Λύσεις — Κεφάλαιο 30: Δ. Σαββόπουλος, «Στη συγκέντρωση της Ε.Φ.Ε.Ε.» (σελ. 165) – ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α΄ ΕΠΑΛ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α΄ ΕΠΑΛ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α΄ ΕΠΑΛ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Λύσεις — Κεφάλαιο 30: Δ. Σαββόπουλος, «Στη συγκέντρωση της Ε.Φ.Ε.Ε.» (σελ. 165) – ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 30: Δ. Σαββόπουλος, «Στη συγκέντρωση της Ε.Φ.Ε.Ε.» (σελ. 165)

Λύσεις των 4 ερωτήσεων Α και Β του βιβλίου (σελ. 165): οι καταστάσεις των τριών στροφών, το ερωτικό στοιχείο, οι πλάγιες πτώσεις τριών επιθέτων και τα στοιχεία μουσικότητας.

Οι διαφορετικές καταστάσεις κάθε στροφής

Ερώτηση: Κάθε στροφή δίνει μια διαφορετική κατάσταση, όπως φαίνεται από τον πρώτο στίχο της. Να συζητήσεις αυτές τις καταστάσεις ξεχωριστά για κάθε στροφή.

Απάντηση:

1η στροφή (σελ. 163): «Η πλατεία ήταν γεμάτη / με το νόημα πού 'χει κάτι / απ' τις φωτιές... Και συ έφεγγες στη μέση όλου του κόσμου... Σε γιορτή που δεν ξανά'δα / στη ζωή μου τη σκυφτή».
2η στροφή (σελ. 163): «η πλατεία ήτανε άδεια / και τρελλός απ' τα σημάδια / σα σκυλί / με συνθήματα σχισμένα... στ' αμφιθέατρο σε ψάχνω... που μ' αφήνουνε μισό».
3η στροφή (σελ. 163-164): «η πλατεία είναι γεμάτη / κι απ' το πρόσωπό σου κάτι / έχει σωθεί / στον αγώνα του συντρόφου... η συγκέντρωση ανάβει / κι όλα είναι συνειδητά».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι πρώτοι στίχοι των στροφών («ήταν γεμάτη» → «ήτανε άδεια» → «είναι γεμάτη») δείχνουν μια πορεία από το παρελθόν στο παρόν και από τη γιορτή στην απώλεια και πάλι στην ελπίδα.

1η στροφή — «Η πλατεία ήταν γεμάτη»: Ανάμνηση μιας μεγάλης συγκέντρωσης: η πλατεία ήταν γεμάτη από κόσμο, φωτιές στις γωνίες, συντρόφους οικοδόμους, φοιτητές — γεμάτη «νόημα». Μέσα σ' αυτό το πλήθος ξεχώριζε η αγαπημένη, «φως», «κατακόκκινη νιφάδα σε γιορτή». Είναι η κατάσταση του ενθουσιασμού, της συλλογικής γιορτής και του έρωτα· μια γιορτή που ο ήρωας δεν ξαναζεί στη «σκυφτή» ζωή του.

2η στροφή — «η πλατεία ήτανε άδεια»: Η συγκέντρωση έχει τελειώσει: η πλατεία είναι άδεια, μένουν «σημάδια» και «συνθήματα σχισμένα». Ο ήρωας, «τρελλός... σα σκυλί», παραδομένος στον έρωτά του, ψάχνει την αγαπημένη στο αμφιθέατρο, στους διαδρόμους, στους δρόμους· ζητά «πληροφορίες και υλικό» για να καταλάβει τις αιτίες που τον αφήνουν «μισό». Είναι η κατάσταση της απώλειας, της μοναξιάς και της αναζήτησης.

3η στροφή — «η πλατεία είναι γεμάτη»: Στο παρόν η πλατεία ξαναγεμίζει. Η αγαπημένη δεν είναι εκεί, αλλά «κάτι» από το πρόσωπό της «έχει σωθεί» στον αγώνα του συντρόφου, στην αγωνία του τόπου «για ζωή», στα παιδιά, στους εργάτες, στους πολίτες, στους οπλίτες, στα πλακάτ. «Η συγκέντρωση ανάβει / κι όλα είναι συνειδητά»: είναι η κατάσταση της αναγέννησης και της συνειδητοποίησης — ο προσωπικός έρωτας γίνεται συλλογικός αγώνας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η ερώτηση προτείνει συζήτηση· εδώ δίνεται τεκμηριωμένη ανάλυση ανά στροφή.

Λέξεις, φράσεις και εκφραστικοί τρόποι του ερωτικού στοιχείου

Ερώτηση: Το ερωτικό στοιχείο διαπερνά όλο το κείμενο. Να αναζητήσεις λέξεις, φράσεις και εκφραστικούς τρόπους που αναδεικνύουν αυτό το στοιχείο.

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 163): «Και συ έφεγγες στη μέση όλου του κόσμου / κι ήσουν φως μου / κατακόκκινη νιφάδα / σε γιορτή».
Αυτούσιο (σελ. 163): «σ' έναν έρωτα για σένα / έχω χυθεί / στ' αμφιθέατρο σε ψάχνω, στους διαδρόμους... να φωτίσω τις αιτίες / που μ' αφήνουνε μισό».
Αυτούσιο (σελ. 163): «κι απ' το πρόσωπό σου κάτι / έχει σωθεί».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λέξεις και φράσεις:

1η στροφή: «Και συ έφεγγες στη μέση όλου του κόσμου», «κι ήσουν φως μου», «κατακόκκινη νιφάδα σε γιορτή».
2η στροφή: «σ' έναν έρωτα για σένα / έχω χυθεί», «στ' αμφιθέατρο σε ψάχνω», «τις αιτίες / που μ' αφήνουνε μισό», «τρελλός».
3η στροφή: «κι απ' το πρόσωπό σου κάτι / έχει σωθεί».

Εκφραστικοί τρόποι:

Αποστροφή σε β΄ πρόσωπο: ο ήρωας μιλά απευθείας στην αγαπημένη («συ», «σε», «σένα», «σου») σε όλες τις στροφές — το ερωτικό στοιχείο είναι παρόν από την αρχή ως το τέλος.
Μεταφορές: «φως μου» (η αγαπημένη φωτίζει τη ζωή του), «κατακόκκινη νιφάδα» (μοναδική, λαμπερή, με το κόκκινο του πάθους), «έχω χυθεί» (παραδόθηκε ολόκληρος στον έρωτα).
Υπερβολή: «στη μέση όλου του κόσμου» — για τον ερωτευμένο, εκείνη είναι το κέντρο του κόσμου.
Παρομοίωση: «τρελλός... σα σκυλί» — η απελπισία και η αφοσίωση του ερωτευμένου.
Η εικόνα του «μισού» ανθρώπου: χωρίς την αγαπημένη ο ήρωας νιώθει ατελής.
Αντίθεση γιορτής και «ζωής σκυφτής»: μόνο με τον έρωτα η ζωή του έγινε γιορτή.
Η αναζήτηση («σε ψάχνω, στους διαδρόμους / και στους δρόμους») και η «σωτηρία» του προσώπου της στον αγώνα: ο έρωτας δεν χάνεται, αλλά μεταμορφώνεται.

Πλάγιες πτώσεις των επιθέτων σύντροφοι, κατακόκκινη, συνειδητοί

Ερώτηση: Να γράψεις στις πλάγιες πτώσεις και στο αριθμό που βρίσκονται τα επίθετα: σύντροφοι, κατακόκκινη, συνειδητοί.

Απάντηση:

Κανόνας: πλάγιες πτώσεις στη νέα ελληνική είναι η γενική και η αιτιατική (ορθές: ονομαστική και κλητική).
Αριθμός των δοσμένων τύπων: «σύντροφοι» = πληθυντικός (αρσ.)· «κατακόκκινη» = ενικός (θηλ.)· «συνειδητοί» = πληθυντικός (αρσ.).
Στο κείμενο (σελ. 163-164): «από συντρόφους οικοδόμους», «στον αγώνα του συντρόφου», «κατακόκκινη νιφάδα», «κι όλα είναι συνειδητά».

Σύνοψη: - σύντροφοι (πληθυντικός): γενική των συντρόφων, αιτιατική τους συντρόφους.

κατακόκκινη (ενικός, θηλυκό): γενική της κατακόκκινης, αιτιατική την κατακόκκινη.
συνειδητοί (πληθυντικός, αρσενικό): γενική των συνειδητών, αιτιατική τους συνειδητούς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η λέξη «σύντροφοι» είναι κυρίως ουσιαστικό· στο κείμενο («συντρόφους οικοδόμους») λειτουργεί σχεδόν επιθετικά, γι' αυτό το βιβλίο την κατατάσσει στα επίθετα.
Αν ζητηθεί και η κλητική (που ανήκει στις ορθές πτώσεις): σύντροφοι, κατακόκκινη, συνειδητοί.

Στοιχεία που δένουν το ποίημα με τη μουσική

Ερώτηση: Αφού ακούσεις το ποίημα μελοποιημένο, να εντοπίσεις όποια στοιχεία νομίζεις ότι το δένουν με τη μουσική.

Απάντηση:

Ομοιοκαταληξία (σελ. 163-164): γεμάτη-κάτι, φωτιές-φοιτητές, δρόμους-οικοδόμους, κόσμου-φως μου, νιφάδα-ξανά'δα, γιορτή-σκυφτή, άδεια-σημάδια, σκυλί-χυθεί, σχισμένα-σένα, διαδρόμους-δρόμους, πληροφορίες-αιτίες, υλικό-μισό, συντρόφου-τόπου, πολίτες-οπλίτες.
Επανάληψη - αναδίπλωση (σελ. 163): «Η πλατεία ήταν γεμάτη» / «η πλατεία ήτανε άδεια» / «η πλατεία είναι γεμάτη»· «σε γιορτή / Σε γιορτή που δεν ξανά'δα».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από το ίδιο το κείμενο φαίνονται τα στοιχεία που το δένουν με τη μουσική:

Σύντομοι, άνισοι στίχοι (π.χ. «φοιτητές», «σα σκυλί», «έχω χυθεί», «για ζωή»), που λειτουργούν σαν μουσικές φράσεις και παύσεις.
Πλούσια ομοιοκαταληξία, συχνά ανάμεσα σε μακρύ και πολύ σύντομο στίχο (δρόμους-οικοδόμους, κόσμου-φως μου, άδεια-σημάδια, σχισμένα-σένα, πολίτες-οπλίτες).
Επανάληψη σαν ρεφρέν: κάθε στροφή ανοίγει με παραλλαγή του ίδιου στίχου για την πλατεία· αναδίπλωση «σε γιορτή / Σε γιορτή»· επαναλήψεις όπως «στους διαδρόμους / και στους δρόμους».
Σταθερός ρυθμός, που επιτρέπει το τραγούδισμα.
Προφορικοί τύποι, εκθλίψεις και αποκοπές που προσαρμόζουν τις λέξεις στο μέτρο της μελωδίας: «πού 'χει», «απ' τις», «ξανά'δα», «στ' αμφιθέατρο», «μ' αφήνουνε», «ήτανε», «σα».
Ελάχιστη στίξη και απαριθμήσεις («στα παιδιά και στους εργάτες, στους πολίτες / στους οπλίτες»), που δίνουν ροή και κλιμάκωση ως την κορύφωση «η συγκέντρωση ανάβει».