ΤΕΣΤ (ΑΣΚΗΣΕΙΣ) ONLINE
111 Tests / Διαγωνίσματα

Κεφάλαιο 6.9 – Η Σχετικιστική Ορμή — Λύσεις (σελ. 216-218)

Κεφάλαιο 6.9 - Η Σχετικιστική Ορμή (σελ. 216-218) — Λύσεις

Άσκηση 6.16 (κωδ. GEL3.FYS.BM.X.219.6.16)

Εκφώνηση: Εφόσον υπάρχει άνω όριο στην ταχύτητα ενός σωματίου θα υπάρχει και άνω όριο στην ορμή και την κινητική του ενέργεια;

Σκέψη: Εξετάζουμε τις σχετικιστικές σχέσεις p = mu/√(1 − u²/c²) και K = mc²/√(1 − u²/c²) − mc² καθώς u → c.

Λύση:

  • Όταν u → c, ο παρονομαστής √(1 − u²/c²) → 0.
  • Άρα p = mu/√(1 − u²/c²) → ∞ και K = mc²/√(1 − u²/c²) − mc² → ∞.

Απάντηση: Όχι. Παρόλο που η ταχύτητα ενός σωματιδίου με μάζα δεν μπορεί να φτάσει το c, η ορμή του p = mu/√(1 − u²/c²) και η κινητική του ενέργεια K = mc²/√(1 − u²/c²) − mc² αυξάνονται χωρίς όριο καθώς η ταχύτητα πλησιάζει το c. Γι' αυτό, για να φτάσει ένα σώμα την ταχύτητα του φωτός θα χρειαζόταν άπειρη ενέργεια.

Πρόσεξε:

  • Στην κλασική Φυσική ορμή και κινητική ενέργεια θα είχαν άνω όριο (mc και ½mc²)· στη σχετικότητα δεν έχουν.

Άσκηση Δ.2 (κωδ. GEL3.FYS.BM.X.217.Δ.2)

Εκφώνηση: Τελικά δεν ήταν και τόσο δύσκολο... Μια παράσταση της μορφής (1 + x)ⁿ μπορεί να εκφρασθεί ως άθροισμα όρων ως εξής: (1 + x)ⁿ = 1 + nx + [n(n − 1)/(1·2)]x² + [n(n − 1)(n − 2)/(1·2·3)]x³ + ... Με τη βοήθεια της παραπάνω μαθηματικής σχέσης προσπαθήστε να δείξετε ότι η σχέση K = mc²/√(1 − u²/c²) − mc² για u ≪ c δίνει K = ½mu².

Σκέψη: Γράφουμε 1/√(1 − u²/c²) = (1 − u²/c²)^(−1/2) και εφαρμόζουμε το ανάπτυγμα με n = −1/2 και x = −u²/c². Για u ≪ c το x είναι πολύ μικρό, οπότε κρατάμε μόνο τους δύο πρώτους όρους.

Λύση:

  • (1 − u²/c²)^(−1/2) = 1 + (−1/2)(−u²/c²) + (−1/2)(−3/2)/2² + ... = 1 + u²/(2c²) + (3/8)(u⁴/c⁴) + ...
  • Για u ≪ c οι όροι με u⁴/c⁴ και μεγαλύτερες δυνάμεις είναι αμελητέοι: (1 − u²/c²)^(−1/2) ≈ 1 + u²/(2c²).
  • K = mc²·(1 − u²/c²)^(−1/2) − mc² ≈ mc²·[1 + u²/(2c²)] − mc².
  • K ≈ mc² + ½mu² − mc² = ½mu².

Απάντηση: Με n = −1/2 και x = −u²/c² είναι (1 − u²/c²)^(−1/2) ≈ 1 + u²/(2c²) για u ≪ c. Τότε K = mc²·[1 + u²/(2c²)] − mc² = ½mu². Άρα για ταχύτητες πολύ μικρότερες από την ταχύτητα του φωτός η σχετικιστική κινητική ενέργεια ταυτίζεται με την κλασική έκφραση ½mu².

Πρόσεξε:

  • Ο επόμενος όρος του αναπτύγματος δίνει τη διόρθωση (3/8)mu⁴/c², που γίνεται σημαντική μόνο όταν η u πλησιάζει το c.
ΦΥΣΙΚΗ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ -ΣΧΟΛΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ (PDF)