Σκέψη / Μεθοδολογία: Εντοπίζουμε στο κείμενο τις δευτερεύουσες προτάσεις που δηλώνουν σκοπό, εξετάζουμε τον εισαγωγικό σύνδεσμο (ut/quo, ne), την έγκλιση (πάντα υποτακτική) και την ακολουθία των χρόνων ανάλογα με το αν το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου.

Απάντηση:

«quo facilius divitias contemnere posset»: τελική πρόταση, εισάγεται με το quo (γιατί ακολουθεί ο συγκριτικός βαθμός facilius), εκφέρεται με υποτακτική παρατατικού (posset), γιατί εξαρτάται από το utebātur (παρατατικός, ιστορικός χρόνος).
«ut eo uterētur»: τελική πρόταση, εισάγεται με το ut, εκφέρεται με υποτακτική παρατατικού (uterētur), γιατί εξαρτάται από το attulissent (υπερσυντέλικος, ιστορικός χρόνος).
Παρενθετικά λειτουργεί και το «ne dicam» («για να μην πω»), τελική έκφραση με ne και υποτακτική ενεστώτα.

Πρόσεξε:

Το quo χρησιμοποιείται αντί για το ut μόνο όταν ακολουθεί συγκριτικός βαθμός (εδώ facilius).
Οι τελικές προτάσεις δεν έχουν ποτέ υποτακτική παρακειμένου/υπερσυντελίκου· περιορίζονται μόνο σε ενεστώτα-παρατατικό.

Άσκηση II (σελ. 94)

Να αντικατασταθεί το σουπίνο ή το εμπρόθετο γερούνδιο από τελική πρόταση: π.χ. spectātum veniunt = veniunt, ut spectent. Να εφαρμοστεί η ακολουθία των χρόνων: Praedōnes salutātum veniunt = Legātos miserunt ad orandum = Pueri venērunt spectātum = Legātos mittunt orātum = Praedōnes salutātum veniunt =

Σκέψη / Μεθοδολογία: Το σουπίνο σε -um (μετά από ρήμα κίνησης) και το εμπρόθετο γερούνδιο (ad + αιτ.) εκφράζουν σκοπό και αντικαθίστανται από τελική πρόταση με ut + υποτακτική. Η έγκλιση είναι πάντα υποτακτική ενεστώτα ή παρατατικού, ανάλογα με το αν το ρήμα της κύριας είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου.

Απάντηση:

Praedōnes salutātum veniunt = Praedones veniunt, ut salutent.
Legātos miserunt ad orandum = Legatos miserunt, ut orarent.
Pueri venērunt spectātum = Pueri venerunt, ut spectarent.
Legātos mittunt orātum = Legatos mittunt, ut orent.
Praedōnes salutātum veniunt = Praedones veniunt, ut salutent.

Πρόσεξε:

Η πρόταση «Praedōnes salutātum veniunt» δίνεται δύο φορές στην εκφώνηση του βιβλίου (αρχή και τέλος)· η λύση είναι φυσικά ίδια και στις δύο περιπτώσεις.
Στο miserunt/venerunt η κατάληξη -erunt είναι ιστορικός (παρακείμενος), άρα η τελική πρόταση παίρνει υποτακτική παρατατικού, όχι ενεστώτα.

Άσκηση III (σελ. 94)

Να γίνει χρονική αντικατάσταση του utebātur· να κλιθεί το acies.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Το utebātur είναι γ΄ ενικό πρόσωπο οριστικής παρατατικού του αποθετικού ρήματος utor (3η συζυγία). Δίνουμε όλους τους χρόνους της οριστικής στο ίδιο πρόσωπο-αριθμό. Το acies, -ēi είναι θηλυκό ουσιαστικό της 5ης κλίσης και κλίνεται κανονικά.

Απάντηση:

Ενεστώτας: utitur — Παρατατικός: utebātur — Μέλλοντας: utētur — Παρακείμενος: usus est — Υπερσυντέλικος: usus erat — Συντελεσμένος Μέλλοντας: usus erit.
Κλίση acies, -ēi (θηλ., 5η κλ.): Εν. Ον./Κλ. acies, Γεν./Δοτ. aciei, Αιτ. aciem, Αφ. acie — Πληθ. Ον./Κλ./Αιτ. acies, Γεν. acierum, Δοτ./Αφ. aciebus.

Πρόσεξε:

Το utor είναι αποθετικό: ενεργητική σημασία, παθητικός τύπος· ο παρακείμενος-υπερσυντέλικος-συντ. μέλλοντας σχηματίζονται περιφραστικά με τη μετοχή usus και το sum.
Στην 5η κλίση οι πτώσεις γενική και δοτική ενικού συμπίπτουν σε -ei, όπως και ονομαστική-κλητική-αιτιατική πληθυντικού σε -es.

Άσκηση IV (σελ. 94)

Να μεταφραστούν στα λατινικά οι προτάσεις: Είναι φτωχός (pauper), για να μπορεί να περιφρονεί τα πλούτη Ήταν φτωχός, για να μπορεί να περιφρονεί τα πλούτη

Σκέψη / Μεθοδολογία: Χτίζουμε τελική πρόταση με ut + υποτακτική (contemnere posset/possit), εφαρμόζοντας την ακολουθία χρόνων ανάλογα με το χρόνο (ενεστώτας/παρατατικός) του ρήματος est/erat της κύριας πρότασης.

Απάντηση:

Είναι φτωχός, για να μπορεί να περιφρονεί τα πλούτη = Pauper est, ut divitias contemnere possit.
Ήταν φτωχός, για να μπορεί να περιφρονεί τα πλούτη = Pauper erat, ut divitias contemnere posset.

Πρόσεξε:

Το «est» (αρκτικός χρόνος) απαιτεί υποτακτική ενεστώτα (possit) στην τελική πρόταση, ενώ το «erat» (ιστορικός χρόνος) απαιτεί υποτακτική παρατατικού (posset).

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο