Να συμπληρωθούν τα κενά με το σωστό προσδιορισμό του τόπου (εμπρόθετο ή απρόθετο): Poeta epistulas.................... scriptitat (Rōma) Aenēas.................... navigat (Italia) Scipio bellum.................... gerebat (Africa) Hercules boves.................... prope Tiberim adduxit (Hispania) Monumentum Vergilii.................... iacebat (Neapolis -is -i -im -i) Aemilius Paulus.................... rediit (domus) Cassius Parmensis.................... confūgit (Athēnae) Silius.................... se tenebat (Campania) Ficus.................... decerpta est (Carthāgo)

Σκέψη / Μεθοδολογία: Διακρίνουμε αν κάθε παρένθεση είναι όνομα πόλης/domus (απρόθετη σύνταξη: τοπική για στάση, αιτιατική για κίνηση προς, αφαιρετική για απομάκρυνση) ή όνομα χώρας/περιοχής (εμπρόθετη σύνταξη: in + αφ. για στάση, in + αιτ. για κίνηση προς, ex/ab + αφ. για απομάκρυνση), με βάση το ρήμα κάθε πρότασης.

Απάντηση:

Poeta epistulas Romae scriptitat (στάση σε πόλη· τοπική = γεν. ενικού α΄ κλίσης).
Aenēas in Italiam navigat (κίνηση προς χώρα· in + αιτ.).
Scipio bellum in Africa gerebat (στάση σε χώρα/ήπειρο· in + αφ.).
Hercules boves ex Hispania prope Tiberim adduxit (απομάκρυνση από χώρα· ex + αφ.).
Monumentum Vergilii Neapoli iacebat (στάση σε πόλη γ΄ κλίσης· τοπική = αφ. τύπος -i).
Aemilius Paulus domum rediit (κίνηση προς το domus· απρόθετη αιτιατική).
Cassius Parmensis Athēnas confūgit (κίνηση προς πόλη· απρόθετη αιτιατική).
Silius in Campania se tenebat (στάση σε χώρα/περιοχή· in + αφ.).
Ficus Carthagine decerpta est (απομάκρυνση από πόλη· απρόθετη αφαιρετική).

Πρόσεξε:

Τα ονόματα πόλεων/μικρών νησιών και η λέξη domus ΔΕΝ παίρνουν πρόθεση, ενώ τα ονόματα χωρών/ηπείρων (Italia, Africa, Hispania, Campania) παίρνουν πάντα πρόθεση (in, ex).
Η τοπική πτώση (locativus) ταυτίζεται με τη γενική ενικού για ονόματα α΄/β΄ κλίσης (Romae) και με την αφαιρετική για ονόματα γ΄ κλίσης ή ελληνικού τύπου (Neapoli).

Άσκηση II (σελ. 54)

Να συμπληρωθούν τα κενά με το σωστό προσδιορισμό του χρόνου: Licinus.................... Athēnīs remansit (pauci dies) .................... Licinus in Asiam abiit (post + pauci dies) .................... Cicero frātri suo scripsit (ante + tertius dies) .................... Aesōpus magnō dolōre adfectus est (ille dies)

Σκέψη / Μεθοδολογία: Η διάρκεια εκφέρεται με απλή αιτιατική, το πότε (σημείο) με απλή αφαιρετική, ενώ το «πριν/μετά» εκφέρεται με ante/post + αιτιατική.

Απάντηση:

Licinus paucos dies Athēnīs remansit (αιτ. διάρκειας).
Post paucos dies Licinus in Asiam abiit (post + αιτ.).
Ante tertium diem Cicero frātri suo scripsit (ante + αιτ.).
Illo die Aesōpus magnō dolōre adfectus est (αφ. του πότε).

Πρόσεξε:

Η αιτιατική (paucos dies) δηλώνει πόση ώρα διήρκεσε κάτι, ενώ η αφαιρετική (illo die) δηλώνει το πότε έγινε κάτι — μην τις συγχέεις.
Τα ante/post + αιτιατική χρησιμοποιούνται και για το «πριν από/μετά από» συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.

Άσκηση III (σελ. 54)

Να αναγνωριστούν οι τοπικοί και χρονικοί προσδιορισμοί του κειμένου· επίσης οι φράσεις: noli spectāre, propter scelus et audaciam, quam recuperatio.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Εντοπίζουμε όλες τις εκφράσεις τόπου/χρόνου στο κείμενο και προσδιορίζουμε τη λειτουργία τους (στάση, κίνηση προς, απομάκρυνση, διάρκεια), κι έπειτα εξηγούμε τις τρεις ζητούμενες φράσεις ως προς τη σύνταξή τους.

Απάντηση:

Rōma (αφ. απομάκρυνσης, απρόθετη, από πόλη) — Athēnas (αιτ. κίνησης προς, απρόθετη, σε πόλη).
Athēnīs (τοπική, στάση σε πόλη).
in Asiam (αιτ. με πρόθεση, κίνηση προς χώρα).
paucos menses (αιτ. διάρκειας).
Ephesi (τοπική, στάση σε πόλη).
Rōmam (αιτ. απρόθετη, κίνηση προς πόλη).
Epheso (αφ. απρόθετη, απομάκρυνση από πόλη).
noli spectāre: περίφραση απαγόρευσης (noli + απαρέμφατο ενεστώτα) = «μη...», εδώ «μη σε απασχολεί».
propter scelus et audaciam: εμπρόθετος προσδιορισμός αιτίας (propter + αιτιατική) = «εξαιτίας του εγκλήματος και του θράσους».
quam recuperatio: το quam εισάγει τον β΄ όρο της σύγκρισης μετά τον συγκριτικό gratius = «από την ανάκτηση».

Πρόσεξε:

Το noli + απαρέμφατο είναι ο συνηθέστερος τρόπος έκφρασης απαγόρευσης σε β΄ ενικό πρόσωπο στα λατινικά (αντί για negative imperative).
Το quam μετά από συγκριτικό βαθμό (gratius) εισάγει πάντα τον β΄ όρο της σύγκρισης στην ίδια πτώση με τον α΄ όρο — εδώ και οι δύο όροι είναι ονομαστική (nihil...quam recuperatio).

Άσκηση IV (σελ. 54)

Να μεταφραστούν στα λατινικά οι προτάσεις: Όταν (cum + ορ. του συντελ. μέλλ.) πάω στη Ρώμη, θα σου γράψω. Ήλθε από την Αθήνα με τον πατέρα του.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Στην πρώτη πρόταση χρησιμοποιούμε το ανώμαλο ρήμα eo στην οριστική συντελεσμένου μέλλοντα (ivero) μετά το cum, και το γνήσιο μέλλοντα (scribam) στην κύρια πρόταση· η Rōma ως όνομα πόλης παίρνει απλή αιτιατική (Romam) χωρίς πρόθεση για την κίνηση προς. Στη δεύτερη πρόταση η Athēnae ως όνομα πόλης παίρνει απλή αφαιρετική (Athenis) χωρίς πρόθεση για την απομάκρυνση, ενώ το «με τον πατέρα του» αποδίδεται με cum + αφαιρετική.

Απάντηση:

Cum Rōmam ivero, tibi scribam.
Athēnis cum patre suo venit.

Πρόσεξε:

Το Rōmam (κίνηση προς πόλη) και το Athēnis (απομάκρυνση από πόλη) είναι απρόθετες πτώσεις — ΧΩΡΙΣ in/ex, αφού πρόκειται για ονόματα πόλεων.
Το ivero είναι οριστική συντελεσμένου μέλλοντα του eo (θέμα i- + -ero), σύμφωνα με τη ρητή οδηγία της εκφώνησης.

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο