Λύσεις — Κεφάλαιο 11: «Οδηγίες για ασφαλή και αποδοτική χρήση του κινητού τηλεφώνου» (σελ. 74) – ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 11: «Οδηγίες για ασφαλή και αποδοτική χρήση του κινητού τηλεφώνου» (σελ. 74)

Λύσεις των ερωτήσεων Α. Ανάγνωση-κατανόηση (2) και Β. Προσέγγιση της γλώσσας (2) της σελ. 74: αποδοτική λειτουργία και απενεργοποίηση, φροντίδα της συσκευής, οι σημασίες της προστακτικής, προστακτική, υποτακτική και ορθογραφία.

Άριστη απόδοση και χώροι όπου απενεργοποιείται το κινητό

Ερώτηση: 1. α) Πότε το κινητό τηλέφωνο θα έχει άριστη απόδοση και ελάχιστη κατανάλωση ισχύος; β) Σε ποιους χώρους είναι απαραίτητη η απενεργοποίηση του κινητού τηλεφώνου, σύμφωνα με το κείμενο, και γιατί;

Απάντηση:

• α) «Τοποθετήστε το τηλέφωνό σας όπως οποιοδήποτε άλλο τηλέφωνο. Ενώ ομιλείτε απευθείας στο μικρόφωνο, γυρίστε την κεραία με κατεύθυνση προς τα πάνω και πίσω από τον ώμο σας. Αν η κεραία είναι τηλεσκοπική, μπορείτε να την προεκτείνετε» (σελ. 71).
• α) «Μην κρατάτε την κεραία όταν το τηλέφωνο είναι ΣΕ ΧΡΗΣΗ… μπορεί να αναγκάσει το τηλέφωνο να λειτουργήσει σε μεγαλύτερη στάθμη ισχύος… με αποτέλεσμα να συντομεύσουν οι χρόνοι ομιλίας και αναμονής» (σελ. 71).
• β) Ιατρικές συσκευές: «Απενεργοποιήστε το τηλέφωνό σας (OFF) όταν είστε σε περιοχή με ιατρικές συσκευές και υπάρχουν κανονισμοί που σας υποχρεώνουν» — «η ενέργεια RF από τα τηλέφωνα μπορεί να επηρεάσει μερικές ηλεκτρονικές συσκευές» (σελ. 71-72).
• β) Αεροπλάνο: «ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΤΕ το τηλέφωνό σας πριν επιβιβαστείτε στο αεροπλάνο… Για την πρόληψη τυχόν παρεμβολών στα συστήματα του αεροπλάνου… στα συστήματα επικοινωνίας» (σελ. 72).
• β) Εκρηκτικές ατμόσφαιρες: «Ένας σπινθήρας σε τέτοιες περιοχές μπορεί να προκαλέσει έκρηξη ή φωτιά με αποτέλεσμα τον τραυματισμό ή ακόμα και το θάνατο… περιοχές καυσίμων, όπως τα πρατήρια βενζίνης, το μεσοκατάστρωμα στα πλοία…» (σελ. 73).

Σύνοψη: α) Το κινητό έχει άριστη απόδοση με ελάχιστη κατανάλωση ισχύος όταν: το κρατάμε όπως κάθε άλλο τηλέφωνο, μιλάμε απευθείας στο μικρόφωνο, η κεραία είναι στραμμένη προς τα πάνω και πίσω από τον ώμο (η τηλεσκοπική μπορεί να προεκταθεί) και δεν κρατάμε την κεραία κατά την κλήση. Αν την κρατάμε, χειροτερεύει η ποιότητα της κλήσης και το τηλέφωνο αναγκάζεται να δουλεύει σε μεγαλύτερη ισχύ, οπότε μειώνονται οι χρόνοι ομιλίας και αναμονής. β) Απενεργοποίηση χρειάζεται: (1) σε περιοχές με ιατρικές συσκευές, όπου το επιβάλλουν οι κανονισμοί, γιατί η ενέργεια RF μπορεί να επηρεάσει ορισμένες ηλεκτρονικές συσκευές· (2) στο αεροπλάνο, πριν από την επιβίβαση και σε όλη την πτήση, για να μην υπάρξουν παρεμβολές στα συστήματα του αεροπλάνου και στα συστήματα επικοινωνίας (στο έδαφος επιτρέπεται μόνο με άδεια του πληρώματος)· (3) σε περιοχές με εκρηκτική ατμόσφαιρα (πρατήρια βενζίνης, μεσοκατάστρωμα πλοίων, εγκαταστάσεις καυσίμων ή χημικών, αέρας με χημικά, σκόνη, κόκκους ή μεταλλικά ρινίσματα), γιατί το τηλέφωνο μπορεί να προκαλέσει σπινθήρα και έκρηξη ή φωτιά, με κίνδυνο τραυματισμού ή θανάτου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Και τα δύο σκέλη· στο β) να αναφέρονται και οι τρεις χώροι μαζί με την αιτιολόγησή τους.
• Η οδήγηση δεν απαιτεί απενεργοποίηση κατά το κείμενο (απαιτεί προσοχή, ανοικτή συνομιλία ή στάθμευση).

Τι πρέπει να αποφεύγει κανείς για να μην πάθει βλάβη το κινητό

Ερώτηση: 2. Τι πρέπει να αποφεύγει κάποιος, ώστε να μην προκαλέσει βλάβη στο κινητό του τηλέφωνο;

Απάντηση:

• Φροντίδα: «Μην εκθέτετε το προϊόν σε νερό ή υγρασία… σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες… σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες… σε αναμμένα κεριά, τσιγάρα, πούρα, ελεύθερες φλόγες» — «Μην προσπαθήσετε να αποσυναρμολογήσετε το τηλέφωνο. Σε αντίθετη περίπτωση παύει να ισχύει η εγγύηση» (σελ. 73).
• Παιδιά: «Μην αφήνετε τα παιδιά να παίζουν με το τηλέφωνό σας… Τα παιδιά μπορεί επίσης να προξενήσουν βλάβη στο τηλέφωνο» (σελ. 72-73).
• Τροφοδοσία: «Τροφοδοτήστε το μόνο με πηγές εναλλασσόμενου ρεύματος AC που καθορίζονται επάνω στο προϊόν»· «βγάλετε το φορτιστή από την πρίζα, κρατώντας το μετασχηματιστή AC και όχι το καλώδιο» (σελ. 72).

Σύνοψη: Για να μην πάθει βλάβη το κινητό, πρέπει να αποφεύγει κανείς: (α) να το εκθέτει σε νερό ή υγρασία (μπανιέρα, λεκάνη μπουγάδας, υγρό υπόγειο, πισίνα)· (β) να το εκθέτει σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες (κοντά σε καλοριφέρ ή σόμπα, σε αυτοκίνητο παρκαρισμένο στον ήλιο) ή σε πολύ χαμηλές (σε αυτοκίνητο έξω από γκαράζ τον χειμώνα)· (γ) να το φέρνει κοντά σε αναμμένα κεριά, τσιγάρα, πούρα, ελεύθερες φλόγες· (δ) να το αποσυναρμολογεί μόνος του (χάνεται η εγγύηση, το service γίνεται μόνο σε Εξουσιοδοτημένα Κέντρα)· (ε) να αφήνει τα παιδιά να παίζουν μαζί του· (στ) να το τροφοδοτεί με ρεύμα διαφορετικό από το AC που ορίζεται στο προϊόν και να τραβά τον φορτιστή από το καλώδιο αντί από τον μετασχηματιστή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κύρια πηγή η ενότητα «Φροντίδα» (σελ. 73)· θετικά αξιολογείται η αξιοποίηση και των ενοτήτων «Παιδιά» και «Τροφοδοσία».

Τι δηλώνουν οι προστακτικές του κειμένου

Ερώτηση: 1. Το κείμενο χρησιμοποιεί σε μεγάλο βαθμό την προστακτική. Η χρήση της μπορεί να δηλώνει: 1) Προσταγή. 2) Παράκληση. 3) Προτροπή και 4) Παραχώρηση/άδεια. Να προσέξεις τι δηλώνουν οι προστακτικές του κειμένου και να το δικαιολογήσεις.

Απάντηση:

• Προσταγή (κανόνες ασφαλείας): «ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΤΕ το τηλέφωνό σας πριν επιβιβαστείτε» (σελ. 72), «ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΤΕ το τηλέφωνό σας όταν βρίσκεστε σε οποιαδήποτε τυχόν περιοχή με εκρηκτική ατμόσφαιρα» (σελ. 73), «Απενεργοποιήστε τη συσκευή σας πριν το αεροπλάνο απογειωθεί» (σελ. 72), «Τροφοδοτήστε το μόνο με πηγές… AC» (σελ. 72).
• Προτροπή-συμβουλή (σωστή χρήση): «Τοποθετήστε το τηλέφωνό σας όπως οποιοδήποτε άλλο τηλέφωνο… γυρίστε την κεραία» (σελ. 71), «Ενημερωθείτε για τους νόμους» (σελ. 71), «Βεβαιωθείτε ότι το καλώδιο είναι καλά τοποθετημένο» (σελ. 72), «Διαβάστε αυτές τις πληροφορίες» (σελ. 71), «δώστε προσοχή σε αυτές τις οδηγίες» (σελ. 70).
• Παράκληση: «όταν χρησιμοποιείτε το τηλέφωνό σας ενώ οδηγείτε, παρακαλείσθε: Να δίνετε την πλήρη προσοχή σας στην οδήγηση» (σελ. 71)· «Ζητάτε πάντα την άδεια» (σελ. 72).
• Παραχώρηση/άδεια: «Χρησιμοποιήστε το όταν βρίσκεστε στο έδαφος, μόνο αφού ζητήσετε την άδεια από το πλήρωμα» (σελ. 72)· πρβλ. «μπορείτε να την προεκτείνετε» (σελ. 71).
• Απαγόρευση (αρνητική προσταγή, μην + υποτακτική): «Μην κρατάτε την κεραία», «Μην αφήνετε τα παιδιά», «Μην εκθέτετε το προϊόν» (σελ. 71-73).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στο κείμενο οι προστακτικές δηλώνουν κυρίως: (α) προσταγή, στις οδηγίες ασφαλείας που δεν σηκώνουν παρέκκλιση, όπως «ΑΠΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΤΕ» στο αεροπλάνο και στις εκρηκτικές ατμόσφαιρες, «Τροφοδοτήστε το μόνο με… AC», και στις απαγορεύσεις «Μην κρατάτε / Μην αφήνετε / Μην εκθέτετε». Τα κεφαλαία και η αιτιολόγηση (κίνδυνος έκρηξης, παρεμβολών, τραυματισμού) δείχνουν ότι είναι υποχρεωτικές. (β) Προτροπή ή συμβουλή, στις οδηγίες για τη σωστή και αποδοτική χρήση: «Τοποθετήστε…», «γυρίστε την κεραία…», «Ενημερωθείτε…», «Βεβαιωθείτε…», «Διαβάστε…». Εδώ η εταιρεία συμβουλεύει τον χρήστη για το δικό του όφελος. (γ) Παράκληση, όπου το κείμενο γίνεται πιο ευγενικό («παρακαλείσθε: Να δίνετε την πλήρη προσοχή σας…», «Ζητάτε πάντα την άδεια»). (δ) Παραχώρηση ή άδεια, στο «Χρησιμοποιήστε το όταν βρίσκεστε στο έδαφος, μόνο αφού ζητήσετε την άδεια», που επιτρέπει τη χρήση με όρο. Αυτό ταιριάζει σε ένα χρηστικό κείμενο οδηγιών: η εταιρεία πρέπει να καθοδηγήσει με σαφήνεια και να εξασφαλίσει την ασφάλεια, αλλά απευθύνεται σε πελάτη, γι’ αυτό χρησιμοποιεί τον πληθυντικό ευγενείας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η απόδοση κάθε προστακτικής σε μία σημασία είναι εν μέρει ερμηνευτική· ελέγχεται η τεκμηρίωση από τα συμφραζόμενα (κεφαλαία, αιτιολόγηση, «παρακαλείσθε», «μόνο αφού»).
• Να αναφέρεται ότι κυριαρχούν η προσταγή (ασφάλεια) και η προτροπή-συμβουλή (σωστή χρήση).

Προστακτική, υποτακτική και ορθογραφία

Ερώτηση: 2. Να εντοπίσεις πέντε τύπους ρημάτων σε προστακτική και άλλους τόσους σε υποτακτική. Τι διαπιστώνεις παρατηρώντας την ορθογραφία;

Απάντηση:

• Προστακτική (σελ. 71-72): «Τοποθετήστε», «γυρίστε», «Απενεργοποιήστε», «Χρησιμοποιήστε», «Βεβαιωθείτε» (ακόμη: «Ενημερωθείτε», «Τροφοδοτήστε», «βγάλτε», «Ζητάτε»).
• Υποτακτική (σελ. 71-73): «Να δίνετε», «Να χρησιμοποιείτε», «Να σταματήσετε», «(να) σταθμεύσετε», «πριν κάνετε», «αφού ζητήσετε», «Μην εκθέτετε», «Μην προσπαθήσετε να αποσυναρμολογήσετε».
• Σύγκριση: «Χρησιμοποιήστε το» (προστ. αορ.) ↔ «πριν χρησιμοποιήσετε» (υποτ. αορ.)· «Να χρησιμοποιείτε» (υποτ. ενεστ.) = «χρησιμοποιείτε» (προστ. ενεστ.).

Σύνοψη: Προστακτική: τοποθετήστε, γυρίστε, απενεργοποιήστε, χρησιμοποιήστε, βεβαιωθείτε. Υποτακτική: (να) δίνετε, (να) χρησιμοποιείτε, (να) σταματήσετε, (να) σταθμεύσετε, (αφού) ζητήσετε. Διαπίστωση: ο β΄ πληθυντικός της προστακτικής αορίστου τελειώνει σε -στε, με μία συλλαβή λιγότερη από την υποτακτική (χρησιμοποιή-στε ↔ να χρησιμοποιή-σετε, σταματήστε ↔ να σταματήσετε). Στον ενεστώτα η προστακτική και η υποτακτική β΄ πληθυντικού γράφονται ακριβώς ίδια (-ετε, -είτε, -άτε: χρησιμοποιείτε - να χρησιμοποιείτε, κρατάτε - μην κρατάτε), και ξεχωρίζουν μόνο από το «να», «μην», «πριν», «αφού» που προηγείται. Η απαγόρευση εκφράζεται με «μην» + υποτακτική («Μην κρατάτε», «Μην εκθέτετε», «Μην αφήνετε»). Η κατάληξη γράφεται με -ε- ή -ει- ανάλογα με τη συζυγία (δίνετε, εκθέτετε ↔ χρησιμοποιείτε, οδηγείτε).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η επιλογή των τύπων είναι ελεύθερη μέσα στο κείμενο· ελέγχεται η σωστή αναγνώριση της έγκλισης.
• Κεντρική διαπίστωση: προστακτική αορίστου -στε ↔ υποτακτική αορίστου -σετε· στον ενεστώτα οι δύο εγκλίσεις ταυτίζονται στη γραφή.