Σκέψη / Μεθοδολογία: Εντοπίζουμε όλους τους τύπους σε -ndi/-ndo/-ndum του κειμένου, προσδιορίζουμε την πτώση τους και εξηγούμε το συντακτικό τους ρόλο σύμφωνα με τη θεωρία (γενική ως συμπλήρωμα επιθέτου, αφαιρετική ως προσδιορισμός τρόπου/μέσου, εμπρόθετη αιτιατική ως προσδιορισμός σκοπού).

Απάντηση:

ad intuendum: αιτιατική (εμπρόθετη, ad) — επιρρηματικός προσδιορισμός του σκοπού στο relīquērunt.
ad imitandum: αιτιατική (εμπρόθετη, ad) — επιρρηματικός προσδιορισμός του σκοπού στο relīquērunt, συνδέεται παρατακτικά με το ad intuendum.
gerendi: γενική — συμπλήρωμα (αντικειμενική γενική) του επιθέτου cupidus, με κοινό αντικείμενο rem publicam.
administrandi: γενική — συνδέεται παρατακτικά με το gerendi, συμπλήρωμα του cupidus.
colendo: αφαιρετική — επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου/μέσου στο conformābam.
cogitando: αφαιρετική — συνδέεται παρατακτικά με το colendo.
expetendo: αφαιρετική — επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου/μέσου στο obicere potui.
ducendō: αφαιρετική — επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου/μέσου, παράλληλος με το expetendo.

Πρόσεξε:

Τα gerendi και administrandi έχουν κοινό αντικείμενο (rem publicam), παρότι το αντικείμενο εμφανίζεται μία μόνο φορά στην πρόταση.
Η αιτιατική του γερουνδίου είναι πάντοτε εμπρόθετη (ad/in) — δεν υπάρχει απλή αιτιατική γερουνδίου.

Άσκηση II (σελ. 75)

Να συμπληρωθεί ο κατάλληλος τύπος του γερουνδίου Adulescens cupidus................................ erat (proelior) Adulescens ad................................ ruit (certo) Hostes................................ salūtem petivērunt (fugio) Ars (τέχνη)................................ difficilis est (scribo) Adversarius perītus................................ erat (bello)

Σκέψη / Μεθοδολογία: Σχηματίζουμε το γερούνδιο κάθε ρήματος στην πτώση που απαιτεί η σύνταξη: γενική ως συμπλήρωμα των επιθέτων cupidus/peritus, αιτιατική με ad για το σκοπό, αφαιρετική χωρίς πρόθεση για το μέσο, γενική ως συμπλήρωμα ουσιαστικού (ars). Το proelior είναι αποθετικό, άρα σχηματίζει κανονικά γερούνδιο· το fugio ανήκει στην κατηγορία του capio, άρα το γερούνδιό του παίρνει -iend-.

Απάντηση:

Adulescens cupidus proeliandi erat.
Adulescens ad certandum ruit.
Hostes fugiendo salūtem petivērunt.
Ars scribendi difficilis est.
Adversarius perītus bellandi erat.

Πρόσεξε:

Το proelior είναι αποθετικό (proelior, proeliātus sum, proeliāri, 1) αλλά σχηματίζει κανονικό γερούνδιο σε -andi, γιατί το γερούνδιο έχει πάντα ενεργητική μορφή.
Το fugio ακολουθεί το πρότυπο του capio: fugi-e-ndo (όχι fugndo), όπως capi-e-ndo.

Άσκηση III (σελ. 75)

Να γίνει συντακτική αναγνώριση των τύπων: exemplōrum, virōrum, parvi.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Εξετάζουμε τι συμπληρώνει κάθε γενική μέσα στην πρόταση: το exemplōrum συμπληρώνει το επίθετο plena, το virōrum συμπληρώνει το ουσιαστικό imagines, και το parvi είναι στερεότυπη γενική της αξίας με το ρήμα duco.

Απάντηση:

exemplōrum: γενική, συμπλήρωμα του επιθέτου plena.
virōrum: γενική κτητική, συμπλήρωμα του ουσιαστικού imagines (fortissimōrum virōrum imagines).
parvi: γενική της αξίας, συμπλήρωμα του ρήματος duco (parvi ducere = θεωρώ κάτι ασήμαντο).

Πρόσεξε:

Η γενική της αξίας (parvi, magni, tanti, pluris) είναι στερεότυπη και συνοδεύει συγκεκριμένα ρήματα εκτίμησης (aestimo, duco, facio, pendo).

Άσκηση IV (σελ. 75)

Να γίνει χρονική αντικατάσταση του τύπου relīquērunt. Homines excellentes: να κλιθούν μαζί.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Για το relinquo (γ΄ συζυγία, ενεργ.) δίνουμε τους τύπους σε όλους τους χρόνους της οριστικής, διατηρώντας το γ΄ πληθ. πρόσωπο. Για την κλίση, το homo -inis (γ΄ κλίση, αρσ.) συμφωνεί με το excellens -ntis (μονοκατάληκτο επίθετο-μετοχή γ΄ κλίσης) σε πτώση, γένος και αριθμό.

Απάντηση:

relinquunt (ενεστ.) — relinquēbant (παρατ.) — relinquent (μέλλ.) — relīquērunt (παρακ.) — relīquerant (υπερσ.) — relīquerint (συντ. μέλλ.)
Ον. homines excellentes — Γεν. hominum excellentium — Δοτ. hominibus excellentibus — Αιτ. homines excellentes — Κλ. homines excellentes — Αφ. hominibus excellentibus

Πρόσεξε:

Το excellens ως μονοκατάληκτη μετοχή-επίθετο γ΄ κλίσης έχει αφαιρετική ενικού σε -i (excellenti) όταν χρησιμοποιείται καθαρά επιθετικά, αλλά στον πληθυντικό η αφαιρετική είναι κανονικά -ibus (excellentibus).

Άσκηση V (σελ. 75)

Να μεταφραστούν στα λατινικά οι προτάσεις: Παραδείγματα για μίμηση Ο νους τρέφεται (alor) με το διάβασμα (lego, 3)

Σκέψη / Μεθοδολογία: Για το «παραδείγματα για μίμηση» χρησιμοποιούμε εμπρόθετη αιτιατική γερουνδίου (ad + imitandum), όπως ακριβώς το πρότυπο του κειμένου. Για το «τρέφεται με το διάβασμα» χρησιμοποιούμε αφαιρετική γερουνδίου χωρίς πρόθεση, που δηλώνει το μέσο.

Απάντηση:

Exempla ad imitandum.
Mens legendo alitur.

Πρόσεξε:

Το alor είναι παθητικός τύπος του alo (τρέφω) — «τρέφομαι»· το legendo (αφαιρετική γερουνδίου, μέσο) δεν παίρνει πρόθεση.

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο