Μήπως θυμόσαστε τις παρακάτω αφαιρετικές; Poēta epistulis contra iniuriam repugnat (μάθ. I) Aenēas cum sociis ad Italiam navigat (μάθ. II) Ultimis annis vitae suae in Campaniā se tenebat (μάθ. V) Quattuor ex legionibus in hibernis conlocat (μάθ. VI) Augustus ab Iulio ortus erat (μάθ. X) Homo ingentis magnitudinis et facie squalidā (μάθ. XIV) Octaviānus supplicio capitis eum adfecit (μάθ. XIV) Germāni lacte nutriuntur (μάθ. XV) Germāni pedibus proeliantur (μάθ. XV) Cacus fretus viribus suis erat (μάθ. XVIII) Catilina ab Antonio victus est (μάθ. XIX) Opibus urbis nolite confidere (μάθ. XXV) Ēā puellā nihil festivius erat (μάθ. XXVI)

Σκέψη / Μεθοδολογία: Εντοπίζουμε σε κάθε πρόταση τον αφαιρετικό τύπο και τον κατατάσσουμε σε μία από τις κατηγορίες χρήσεων της αφαιρετικής (κυρίως αφαιρετική / οργανική / τοπική) που συνοψίζει η θεωρία του μαθήματος.

Απάντηση:

epistulis: οργανική αφαιρετική του μέσου («με επιστολές»)
cum sociis: οργανική αφαιρετική της συνοδείας
Ultimis annis: τοπική αφαιρετική του χρόνου· in Campaniā: τοπική αφαιρετική του τόπου
ex legionibus: κυρίως αφαιρετική του διαιρεμένου όλου· in hibernis: τοπική αφαιρετική
ab Iulio: κυρίως αφαιρετική της καταγωγής
facie squalidā: οργανική αφαιρετική της ιδιότητας
supplicio capitis: οργανική αφαιρετική του μέσου (με το adficio)
lacte: οργανική αφαιρετική του μέσου
pedibus: οργανική αφαιρετική του τρόπου/μέσου
viribus suis: οργανική αφαιρετική του μέσου (με το fretus)
ab Antonio: κυρίως αφαιρετική του ποιητικού αιτίου
Opibus urbis: οργανική αφαιρετική (με το confido)
Ēā puellā: κυρίως αφαιρετική συγκριτική

Πρόσεξε:

Οι αφαιρετικές με ρήματα όπως confido και επίθετα όπως fretus δεν παίρνουν πρόθεση, παρότι δηλώνουν κάτι κοντά στο «μέσο»/«στήριγμα».
Η αφαιρετική συγκριτική (Ēā puellā) ισοδυναμεί με το quam + ονομαστική/αιτιατική και δεν παίρνει πρόθεση.

Άσκηση II (σελ. 71)

Να αναγνωριστούν οι αφαιρετικές του κειμένου: hastā, armis, operā

Σκέψη / Μεθοδολογία: Εντάσσουμε κάθε αφαιρετική στην κατηγορία χρήσης που της αντιστοιχεί, με βάση το ρήμα που τη συνοδεύει: transfigo (όργανο), spolio (χωρισμός/στέρηση), και τη στερεότυπη φράση operā + γενική (μέσο ισοδύναμο έμψυχου οργάνου).

Απάντηση:

hastā (hastā eum transfixit): οργανική αφαιρετική του οργάνου/μέσου.
armis (armis spoliāvit): κυρίως αφαιρετική του χωρισμού/στέρησης (το spolio σημαίνει «στερώ κάποιον από κάτι»).
operā (cuius operā): οργανική αφαιρετική του μέσου, ισοδύναμη έμψυχου οργάνου (πρβ. beneficio, auxilio + γεν. προσώπου).

Πρόσεξε:

Η armis δεν είναι απλή αφαιρετική του οργάνου, όπως θα περίμενε κανείς βιαστικά, αλλά αφαιρετική του χωρισμού/στέρησης, επειδή το spolio σημαίνει «απογυμνώνω/στερώ από κάτι».
Η operā δεν παίρνει πρόθεση a/ab, γιατί δεν εκφράζει άμεσα ποιητικό αίτιο παθητικής σύνταξης, αλλά «μέσο μέσω προσώπου».

Άσκηση III (σελ. 71)

Να γίνει χρονική αντικατάσταση των τύπων: abīret, cernātur, reverteret

Σκέψη / Μεθοδολογία: Διατηρούμε πρόσωπο, αριθμό και φωνή του κάθε τύπου και δίνουμε τους αντίστοιχους τύπους της υποτακτικής στους υπόλοιπους χρόνους (ενεστώτα, παρατατικού, παρακειμένου, υπερσυντελίκου).

Απάντηση:

abīret: abeat (ενεστ.) — abīret (παρατ.) — abierit (παρακ.) — abīsset (υπερσ.)
cernātur: cernātur (ενεστ.) — cernerētur (παρατ.) — crētus sit (παρακ.) — crētus esset (υπερσ.)
reverteret: revertat (ενεστ.) — reverteret (παρατ.) — reverterit (παρακ.) — revertisset (υπερσ.)

Πρόσεξε:

Το cerno είναι κανονικό ρήμα γ΄ συζυγίας· ο παθητικός παρακείμενος/υπερσυντέλικος σχηματίζεται περιφραστικά με τη μετοχή crētus + sum.
Το revertor/reverto εμφανίζει και αποθετικούς και ενεργητικούς τύπους στην κλασική λατινική· το κείμενο το χρησιμοποιεί εδώ με ενεργητική κατάληξη (reverteret), γι' αυτό η αντικατάσταση διατηρεί την ίδια (ενεργητική) φωνή σε όλους τους χρόνους.

Άσκηση IV (σελ. 71)

Να μεταφραστούν στα λατινικά οι προτάσεις: Παρά τη διαταγή του πατέρα του ο νέος πολέμησε με το Λατίνο στρατιώτη Ο νέος τιμωρήθηκε από τον πατέρα του με θάνατο.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Χρησιμοποιούμε το λεξιλόγιο του μαθήματος: iniussu + γενική για το «παρά/χωρίς τη διαταγή», adulescens για το «νέος», pugno cum + αφαιρετική για το «πολεμώ με», και morte multo + ποιητικό αίτιο (a/ab + αφ.) για το «τιμωρώ με θάνατο».

Απάντηση:

Iniussu patris (sui) adulescens cum milite Latino pugnāvit.
Adulescens a patre (suo) morte multātus est.

Πρόσεξε:

Το iniussu (όχι iussu) αποδίδει σωστά το «παρά τη διαταγή» — αντίστροφη σημασία από το iussu «με τη διαταγή».
Στη δεύτερη πρόταση το ποιητικό αίτιο (a patre) είναι υποχρεωτικό, αφού το ρήμα multo είναι σε παθητική φωνή και το υποκείμενο της ενέργειας είναι έμψυχο.

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο