Λύσεις — Κεφάλαιο 18: «Ύδρα» — Δύο αποσπάσματα από τουριστικούς οδηγούς (σελ. 117) – ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 18: «Ύδρα» — Δύο αποσπάσματα από τουριστικούς οδηγούς (σελ. 117)

Λύσεις των 4 ερωτήσεων του βιβλίου (σελ. 117): Α.1-Α.2 (αναγνώστες, ομοιότητες-διαφορές, σχόλια των συντακτών), Β.1 (σημασία-ετυμολογία λέξεων), Β.2 (συνώνυμα). Η ερώτηση Γ (παραγωγή λόγου) δεν περιλαμβάνεται.

Σε ποιους αναγνώστες απευθύνεται κάθε οδηγός

Ερώτηση: Ένας τουριστικός οδηγός μας προσφέρει κυρίως ενημέρωση και πληροφορίες. Ωστόσο το ύφος του κειμένου ποικίλλει ανάλογα με τον στόχο που θέλει να εξυπηρετήσει και συχνά περιέχονται σχόλια και προσωπικές απόψεις. Αφού διαβάσεις τα δύο κείμενα, να απαντήσεις στις παρακάτω ερωτήσεις: 1. Σε τι είδους αναγνώστες απευθύνεται καθένα απ' αυτά;

Απάντηση:

• 1ο κείμενο (σελ. 112-114): γεωγραφικά στοιχεία («Υψηλότερη κορυφή ο Έρως 600 μ.»), ιστορία από τη Μυκηναϊκή εποχή ως το 1866, αρχοντικά, μοναστήρια, τοιχογραφίες, «Τα Μιαούλεια», Μουσείο.
• 2ο κείμενο (σελ. 114-116): απευθύνεται σε β΄ πρόσωπο: «Τη μοτοσυκλέτα σας όμως θα την αφήσετε στην Ερμιόνη», «αν έχετε βαρκάκι», «μπορείτε να διανυκτερεύσετε στην ακτή», «καλό είναι να μην ψαρεύετε με ψαροντούφεκο μόνος», «Αν έρθετε εδώ με δικό σας σκάφος», τιμές δωματίων, εστιατόρια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το 1ο κείμενο απευθύνεται στον γενικό επισκέπτη-τουρίστα που θέλει να γνωρίσει την ταυτότητα του νησιού: τη γεωγραφία, την ιστορία, τα μνημεία, τα μουσεία και τις πολιτιστικές εκδηλώσεις του — δηλαδή σε αναγνώστες με ενδιαφέρον για τον πολιτισμό και την ιστορία. Το 2ο κείμενο απευθύνεται στον ανεξάρτητο, συνήθως νεαρό και δραστήριο ταξιδιώτη που έρχεται με δικό του μέσο (μοτοσυκλέτα, σκάφος), κάνει πεζοπορία, ψαροντούφεκο ή κατασκήνωση και χρειάζεται πρακτικές συμβουλές (μετακίνηση, εποχή, διαμονή, τιμές, φαγητό) και ειλικρινή κριτική για το τι θα βρει.

Ομοιότητες-διαφορές και σχόλια των συντακτών

Ερώτηση: Ένας τουριστικός οδηγός μας προσφέρει κυρίως ενημέρωση και πληροφορίες. Ωστόσο το ύφος του κειμένου ποικίλλει ανάλογα με τον στόχο που θέλει να εξυπηρετήσει και συχνά περιέχονται σχόλια και προσωπικές απόψεις. Αφού διαβάσεις τα δύο κείμενα, να απαντήσεις στις παρακάτω ερωτήσεις: 2. α) Ποιες είναι οι μεταξύ τους ομοιότητες και ποιες οι διαφορές τόσο στο περιεχόμενο όσο και στο ύφος; β) Να υπογραμμίσεις τα σημεία όπου περιέχονται σχόλια των συντακτών.

Απάντηση:

• Κοινά στοιχεία: βραχώδες νησί (σελ. 112 «το βραχώδες νησί» / σελ. 115 «το βραχώδες και γυμνό νησί»)· δελφίνια (σελ. 112 / σελ. 114)· απαγόρευση τροχοφόρων (σελ. 114 «απαγορεύεται κάθε είδος τροχοφόρου» / σελ. 115)· Μανδράκι, Μώλος, Βλυχός (σελ. 114 / σελ. 115)· αρχαίο όνομα Υδρέα (σελ. 113 / σελ. 115)· κοσμοπολίτικος χαρακτήρας (σελ. 112 / σελ. 116)· αρχοντικά (σελ. 113 / σελ. 116).
• Σχόλια 1ου κειμένου: «Μια παράξενη ομορφιά χαρακτηρίζει το βραχώδες νησί» (σελ. 112), «αποτελούν μια ζωντανή ανάμνηση ενός ανεπανάληπτου παρελθόντος» (σελ. 112), «Αξιόλογες είναι οι λαϊκές τοιχογραφίες» (σελ. 114), «Νοστιμότατα τα αμυγδαλωτά» (σελ. 114).
• Σχόλια 2ου κειμένου: «ένα πανέμορφο νησί που κατάφερε - άγνωστο πώς και για πόσο ακόμα - να διατηρήσει τον αυθεντικό χαρακτήρα του» (σελ. 114), «η πεζοπορία είναι πολύ ευχάριστη στην Ύδρα, αλλά μόνο το χειμώνα» (σελ. 115), «τα αντιαισθητικά cruisers και τις θορυβώδεις γεννήτριές τους» (σελ. 115), «η κίνηση σκαφών θυμίζει αθηναϊκή λεωφόρο» (σελ. 115), «κυριολεκτικά πνίγουν το νησί» (σελ. 115), «το θαλασσινό ανάλογο της πλατείας Ομονοίας εν ώρα αιχμής!» (σελ. 115), «των διαφόρων Κροίσων φίλων τους» (σελ. 116), «δεν σημαίνει ότι δεν έχει και θόρυβο» (σελ. 116), «Για φαγητό δυσκολευόμαστε να σας προτείνουμε οτιδήποτε [...] της προτηγανισμένης πατάτας και του χιλιοζεσταμένου φαγητού», «Τις καλύτερες πιθανότητες να φάτε αξιοπρεπώς», «ένα συμπαθητικό εστιατόριο» (σελ. 116).

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) Ομοιότητες: και τα δύο δίνουν πληροφορίες για την Ύδρα — βραχώδες νησί, συγκοινωνία με «δελφίνια», απαγόρευση των τροχοφόρων, παραλίες (Μανδράκι, Μώλος, Βλυχός), αρχοντικά, αρχαίο όνομα Υδρέα, κοσμοπολίτικη ζωή το καλοκαίρι. Διαφορές στο περιεχόμενο: το 1ο δίνει έμφαση στη γεωγραφία, την ιστορία (από τη Μυκηναϊκή εποχή ως το 1821 και μετά), τα μνημεία και τις εκδηλώσεις· το 2ο σε πρακτικά ζητήματα (πώς θα πάτε, πώς θα κινηθείτε, πότε να πάτε, ψάρεμα, διαμονή, τιμές, φαγητό) και στα προβλήματα του μαζικού τουρισμού (συνωστισμός, λειψυδρία, θόρυβος, κακό φαγητό). Διαφορές στο ύφος: το 1ο είναι πληροφοριακό, ουδέτερο, σε γ΄ πρόσωπο, με πολλά νούμερα και ελλειπτικές φράσεις, και τα λίγα σχόλιά του είναι επαινετικά· το 2ο είναι προσωπικό, κριτικό, ειρωνικό και χιουμοριστικό, απευθύνεται στον αναγνώστη σε β΄ πληθυντικό και κάνει συγκρίσεις με την Αθήνα (Ομόνοια, λεωφόρος). β) Σχόλια 1ου: «Μια παράξενη ομορφιά», «ζωντανή ανάμνηση ενός ανεπανάληπτου παρελθόντος», «Αξιόλογες είναι οι λαϊκές τοιχογραφίες», «Νοστιμότατα τα αμυγδαλωτά». Σχόλια 2ου: «πανέμορφο νησί που κατάφερε - άγνωστο πώς και για πόσο ακόμα», «πολύ ευχάριστη [...] αλλά μόνο το χειμώνα», «αντιαισθητικά cruisers», «θορυβώδεις γεννήτριες», «θυμίζει αθηναϊκή λεωφόρο», «κυριολεκτικά πνίγουν το νησί», «το θαλασσινό ανάλογο της πλατείας Ομονοίας εν ώρα αιχμής!», «των διαφόρων Κροίσων», «δεν σημαίνει ότι δεν έχει και θόρυβο», η κριτική για το φαγητό («προτηγανισμένης πατάτας», «χιλιοζεσταμένου φαγητού», «να φάτε αξιοπρεπώς»).

Σημασία και ετυμολογία λέξεων

Ερώτηση: Με τη χρήση ενός λεξικού να προσδιορίσεις τη σημασία και την ετυμολογική προέλευση των υπογραμμισμένων λέξεων. Στη συνέχεια να τις χρησιμοποιήσεις σε δικές σου φράσεις: α. Στο Μουσείο υπάρχουν αξιόλογα εκθέματα από την επανάσταση του 1821 ενάντια στους Τούρκους. β. Ένα σωρό συνταξιούχοι καλλιτέχνες δίνουν έναν κοσμοπολίτικο χαρακτήρα στο νησί. γ. Το βραχώδες αυτό νησί διαθέτει και αμμουδερούς ορμίσκους.

Απάντηση:

• Λέξεις σε έντονα στο βιβλίο (σελ. 117): εκθέματα, συνταξιούχοι, κοσμοπολίτικο, βραχώδες, ορμίσκους.
• εκθέματα — σημασία: τα αντικείμενα που εκτίθενται σε μουσείο ή έκθεση· ετυμολογία: < αρχ. έκθεμα < εκτίθημι (εκ + τίθημι, «βγάζω έξω, εκθέτω»).
• συνταξιούχοι — σημασία: όσοι παίρνουν σύνταξη, αφού σταμάτησαν να εργάζονται· ετυμολογία: < σύνταξη + -ούχος (< έχω).
• κοσμοπολίτικο — σημασία: που έχει χαρακτήρα κοσμοπολίτη, διεθνής, με ανθρώπους από πολλές χώρες· ετυμολογία: < κοσμοπολίτης (κόσμος + πολίτης, «πολίτης του κόσμου») + -ικος.
• βραχώδες — σημασία: γεμάτο βράχους, πετρώδες· ετυμολογία: < βράχος + -ώδης (επίθημα που σημαίνει «γεμάτος από, όμοιος με»).
• ορμίσκους — σημασία: μικρούς όρμους, μικρούς κόλπους της ακτής· ετυμολογία: < όρμος + υποκοριστική κατάληξη -ίσκος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) εκθέματα: αντικείμενα που εκτίθενται (< εκτίθημι)· π.χ. «Τα εκθέματα της έκθεσης φωτογραφίας ήταν πολύ ενδιαφέροντα». Συνταξιούχοι: όσοι παίρνουν σύνταξη (< σύνταξη + έχω)· π.χ. «Οι συνταξιούχοι της γειτονιάς μαζεύονται στο καφενείο». Κοσμοπολίτικο: διεθνής, ανοιχτός στον κόσμο (< κοσμοπολίτης = κόσμος + πολίτης)· π.χ. «Η Μύκονος έχει κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα». Βραχώδες: γεμάτο βράχους (< βράχος + -ώδης)· π.χ. «Το βραχώδες ακρωτήρι είναι επικίνδυνο για τα καράβια». Ορμίσκους: μικρούς όρμους (< όρμος + -ίσκος)· π.χ. «Αράξαμε τη βάρκα σε έναν ήσυχο ορμίσκο».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Οι φράσεις είναι ενδεικτικές· δεκτή κάθε φράση που χρησιμοποιεί τη λέξη με τη σωστή σημασία.

Συνώνυμα

Ερώτηση: Να αντικαταστήσεις τις υπογραμμισμένες λέξεις με άλλες συνώνυμες: α. Η Ύδρα κατόρθωσε να διατηρήσει τον αυθεντικό χαρακτήρα της. β. Υπάρχουν πυκνά δρομολόγια με ιπτάμενα δελφίνια. γ. Λόγω της απουσίας τροχοφόρων, η πεζοπορία είναι πολύ ευχάριστη. δ. Το μικρό λιμάνι είναι το θαλασσινό ανάλογο της πλατείας Ομονοίας εν ώρα αιχμής.

Απάντηση:

• Λέξεις σε έντονα στο βιβλίο (σελ. 117): αυθεντικό, πυκνά, πεζοπορία, εν ώρα αιχμής.

Σύνοψη: α. αυθεντικό → γνήσιο, πραγματικό· β. πυκνά → συχνά· γ. πεζοπορία → περπάτημα (το βάδισμα με τα πόδια)· δ. εν ώρα αιχμής → την ώρα της μεγαλύτερης κίνησης / την πιο πολυσύχναστη ώρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δεκτά και άλλα συνώνυμα που ταιριάζουν στα συμφραζόμενα.