Να συμπληρωθούν οι σωστοί παθητικοί τύποι της οριστικής του παρατατικού. Προσοχή στον τονισμό! Nos commune periculum............................ (miseror) Tu tuum fatum............................ (queror) Vos rei militāris perītī............................ (habeo) Ille vocibus Gallōrum............................ (perturbo) Ego vivus in fugā............................ (comprehendo) Signa militāria ad Caesarem............................ (refero) Magnus numerus hostium............................ (capio)

Σκέψη / Μεθοδολογία: Εφαρμόζουμε τον σχηματισμό της οριστικής παθητικού παρατατικού (ενεστωτικό θέμα + ba + καταλήξεις παθητικής, με παρεμβολή -ē- στη γ΄/δ΄ συζυγία), προσέχοντας το πρόσωπο-αριθμό κάθε υποκειμένου. Τα αποθετικά (miseror, queror) σχηματίζουν τον παρατατικό όμοια με τα κανονικά παθητικά ρήματα, ενώ το capio (κατηγορία σε -io) ακολουθεί το πρότυπο audiēbar.

Απάντηση: miserabāmur — querēbāris — habēbāmini — perturbābātur — comprehendēbar — referēbantur — capiēbātur.

Πρόσεξε:

Τα αποθετικά ρήματα miseror και queror σχηματίζουν τον παρατατικό ακριβώς όπως τα κανονικά παθητικά ρήματα της ίδιας συζυγίας (miserabāmur, querēbāris), αν και έχουν ενεργητική σημασία.
Το capio ανήκει στην κατηγορία σε -io της γ΄ συζυγίας: ο παρατατικός του σχηματίζεται όπως το audiēbar, άρα capiēbātur (με -iē-) και όχι *capēbātur.
Το ρήμα συμφωνεί σε πρόσωπο-αριθμό με το υποκείμενο της κάθε πρότασης (π.χ. magnus numerus είναι ενικού, άρα capiēbātur, όχι capiēbantur).

Άσκηση II (σελ. 130)

Να σχηματιστεί η παθητική μετοχή όλων των ρημάτων του κειμένου.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Η μετοχή του παθητικού παρακειμένου σχηματίζεται από το θέμα του σουπίνου + καταλήξεις δευτερόκλιτου επιθέτου (-us, -a, -um). Εντοπίζουμε όλα τα ρήματα που εμφανίζονται στο κείμενο του μαθήματος και σχηματίζουμε τη μετοχή τους, σημειώνοντας ότι για αμετάβατα ρήματα (remaneo) και ελλειπτικά (possum) δεν υπάρχει πραγματικός τύπος στη χρήση, ενώ στα αποθετικά (queror, miseror) η μετοχή έχει ενεργητική σημασία.

Απάντηση:

occupo, 1 → occupātus, -a, -um
praedico, 1 → praedicātus, -a, -um
discēdo, 3 → discessus, -a, -um (σπάνια στη χρήση, αφού το ρήμα είναι αμετάβατο)
cupio, 3(-io) → cupītus, -a, -um
remaneo, 2 → δε σχηματίζει (αμετάβατο ρήμα, χωρίς σουπίνο σε χρήση)
fingo, 3 → fictus, -a, -um
teneo, 2 → tentus, -a, -um
possum → δε σχηματίζει (ανώμαλο, ελλειπτικό ρήμα)
abdo, 3 → abditus, -a, -um
queror, αποθ. 3 → questus, -a, -um (ενεργητική σημασία)
miseror, αποθ. 1 → miserātus, -a, -um (ενεργητική σημασία)
obsigno, 1 → obsignātus, -a, -um
habeo, 2 → habitus, -a, -um
perturbo, 1 → perturbātus, -a, -um

Πρόσεξε:

Τα αμετάβατα ρήματα (remaneo) και τα ελλειπτικά (possum) δεν σχηματίζουν πραγματικά παθητική μετοχή παρακειμένου στη χρήση, ακόμη κι αν κάποια μορφολογικά θέματα θα μπορούσαν θεωρητικά να κατασκευαστούν.
Στα αποθετικά ρήματα (queror, miseror) η μετοχή έχει τύπο ίδιο με την παθητική, αλλά σημασία ενεργητική — «έχοντας παραπονεθεί», όχι «αυτός για τον οποίο παραπονέθηκαν».

Άσκηση III (σελ. 130)

Να υποδειχτούν οι μετοχές που έχουν παθητική σημασία και αυτές που έχουν ενεργητική: Fatum suum questus testamenta obsignābat. Timōre adductus discedēbat. Commūne periculum miserātī testamenta obsīgnābant. Legātī ad Caesarem missī arma tradēbant.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Εντοπίζουμε τη μετοχή παθητικού παρακειμένου σε κάθε πρόταση και εξετάζουμε αν προέρχεται από αποθετικό ρήμα (οπότε έχει ενεργητική σημασία, βλ. Γραμματική §2) ή από κανονικό ρήμα ενεργητικής-παθητικής φωνής (οπότε έχει παθητική σημασία).

Απάντηση:

questus (< queror, αποθ.) = ενεργητική σημασία: «έχοντας παραπονεθεί για τη μοίρα του».
adductus (< adduco, κανονικό ρήμα) = παθητική σημασία: «παρασυρμένος από το φόβο».
miserāti (< miseror, αποθ.) = ενεργητική σημασία: «έχοντας θρηνήσει τον κοινό κίνδυνο».
missi (< mitto, κανονικό ρήμα) = παθητική σημασία: «σταλμένοι στον Καίσαρα».

Πρόσεξε:

Η μορφή της μετοχής (πάντα σε -us, -a, -um) είναι ίδια είτε το ρήμα είναι αποθετικό είτε όχι· η διάκριση ενεργητικής/παθητικής σημασίας γίνεται μόνο από το είδος του ρήματος (αποθετικό ή κανονικό), όχι από τη μορφή.
Προσοχή: το obsignābat/obsignābant στις προτάσεις 1 και 3 είναι κύριο ρήμα σε παρατατικό, όχι μετοχή — δεν πρέπει να συγχέεται με τις μετοχές questus/miserāti.

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο