Σκέψη / Μεθοδολογία: Εντοπίζουμε στο κείμενο τους τύπους: uter, aliis, solus, toto, Neutrum, alter, alteri, ulla, neuter. Κλίνουμε καθέναν στο γένος/αριθμό που βρίσκεται, θυμούμενοι ότι τα αντωνυμικά επίθετα σχηματίζουν γενική ενικού σε -ius και δοτική ενικού σε -i.

Απάντηση:

uter (αρσ. εν., ονομ.): uter, utrius, utri, utrum, (κλητ. -), utro.
aliis (αρσ. πληθ., αφ.): alii, aliorum, aliis, alios, (κλητ. alii), aliis.
solus (αρσ. εν., ονομ.): solus, solius, soli, solum, (κλητ. sole/solus), solo.
toto (αρσ. εν., αφ.): totus, totius, toti, totum, (κλητ. tote), toto.
Neutrum (αρσ. εν., αιτ.): neuter, neutrius, neutri, neutrum, (κλητ. -), neutro.
alter (αρσ. εν., ονομ.): alter, alterius, alteri, alterum, (κλητ. -), altero.
alteri (αρσ. εν., δοτ.): ίδια κλίση με το alter.
ulla (θηλ. εν., αφ.): ulla, ullius, ulli, ullam, (κλητ. ulla), ulla.
neuter (αρσ. εν., ονομ.): ίδια κλίση με το Neutrum.

Πρόσεξε:

Το alter και το neuter διατηρούν το -er- στη γενική/αφαιρετική (alterius, altero), ενώ αποβάλλουν το -e- μόνο στην αιτιατική/κλητική (alterum).
Το aliis είναι πληθυντικός αριθμός, σε αντίθεση με τα υπόλοιπα παραδείγματα του κειμένου που είναι ενικού αριθμού.

Άσκηση II (σελ. 164)

Να αντικατασταθεί το αντωνυμικό επίθετο ullus (μαζί με την άρνηση) από το nullus σύμφωνα με το παράδειγμα που υπάρχει στις παρατηρήσεις. Neque ullus servus venerat. Neque ulla civitas melior est. Neque ullus amicus ei erat. Neque ullis locis hostes aderant.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Σύμφωνα με τον κανόνα «sine ulla malevolentia = nulla malevolentia», η άρνηση (neque = et non) μαζί με το ullus αντικαθίσταται από το nullus, χωρίς άρνηση, διατηρώντας το ίδιο γένος/αριθμό/πτώση.

Απάντηση:

Neque ullus servus venerat. = Nullus servus venerat.
Neque ulla civitas melior est. = Nulla civitas melior est.
Neque ullus amicus ei erat. = Nullus amicus ei erat.
Neque ullis locis hostes aderant. = Nullis locis hostes aderant.

Πρόσεξε:

Το neque (= et non) εξαφανίζεται εντελώς στη μετατροπή — δεν παραμένει σύνδεσμος, αφού η άρνηση έχει ήδη «απορροφηθεί» μέσα στο nullus.
Η πτώση και ο αριθμός του nullus πρέπει να ταιριάζουν ακριβώς με το ullus που αντικαθιστά.

Άσκηση III (σελ. 165)

Να αναγνωριστούν (εξάρτηση, εισαγωγή, εκφορά, ακολουθία) οι παρακάτω προτάσεις: uter... mitterētur· quia... habet· ut... mitterētur.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Εξετάζουμε ξεχωριστά τις τρεις προτάσεις: η πρώτη είναι πλάγια ερώτηση, η δεύτερη αιτιολογική με οριστική, και η τρίτη ουσιαστική συμπερασματική.

Απάντηση:

uter...mitteretur: πλάγια ερώτηση, εξάρτηση: contenderent, εισαγωγή: uter, εκφορά: υποτακτική παρατατικού, ιστορικός χρόνος → παρατατικός.
quia...habet: αιτιολογική πρόταση, εκφορά: οριστική (αντικειμενική αιτιολογία).
ut...mitterētur: ουσιαστική συμπερασματική πρόταση, εξάρτηση: obtinuit, εκφορά: υποτακτική παρατατικού, ιστορικός χρόνος → παρατατικός.

Πρόσεξε:

Η αιτιολογική πρόταση με quia+οριστική δηλώνει αντικειμενική/πραγματική αιτία, σε αντίθεση με το quod+υποτακτική που θα δήλωνε υποκειμενική αιτιολογία.
Προσοχή να μη συγχέετε την πλάγια ερώτηση uter...mitteretur με ουσιαστική συμπερασματική: το uter είναι ερωτηματική αντωνυμία, ενώ το ut στο τρίτο παράδειγμα εισάγει συμπερασματική.

Άσκηση IV (σελ. 165)

Να μεταφραστούν στα λατινικά οι προτάσεις: Ούτε ο ένας ούτε ο άλλος είναι φίλος μου· Πολεμούν (pugno) χωρίς καμιάν ελπίδα (spes).

Σκέψη / Μεθοδολογία: Για το «ούτε ο ένας ούτε ο άλλος» χρησιμοποιούμε το αντωνυμικό επίθετο neuter. Για το «χωρίς καμιάν ελπίδα» χρησιμοποιούμε sine + ulla + αφαιρετική του spes.

Απάντηση:

Ούτε ο ένας ούτε ο άλλος είναι φίλος μου = Neuter amicus meus est.
Πολεμούν χωρίς καμιάν ελπίδα = Pugnant sine ulla spe.

Πρόσεξε:

Το neuter είναι ήδη αρνητικό από μόνο του («κανένας από τους δύο»)· δεν προσθέτουμε επιπλέον άρνηση non.
Το ulla εδώ ΔΕΝ συνοδεύεται από άρνηση, γι' αυτό ΔΕΝ αντικαθίσταται από nullus — παραμένει ulla.

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο