Σκέψη / Μεθοδολογία: Εντοπίζουμε τους τύπους σουπίνου (σε -um και σε -u) και προσδιορίζουμε τη χρήση τους: τα σουπίνα σε -um μετά από ρήμα κίνησης (venio) δηλώνουν σκοπό, το σουπίνο σε -u μαζί με επίθετο (incredibile) δηλώνει αναφορά.

Απάντηση:

captum (< capio): σουπίνο σε -um, δηλώνει σκοπό μετά το ρήμα κίνησης venisse.
admīrātum (< admiror, αποθ.): σουπίνο σε -um, δηλώνει σκοπό μετά το ρήμα κίνησης venisse.
audītu (< audio): σουπίνο σε -u, δηλώνει αναφορά με το επίθετο incredibile.

Πρόσεξε:

Το admīrātum προέρχεται από αποθετικό ρήμα (admiror)· τα αποθετικά διαθέτουν κανονικά σουπίνο, όπως και γερούνδιο, λόγω της ενεργητικής τους σημασίας.
Το captum εδώ έχει και δικό του αντικείμενο εννοούμενο (se ipsum), σύμφωνα με τη θεωρία ότι το σουπίνο ρήματος μεταβατικού μπορεί να συνοδεύεται από αντικείμενο.

Άσκηση II (σελ. 84)

Να αντικατασταθεί από σουπίνο σε -um το εμπρόθετο γερούνδιο: π.χ. venērunt ad spectandum = venērunt spectātum Legātos miserunt ad orandum (oro παρακαλώ) = Ad dormiendum euntem = Legiōnes veniunt ad hiemandum = Praedōnes venērunt ad spectandum =

Σκέψη / Μεθοδολογία: Σχηματίζουμε το σουπίνο σε -um από το θέμα σουπίνου κάθε ρήματος και το τοποθετούμε στη θέση του εμπρόθετου γερουνδίου (ad + αιτ.), αφού και τα δύο δηλώνουν σκοπό με ρήματα κίνησης.

Απάντηση:

Legātos miserunt ad orandum = Legātos misērunt orātum.
Ad dormiendum euntem = dormītum euntem.
Legiōnes veniunt ad hiemandum = Legiōnes veniunt hiemātum.
Praedōnes venērunt ad spectandum = Praedōnes venērunt spectātum.

Πρόσεξε:

Το σουπίνο σε -um αντικαθιστά μόνο την εμπρόθετη αιτιατική του γερουνδίου (σκοπός), όχι τις άλλες πτώσεις του.

Άσκηση III (σελ. 84)

Να αντικατασταθεί το εμπρόθετο γερούνδιο από το σουπίνο σε -u: π.χ. facile est ad credendum = facile est creditu Facile est ad intellegendum = (ρ. intellego) Difficile est ad iudicandum = (ρ. iudico) Facile est ad cognoscendum = (ρ. cognosco)

Σκέψη / Μεθοδολογία: Σχηματίζουμε το σουπίνο σε -u από το θέμα σουπίνου κάθε ρήματος και το χρησιμοποιούμε ως αφαιρετική της αναφοράς μαζί με τα επίθετα facile/difficile, αντικαθιστώντας το εμπρόθετο γερούνδιο.

Απάντηση:

Facile est ad intellegendum = Facile est intellēctu.
Difficile est ad iudicandum = Difficile est iudicātu.
Facile est ad cognoscendum = Facile est cognitu.

Πρόσεξε:

Τα σουπίνα σε -u είναι στερεότυποι τύποι που συνοδεύουν συγκεκριμένα επίθετα (facilis, difficilis, incredibilis, mirabilis κ.λπ.) και δεν παίρνουν ποτέ πρόθεση.

Άσκηση IV (σελ. 84)

Να συνταχτεί η περίοδος: cum.... venērunt

Σκέψη / Μεθοδολογία: Εντοπίζουμε την κύρια και τη δευτερεύουσα πρόταση της περιόδου «Cum Africānus in Literno esset, complures praedōnum duces forte salūtātum ad eum venērunt» και προσδιορίζουμε το είδος, τον εισαγωγικό σύνδεσμο, την έγκλιση και τη λειτουργία της δευτερεύουσας.

Απάντηση:

Κύρια πρόταση: complures praedōnum duces forte salūtātum ad eum venērunt.
Δευτερεύουσα πρόταση: Cum Africānus in Literno esset — επιρρηματική χρονική πρόταση.
Εισάγεται με τον ιστορικό-διηγηματικό cum (cum historicum/narrativum).
Εκφέρεται με υποτακτική παρατατικού (esset), όπως όλες οι προτάσεις με ιστορικό cum.
Δηλώνει το σύγχρονο (ταυτόχρονο) με την πράξη της κύριας πρότασης.
Λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο ρήμα της κύριας πρότασης (venērunt).

Πρόσεξε:

Ο ιστορικός/διηγηματικός cum εκφέρεται πάντοτε με υποτακτική, ακόμη κι όταν απλώς αφηγείται ένα γεγονός του παρελθόντος χωρίς αιτιολογική ή εναντιωματική χροιά.

Άσκηση V (σελ. 84)

Να γίνει χρονική αντικατάσταση του τύπου: rettulērunt (γράφεται συνήθως με δύο t, γιατί προέρχεται από παρακείμενο με αναδιπλασιασμό: < *retetulērunt)

Σκέψη / Μεθοδολογία: Το rettulērunt είναι γ΄ πληθ. οριστ. παρακειμένου ενεργ. του refero (ανώμαλο σύνθετο του fero). Δίνουμε τους αντίστοιχους τύπους σε όλους τους χρόνους της οριστικής, διατηρώντας πρόσωπο και αριθμό.

Απάντηση: referunt (ενεστ.) — referēbant (παρατ.) — referent (μέλλ.) — rettulērunt (παρακ.) — rettulerant (υπερσ.) — rettulerint (συντ. μέλλ.)

Πρόσεξε:

Ο διπλασιασμός retetulērunt > rettulērunt εξηγεί το διπλό -tt- του παρακειμένου και του υπερσυντελίκου/συντελεσμένου μέλλοντα· ο ενεστωτικός χρόνος (referunt) δεν έχει διπλό σύμφωνο.

Άσκηση VI (σελ. 84)

Να μεταφραστούν στα λατινικά οι προτάσεις (με σουπίνο): Πήγαμε (eo) για να τον χαιρετήσουμε Είναι ευχάριστο να το βλέπει κανείς

Σκέψη / Μεθοδολογία: Στην πρώτη πρόταση χρησιμοποιούμε σουπίνο σε -um (salūtātum) μετά το ρήμα κίνησης eo, με αντικείμενο eum. Στη δεύτερη χρησιμοποιούμε σουπίνο σε -u (visu) μαζί με το επίθετο iucundum, κατά το πρότυπο facile dictu / incredibile auditu.

Απάντηση:

Salūtātum eum iimus.
Iucundum est id visu.

Πρόσεξε:

Το iimus (παρακ. του eo) είναι ο συνηθέστερος τύπος αντί του κανονικού ivimus.
Το σουπίνο σε -u (visu) δεν παίρνει ποτέ πρόθεση, ούτε δέχεται αντικείμενο.

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο