Κεφάλαιο XXXIII (33) – Καιρός για ανασυγκρότηση – Λύσεις Ασκήσεων (σελ. 79)

(Πηγή: Λατινικά τεύχος Β΄, Γ΄ Λυκείου, σελ. 79. Οι εκφωνήσεις είναι του σχολικού βιβλίου.)

Άσκηση I (σελ. 79)

Να γίνει γραμματική και συντακτική αναγνώριση των γερουνδιακών του κειμένου.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Εντοπίζουμε όλους τους τύπους σε -ndus/-nda/-ndum του κειμένου, προσδιορίζουμε γένος-αριθμό-πτώση και εξετάζουμε με ποιο υποκείμενο συμφωνούν (προσωπική σύνταξη) ή αν πρόκειται για απρόσωπη σύνταξη (ονομαστική ενικού ουδετέρου, με το ρήμα να συντάσσεται σε πτώση διαφορετική από την αιτιατική).

Απάντηση:

• excitanda: πληθ. ουδ. ονομ., συμφωνεί με το υποκείμενο omnia — προσωπική σύνταξη.
• constituenda: πληθ. ουδ. ονομ., συμφωνεί με το (εννοούμενο) iudicia — προσωπική σύνταξη.
• revocanda: θηλ. εν. ονομ., συμφωνεί με το fides — προσωπική σύνταξη.
• comprimendae: θηλ. πληθ. ονομ., συμφωνεί με το libidines — προσωπική σύνταξη.
• propagandae: θηλ. εν. ονομ., συμφωνεί με το suboles — προσωπική σύνταξη.
• vincienda: πληθ. ουδ. ονομ., συμφωνεί με το omnia — προσωπική σύνταξη.
• subveniendum: ουδ. εν. ονομ. (απρόσωπος τύπος)· το subvenio συντάσσεται με δοτική (reī publicae) — απρόσωπη σύνταξη.
• sananda: πληθ. ουδ. ονομ., συμφωνεί με το vulnera — προσωπική σύνταξη· ποιητικό αίτιο tibi (δοτική).

Πρόσεξε:

• Η απρόσωπη σύνταξη εμφανίζεται μόνο όταν το ρήμα δεν συντάσσεται με αιτιατική (εδώ subvenio + δοτ.)· σε όλες τις άλλες περιπτώσεις η σύνταξη είναι προσωπική.

Άσκηση II (σελ. 79)

Να αντικατασταθεί το debeo + απαρ. (οφείλω να, πρέπει να) από τον αντίστοιχο τύπο της παθητικής περιφραστικής συζυγίας. Να δηλωθεί και το ποιητικό αίτιο: π.χ. vulnera sanāre debēmus = vulnera nobis sananda sunt. Fortes viros militāri debēmus = Rem publicam bene gerere debent (illi) = Animum conformāre debeo =

Σκέψη / Μεθοδολογία: Το αντικείμενο του debeo + απαρέμφατο γίνεται υποκείμενο του sum στην ονομαστική, το ρήμα του απαρεμφάτου μετατρέπεται σε γερουνδιακό που συμφωνεί μαζί του, και το υποκείμενο του debeo δηλώνεται ως ποιητικό αίτιο σε δοτική — ακριβώς όπως δείχνει το παράδειγμα του βιβλίου.

Απάντηση:

• Fortes viros militāri debēmus = Fortes viri nobis militandi sunt.
• Rem publicam bene gerere debent (illi) = Res publica illis bene gerenda est.
• Animum conformāre debeo = Animus mihi conformandus est.

Πρόσεξε:

• Το militāri είναι παθητικό απαρέμφατο του milito, 1 (militāre ενεργ. → militārī παθ.)· το ρήμα χρησιμοποιείται εδώ μεταβατικά με τη σημασία «στρατολογώ», γι' αυτό δέχεται αντικείμενο (fortes viros) και μπορεί να μπει στην παθητική περιφραστική συζυγία.
• Σε όλες τις προτάσεις το ποιητικό αίτιο του γερουνδιακού τίθεται σε δοτική (nobis, illis, mihi), όχι με πρόθεση a/ab.