος και η πλασματική εικόνα του τροχαίου. Β. Κύριο μέρος: 1) η έρευνα ανατρέπει την εικόνα: κινδυνεύουν όσοι έχουν τρόπο ζωής τη μέθη· 2) το αλκοόλ ως κύρια αιτία, στοιχεία ΕΚΑΒ· 3) ανθρώπινο λάθος και ελληνική πραγματικότητα· 4) η μεθοδολογία της έρευνας· 5) «Ο τρόπος ζωής»: οι δύο ομάδες υψηλού κινδύνου· 6) «Οι προσεκτικοί»: χαμηλός κίνδυνος για «κουλτούρα» και ορθόδοξο τρόπο ζωής· 7) οι μύθοι που καταρρίπτονται (φύλο, επιθετικότητα, νυχτερινή οδήγηση). Γ. Πίνακας με τα στατιστικά στοιχεία «Το προφίλ των νεαρών οδηγών». Το άρθρο δεν έχει χωριστό επίλογο· κλείνει με τα ευρήματα της έρευνας και τον πίνακα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ο αριθμός και οι διατυπώσεις των πλαγιότιτλων μπορεί να διαφέρουν· ελέγχεται να αποδίδουν σωστά τη σειρά και το περιεχόμενο των νοηματικών ενοτήτων.
• Αξιοποίηση των υπότιτλων του ίδιου του κειμένου («Ο τρόπος ζωής», «Οι προσεκτικοί»).

Ξένες λέξεις γραμμένες με ελληνικούς χαρακτήρες

Ερώτηση: 2. Να βρεις τις λέξεις του κειμένου που γράφονται με ελληνικούς χαρακτήρες και χρησιμοποιούνται στον προφορικό λόγο, αλλά δεν είναι ελληνικές. Μπορείς να προσδιορίσεις τα χαρακτηριστικά που δείχνουν ότι οι λέξεις αυτές δεν έχουν καταγωγή από την ελληνική γλώσσα;

Απάντηση:

• Στο κείμενο: «σε ένα μπαρ ή σε μια ντίσκο», «σε ένα σινεμά ή σε μια ταβέρνα» (σελ. 33)· «υπό την επήρεια αλκοόλ», «τα αλκοτέστ» (σελ. 33)· «σπορ… ντύσιμο και στιλ» (σελ. 34)· «σε ντίσκο, μπαρ, χορό, πάρτι» (σελ. 34)· «ακούνε ροκ… δίσκους και κασέτες», «κουλτούρα» (σελ. 35).
• Γνωρίσματα: (α) λήξη σε σύμφωνο, που δεν συνηθίζεται στις ελληνικές λέξεις: μπαρ, αλκοόλ, σπορ, στιλ, ροκ, αλκοτέστ· (β) είναι άκλιτες: το μπαρ - τα μπαρ, το πάρτι - τα πάρτι, το σινεμά, η ντίσκο· (γ) αρχικά συμπλέγματα μπ-, ντ- για τους ήχους b, d (μπαρ, ντίσκο)· (δ) ξένος τονισμός και καταλήξεις (σινεμά, πάρτι, ντίσκο).

Σύνοψη: Ξένες λέξεις του κειμένου με ελληνικούς χαρακτήρες: μπαρ, ντίσκο, σινεμά, αλκοόλ, αλκοτέστ, σπορ, στιλ, ροκ, πάρτι· και πιο προσαρμοσμένα δάνεια όπως ταβέρνα, κασέτες, κουλτούρα. Δείχνουν ξένη καταγωγή γιατί: (α) πολλές λήγουν σε σύμφωνο εκτός από -ς ή -ν (μπαρ, αλκοόλ, σπορ, στιλ, ροκ, αλκοτέστ), κάτι που δεν ταιριάζει στο ελληνικό σύστημα· (β) είναι άκλιτες, δεν αλλάζουν μορφή στις πτώσεις και στους αριθμούς (το/τα μπαρ, το/τα πάρτι)· (γ) αποδίδουν τους ξένους ήχους b, d με μπ-, ντ- στην αρχή της λέξης (μπαρ, ντίσκο)· (δ) έχουν ασυνήθιστο τονισμό ή κατάληξη (σινεμά, ντίσκο).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τα «ταβέρνα», «κασέτα», «κουλτούρα» είναι δάνεια που έχουν προσαρμοστεί στο κλιτικό σύστημα (κλίνονται), γι’ αυτό το βασικό κριτήριο της ακλισίας δεν ισχύει γι’ αυτά.
• Αρκεί η αναγνώριση των βασικών λέξεων (μπαρ, ντίσκο, σινεμά, αλκοόλ, σπορ, στιλ, ροκ, πάρτι) και τουλάχιστον δύο γνωρισμάτων.