Να συμπληρωθεί ο κατάλληλος τύπος του παθητικού ενεστώτα των ρημάτων που είναι σε παρένθεση. Προσοχή στον τονισμό! Pila in hostes ........ (mitto) Nostri post tergum ........ (cerno) Duces in pugna ........ (occido) Ego vivus ........ (comprehendo) Vos in proelio ........ (interficio) Tu in proelio ........ (capio)

Σκέψη / Μεθοδολογία: Εφαρμόζουμε τον σχηματισμό της οριστικής παθητικού ενεστώτα της γ΄ συζυγίας (θέμα + συνδετικό φωνήεν + κατάληξη παθητικής), προσέχοντας το πρόσωπο-αριθμό του κάθε υποκειμένου και τα ρήματα σε -io τύπου capio (interficio, capio) που ακολουθούν το πρότυπο capi-or/-eris/-itur/-imur/-imini/-iuntur.

Απάντηση: mittuntur — cernuntur — occiduntur — comprehendor — interficimini — caperis.

Πρόσεξε:

Τα ρήματα interficio και capio ανήκουν στην κατηγορία του capio (γ΄ συζυγία σε -io): η παθητική τους κλίση προσθέτει -i- πριν τις καταλήξεις -mur/-mini/-untur (capi-mur, capi-mini, capi-u-ntur), σε αντίθεση με τα κανονικά ρήματα της γ΄ συζυγίας (legi-mur, legi-mini, legu-ntur).
Ο τονισμός στο β΄ ενικό πρόσωπο (caperis) πέφτει στην παραλήγουσα λόγω του -i-.

Άσκηση II (σελ. 123)

Να μετατραπεί η ενεργητική σύνταξη σε παθητική και να δηλωθεί το ποιητικό αίτιο: π.χ. Plinius tres apros capit = Tres apri a Plinio capiuntur. Imperator hostes vincit = Terror Cassium concutit = Rōmāni magnum numerum hostium capiunt = Nos arma proicimus = Vos legātos mittitis =

Σκέψη / Μεθοδολογία: Το ενεργητικό υποκείμενο γίνεται ποιητικό αίτιο (a/ab + αφαιρετική όταν είναι έμψυχο ή προσωποποιημένο), το ενεργητικό αντικείμενο γίνεται υποκείμενο του παθητικού ρήματος στην ονομαστική, και το ρήμα μπαίνει στην αντίστοιχη παθητική φωνή, ίδιου προσώπου-αριθμού με το νέο υποκείμενο. Στο terror (αφηρημένη/άψυχη αιτία) δεν μπαίνει πρόθεση a/ab· δηλώνεται ως αφαιρετική του (εξωτερικού) αναγκαστικού αιτίου.

Απάντηση:

Imperator hostes vincit = Hostes ab imperatore vincuntur.
Terror Cassium concutit = Cassius terrore concutitur.
Rōmāni magnum numerum hostium capiunt = Magnus numerus hostium a Romanis capitur.
Nos arma proicimus = Arma a nobis proiciuntur.
Vos legātos mittitis = Legāti a vobis mittuntur.

Πρόσεξε:

Terror είναι άψυχη/αφηρημένη αιτία, άρα δηλώνεται ΧΩΡΙΣ την πρόθεση a/ab (terrore, όχι a terrore) — διαφορετικό καθεστώς από το έμψυχο ποιητικό αίτιο των υπόλοιπων προτάσεων.
Το ρήμα συμφωνεί σε πρόσωπο-αριθμό με το ΝΕΟ υποκείμενο (π.χ. magnus numerus είναι ενικού, άρα capitur όχι capiuntur).

Άσκηση III (σελ. 124)

Να αντικατασταθεί το ενεργητικό απαρέμφατο με παθητικό και να γίνουν οι απαραίτητες αλλαγές (βλ. το μάθ. XV): Caesar Gallos (Γαλάτες) arma tradĕre iubet Caesar Gallos principes producĕre iubet Caesar milites arma mittere iubet

Σκέψη / Μεθοδολογία: Στην αιτιατική + απαρέμφατο του iubeo, όταν το ενεργητικό απαρέμφατο γίνεται παθητικό, το αντικείμενό του (π.χ. arma) γίνεται το νέο υποκείμενο-αιτιατική του παθητικού απαρεμφάτου (γ΄ συζυγίας σε -i: tradi, produci, mitti), ενώ το πρόσωπο που εκτελούσε την ενέργεια (Gallos/milites) μετατρέπεται σε ποιητικό αίτιο (a/ab + αφαιρετική) — ακριβώς το πρότυπο που δείχνει ήδη το κείμενο του μαθήματος: «Caesar iubet arma trādi ac principes produci».

Απάντηση:

Caesar Gallos arma tradĕre iubet = Caesar arma a Gallis tradi iubet.
Caesar Gallos principes producĕre iubet = Caesar principes a Gallis produci iubet.
Caesar milites arma mittere iubet = Caesar arma a militibus mitti iubet.

Πρόσεξε:

Το mitto ανήκει στην γ΄ συζυγία, άρα το παθητικό απαρέμφατο είναι mitti (mitt-i), όχι mittĕri.
Το ρήμα iubeo παραμένει πάντα ενεργητικό (iubet)· μόνο το εξαρτώμενο απαρέμφατο αλλάζει φωνή.

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο